Монгол Улсын аймгууд

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас

Монгол улс

Энэ өгүүлэл нь дараах сэдвийн хэсэг болно: Монгол улсын улс төр ба засаглал

Үндсэн хууль Ерөнхийлөгч Намбарын Энхбаяр Ерөнхий сайд Санжаагийн Баяр Улсын Их Хурал Улс төрийн намууд Сонгуулиуд Аймгууд Сумд Хүний эрх Гадаад харилцаа

Газрын зураг view • talk • edit

Аймаг нь Монгол улсын дээд түвшний засаг захиргааны нэгж юм. Цаашлаад аймгууд нь сумдад хуваагддаг. Нийслэл хот Улаанбаатар нь тусдаа захирагддаг

[Засварлах] Түүх

Манж Чин улс мөхөж эхлэх хугацаанаас гадаад Монголын нутаг дэвсгэр нь (зүүнээс баруун руу) Сэцэн хан, Түшээт хан, Сайн Ноён хан, Засагт хан, мөн Ховдын нутаг дэвсгэрт хуваагдаж байлаа. Орос улстайх хойд хил нь харуулын газраар хамгаалагдаж байв. 1921 оны хувьсгалын дараа 1923 онд аймгуудын нэрийг өөрчилсөн болохоос 1930-аад он хүртэл бараг өөрчлөгдөөгүй билээ.

1931 онд засаг захиргааны хуваарилалтыг өөрчлөх шийдвэр гарчээ. Ингэснээр Ховд, Дөрвөд (хожим Увс гэж нэрлэгдсэн), Алтай (хожим Говь-Алтай гэж нэрлэгдсэн), Хөвсгөл, Завхан, Архангай, Өвөрхангай, Өмнөговь, Тариачин (хожим Булган, Сэлэнгэ аймгуудын хэсгүүд болж хоёр хуваагдсан), Төв, Дорноговь, Хэнтий, Дорнод (хожим Чойбалсан гэж нэрлэгдсэн) аймгууд үүсгэгджээ. 1954 онд өмнөд Говь цөлийн хэсэг газрыг Хятад дахин авчээ. Тэгээд Монгол улсын үлдсэн нутаг дэвсгэрийг засварлаж, Баянхонгор, Баян-Өлгий, Булган, Дундговь, Сүхбаатар аймгуудыг бүтээжээ. Хоёр жилийн дараа Сэлэнгэ аймгыг Төвөөс салгажээ.

1963 онд Чойбалсан аймгийг дахин Дорнод нэртэй болгож, Улаанбаатарыг Төв аймгаас салгаж тусдаа захирагддаг болгожээ. Мөн энэ статусыг шинээр байгуулагдсан аж үйлдвэрийн хотууд болох Дархан (1961 онд Сэлэнгэ аймгаас), Эрдэнэт (1975 онд Булган аймгаас) хотуудад өгчээ. 1994 онд Булган аймгийн 2 сумыг Эрдэнэттэй нийлүүлж Орхон аймгыг, Сэлэнгэ аймгын 4 сумыг Дархантай нийлүүлж Дархан-Уул аймгийг бүтээж тусгай статусыг үгүй болгов. Мөн 1996 онд Говьсүмбэр аймгийг Дорноговиос тусгаарлажээ.

[Засварлах] Газрын зураг

[Засварлах] Аймгуудын жагсаалт

Аймаг	Монгол бичиг	Сумд (2005)	Хүн ам (2004)	Газар нутаг (км²)	Хүн амын нягтшил (/км²)	Аймгийн төв
Архангай	ᠠᠷᠤᠬᠠᠩᠭᠠᠢ	19	94,900	55,300	1.7	Цэцэрлэг
Баян-Өлгий	ᠪᠠᠶᠠᠨ-ᠥᠯᠦᠭᠡᠢ	13	101,200	45,700	2.2	Өлгий
Баянхонгор	ᠪᠠᠶᠠᠩᠬᠣᠩᠭᠣᠷ	20	83,800	116,000	0.7	Баянхонгор (аймгийн төв)
Булган	ᠪᠤᠯᠠᠭᠠᠨ	16	60,800	48,700	1.2	Булган (аймгийн төв)
Говь-Алтай	ᠭᠣᠪᠢ-ᠠᠯᠲᠠᠢ	18	60,900	141,400	0.4	Алтай
Говьсүмбэр	ᠭᠣᠪᠢ-ᠰᠦᠮᠪᠦᠷ	3	12,300	5,540	2.2	Чойр
Дархан-Уул	ᠳᠠᠷᠬᠠᠨ-ᠠᠭᠤᠯᠠ	4	87,800	3,280	26.8	Дархан
Дорноговь	ᠳᠣᠷᠤᠨᠠᠭᠣᠪᠢ	14	52,500	109,500	0.5	Сайншанд
Дорнод	ᠳᠣᠷᠤᠨᠠᠳᠤ	14	73,700	123,600	0.6	Чойбалсан
Дундговь	ᠳᠤᠮᠳᠠᠭᠣᠪᠢ	15	49,900	74,700	0.7	Мандалговь
Завхан	ᠵᠠᠪᠬᠠᠨ	24	80,700	82,500	1.0	Улиастай
Орхон	ᠣᠷᠬᠣᠨ	2	78,400	840	93.3	Эрдэнэт
Өвөрхангай	ᠥᠪᠦᠷᠬᠠᠩᠭᠠᠢ	19	113,200	62,900	1.8	Арвайхээр
Өмнөговь	ᠡᠮᠦᠨᠡᠭᠣᠪᠢ	15	46,800	165,400	0.3	Даланзадгад
Сүхбаатар	ᠰᠦᠺᠡᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ	13	56,600	82,300	0.7	Баруун-Урт
Сэлэнгэ	ᠰᠡᠯᠡᠩᠭᠡ	17	100,800	41,200	2.4	Сүхбаатар (хот)
Төв	ᠲᠥᠪ	27	88,900	74,000	1.2	Зуунмод
Увс	ᠤᠪᠰᠤ	19	81,000	69,600	1.2	Улаангом
Ховд	ᠬᠣᠪᠲᠤ	17	87,800	76,100	1.2	Ховд (хот)
Хөвсгөл	ᠺᠥᠪᠰᠦᠭᠦᠯ	24	121,400	100,600	1.2	Мөрөн
Хэнтий	ᠺᠡᠨᠲᠡᠢ	17	71,200	80,300	0.9	Өндөрхаан