Мөрөн

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Мөрөн хот
Мөрөнхот мб.PNG
—  сум  —
Мөрөн сум
Мөрөнсум мб.PNG
Алсад эрээлжлэх Мөрөн хот (2008 он)

Улс орон Flag of Mongolia.svg Монгол
Аймаг Mn coa khuvsgul aymag.png Хөвсгөл
Сум Мөрөн
Баг (13) 1 - 13 дугаарт 13 баг
Газар нутаг 102.9 км²
Хүн ам (тоол.) 2010 онд 35,789 хүнА
Хүн ам (тооц.) 2011 онд 37,471 хүн
– Яг хотдоо 37,471 хүнБ
Нутгийн олон Мөрөнийхөн (Мөрөнгийнхөн)
Цагийн бүс Улаанбаатарын цаг (ГЦ+8)
А Зөвхөн МУ-ын суурин иргэний тоо. Гадаадын харъяат иргэн, гадаадад оршин суугаа МУ-ын иргэн багтаагүй.
Б Сумын төв, хөдөө бус харин хот гэсэн бүлгийн тоо
2006 оны Мөрөн хотын бараа

Мөрөн (худам монголоор Müren.png мүрэн) — Хөвсгөл аймгийн төв, Монгол Улсын тавдугаар олон хүнтэй хот. Нутаг дэвсгэр, засаг захиргааны хуваариар адил нэртэй сум болдог. 102,9 км² талбайт нутагтай Мөрөн сум 2011 оны эцэст 39,514 оршин суугчтай байв.

Мөрөн хотын баруун урд хэсгээр Дэлгэрмөрөн урсан өнгөрдөг. Мөрөн хот эмнэлэг, музей, театр, шуудангийн салбар, сургуулиуд, цэцэрлэгүүдтэй. Мөн улсдаа томоохонд тооцогдох хар захтай. Өөрийн гэсэн цахилгаан станцтай. Мөн 2004 онд Монголын эрчим хүчний сүлжээд холбогдсон.

Түүх[засварлах]

Мөрөн хотын суурь нь 1809 онд байгуулагдсан, Дэлгэрмөрөнгийн эрэг дээрх Мөрөнгийн Хүрээ хийдээр анх шавь тавигджээ. 20-р зууны эхэн гэхэд хийдэд 1300 орчим ламтай том хийд байсан боловч 1937 онд сүйтгэгджээ. Данзадаржаа хийд гэдэг жижиг хэмжээний шинэ хийд 1990-ээд онд хотын баруун хэсэгт баригджээ. 1933 оноос өмнө Хатгал сум нь аймгийн төв байжээ. Зураач Уран барималч Түүхийн ухааны Доктор (Ph.D) Дашнямын Отгонтөгс Хөвсгөл аймгийн Их-Уул суманд төрсөн. Хөвсгөл аймгийн Мөрөн хотод үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөний удирдагч, ‘’Шадар Ван Чингүнжавын хөшөө’’, Хөвсгөл аймгийн Чандмань Өндөр сумын Ариг голын хөвөөн дээр ‘’Алун Гоо’’ хатны хөшөөг барималч Д.Цэдэн-Ишийн хамтаар бүтээжээ. 2003 оноос АНУ-ын Вашингтон хотод ажиллаж амьдарч, Дэлхийн Монголчуудын Холбоо ТББ-ийн тэргүүнээр ажиллаж эл холбооны шугамаар http://www.worldmongol.com/ вэб сайт ажиллуулж Монголын түүх соёл, дүрслэх урлагийн хөгжлийг сурталчлах чиглэлээр багагүй ажил хийж байна.

Хүн ам[засварлах]

Мөрөнгийн хүн ам [1] [2][3] [4][5][6][7]
1959
тооц.
1969
тоол.
1979
тоол.
1989
тоол.
1994
тооц.
2000
тоол.
2005
тооц.
2006
тооц.
9,000 11,200 16,500 21,300 27,230 28,147 35,872 35,500

2007 онд хүн ам нь, 40,000-аас арай бага байсан ба энэ хүн амын ихэнх нь гэр хороололд амьдарч байна.

Нисэх буудал[засварлах]

Мөрөн нисэх буудал (ICAO:ZMMN, IATA: MXV) нь 2 зурвастай бөгөөд нэг нь засмал, нэг нь хайрга. Улаанбаатар руу байнгын нислэгтэй. Баруун аймаг нийслэлийн чиглэлийн нислэг энд бууж шатахуун цэнэглэдэг.

Зураг[засварлах]

Ишлэл[засварлах]

  1. National Statistical Office[1]
  2. National Economy of the Mongolian People's Republic (1921 - 1981), Ulaanbaatar 1981
  3. , GeoHive: Global Statistics, [2]
  4. Population Statistics: historical demography [3]
  5. M. Nyamaa, Khövsgöl aimgiin lavlakh toli, Ulaanbaatar 2001,passim
  6. Rural Poverty Reduction Programme: official site
  7. Ministry of Health of Mongolia. National Center for Health Development. Health Indicators 2006[4]