Аахен

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

А́хен (германаар Aachen [ʔaːχən], аахен аялгаар Oche; францаар Aix-la-Chapelle; нидерландаар Aken; латинаар Aquæ Granni) нь Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улсын Умард Райн-Вестфален мужийн Көльн хотын Засаг захиргааны нэгжид багтдаг бие даасан томоохон муж хот юм. Аахен муж хот нь Райн-Вестфален мужийн хөдөө аж ахуйн нэгтгэлийн гишүүн бөгөөд 2009 оны 10 сарын 21-ний өдрийн шийдвэрээр тус нэгтгэлийн үйл ажиллагааг хотын захиргаанаас хариуцан явуулж байна. 1890 онд хотын хүн амын тоо анх удаа 100,000-аас даван, тэр цагаас хойш баруун Германы томоохон хотуудын нэгд зүй ёсоор тооцогдох болсон. Газарзүйн байрлалын хувьд Аахен хот нь Нидерланд болон Бельги улсуудтай хил залгаа оршдог.

2007 оноос хойш Райн-Вестфалений Техникийн Их Сургууль (RWTH) нь бусад их сургуулиудын хамтаар Германы Шинжлэх Ухаан, Хүмүүнлэгийн Зөвлөл, Германы судалгааны сангийн шилдэг санаачлагчийн нэгээр өргөмжлөгдсөн ба Европын хамгийн том бөгөөд уламжлалт Техникийн их сургуулийн нэгд зүй ёсоор тооцогдох болсон. Хотын нэрийн хуудас нь Аахен хотын цогчин дуган бөгөөд Их Карл хааны ордноор ашиглагдаж байсан Карлын эзэнт гүрний үеийн уран барилгын хосгүй дурсгалын нэг юм. 1978 онд Аахен хотын цогчин дуган нь Эрдэнэсийн сангийн хамтаар ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн соёлын өвийн жагсаалтад Герман Улсаас анхны бөгөөд Дэлхий хэмжээнд 2 дах нь болж бүртгэгдсэн.

Энэхүү хотод Ромын Католик сүмийн Хамбын зөвлөл болон жилийн турш үргэлжилдэг CHIO Аахен (Concours Hippique International Officiel)-ийн Морин Уралдааны тэмцээн байрладаг. Түүнчлэн хотын нэрийн бүтээгдэхүүн болох Аахены жигнэмэг нь тус хотыг Германы амттан үйлдвэрлэлийн чухал газруудын нэгд зүй ёсоор тооцогдоход хүргэдэг. "Европын зүрхэнд" хилийн зурвас дагуу байрласан байрлал нь хөрш залгаа бүс нутгууд болох Бельги-Нидерландийн тоймгүй олон соёлын болоод архитекторын онцгой шийдлүүдийг нэг дор харах боломжийг бүрдүүлсэн.

Зөвхөн Европын дүр төрхийг төлөөлөөд зогсохгүй, Европын эцэг хэмээн нэрлэгдсэн Их Карл хааны үед Аахен нь улс төр, соёлын болоод түүний эзэнт гүрний амин чухал түшиц газар байсаар ирсэн нь 1950 оноос эхлэн жил бүр Карл хааны нэрэмжит олон улсын шагналыг Европын интеграцчилалд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан дотоодын болоод гадаадын хувьд хүнд өгдөг уламжлалыг бий болгосон. Аахенд олонд танигдсан Монхеймсаллее болон Буртшейдын халуун рашааны сувилал байдаг. Урьд өмнө хотын нэртэй хамтаар халуун рашааны нэрс албан ёсоор хэрэглэгдэж байгаагүй ч жуулчдад зориулагдсан сурталчилгаануудад эдгээр рашааны нэр үе үе хэрэглэгддэг болсон.

Гарчиг

Нэр[засварлах | edit source]

Хотын эртний нэр одоог хүртэл тодорхойгүй хэвээр байдаг. Учир нь Их Карл хаан хотын үндсийг тавьснаас хойш Ромын эзэнт гүрний үеэс эхлэн халуун рашаан сувиллаар ашиглаж ирсэн тул латин хэлний "aqua" буюу "ус" гэсэн үгнээс үүсэлтэй гэж үздэг. Дундад зууны үеийн латин бичээсүүдэд энэхүү газрыг зарим тохиолдолд энгийнээр "Aquae" эсхүл "Aquis" хэмээн нэрлэдэг байсан боловч сүүлд "Aquisgrani" хэмээн тэмдэглэгдэн үлдсэн тохиолдлууд нь их. Тиймээс эртний нэрийг Aquae Granni байх боломжтой гэж үздэг ба кельтүүдийн бурхан Grannus-ийн нэрээс үүсэлтэй хэмээн таамагладаг.

Газарзүйн байрлал[засварлах | edit source]

Байршил[засварлах | edit source]

Хөрш хотууд[засварлах | edit source]

Хот зохион байгуулалт[засварлах | edit source]

Уур амьсгал[засварлах | edit source]

Геологийн тогтоц[засварлах | edit source]

Байгаль орчин[засварлах | edit source]

Агаарын чанар[засварлах | edit source]

Бүсчлэл[засварлах | edit source]

Хүн ам[засварлах | edit source]

Хүн амын хөгжил[засварлах | edit source]

Аахены аялага[засварлах | edit source]

Түүх[засварлах | edit source]

Эртний үе болон эрт үеийн түүх[засварлах | edit source]

Франкийн цаг үе[засварлах | edit source]

Ромын эзэнт гүрний үе[засварлах | edit source]

Сэргэн мандалтын үе[засварлах | edit source]

19-р зуунаас өнөөг хүртэлх үе[засварлах | edit source]

Карлийн сүлд дуулал[засварлах | edit source]

Шашин[засварлах | edit source]

Христ[засварлах | edit source]

Еврейн[засварлах | edit source]

Ислам[засварлах | edit source]

Шашин хоорондын яриа хэлэцээр[засварлах | edit source]

Аахен дахь оршуулгиын соёл[засварлах | edit source]

Дүүргүүд[засварлах | edit source]

Улс төр[засварлах | edit source]

Хотын дарга[засварлах | edit source]

Хотын зөвлөл/Иргэдийн төлөөлөгчид[засварлах | edit source]

Бэлгэ тэмдэг[засварлах | edit source]

Ах дүүгийн барилдлагаатай хотууд[засварлах | edit source]

Эдийн засаг болон дэд бүтэц[засварлах | edit source]

Бүс нутгийн төв[засварлах | edit source]

Аахены халуун рашаан[засварлах | edit source]

Аж ахуй нэгжүүд[засварлах | edit source]

Тээвэр[засварлах | edit source]

Галт тэрэг[засварлах | edit source]

Үндсэн[засварлах | edit source]

Тусгай[засварлах | edit source]

Нийтийн тээвэр[засварлах | edit source]

Авто тээвэр[засварлах | edit source]

Унадаг дугуй[засварлах | edit source]

Агаарын тээвэр[засварлах | edit source]

Мэдээллийн хэрэгсэл[засварлах | edit source]

Хэвлэл[засварлах | edit source]

Мэдээллийн агентлаг[засварлах | edit source]

Радио болон Телевиз[засварлах | edit source]

Төрийн байгууллага[засварлах | edit source]

Эмнэлгийн тусламж[засварлах | edit source]

Боловсрол болон Судалгаа шинжилгээ[засварлах | edit source]

Эрдэм шинжилгээний уулзалт, хурлууд[засварлах | edit source]

Техникийн Их Сургууль[засварлах | edit source]

Техникийн дээд сургууль[засварлах | edit source]

Көльний Хөгжим бүжгийн дээд сургууль[засварлах | edit source]

Аахений Театр, жүжиг, хөгжимийн сургууль[засварлах | edit source]

Католик шашины дээд сургууль[засварлах | edit source]

Бусад мэргэжлийн сургалтын байгууллагууд[засварлах | edit source]

Цэрэг, арми[засварлах | edit source]

Аахен дахь Бельгийн цэргийн хүчин 1945-1992 он[засварлах | edit source]

Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улсын Зэвсэгт хүчин[засварлах | edit source]

Жуулчдын үзвэр[засварлах | edit source]

Аахений Цогчин дуган[засварлах | edit source]

Аахений Хотын Танхим[засварлах | edit source]

Аахений Grashaus[засварлах | edit source]

Аахений Haus Löwenstein[засварлах | edit source]

Аахений Büchelpalais[засварлах | edit source]

Аахений сүмүүд[засварлах | edit source]

Аахений түймрээс өмнө баригдсан[засварлах | edit source]

Аахений түймрээс хойш баригдсан[засварлах | edit source]

19 болон 20-р зуунд баригдсан[засварлах | edit source]

Элизений оргилуур (Elisenbrunnen)[засварлах | edit source]

Дундад зууны үеийн хотын бэхлэлтүүд[засварлах | edit source]

Аахений Их сургуулийн эмнэлэг[засварлах | edit source]

Бусад сонирхолтой барилга байгууламжууд[засварлах | edit source]

Усан оргилуурууд болон хөшөө дурсгал[засварлах | edit source]

Цэцэрлэгт хүрээлэн[засварлах | edit source]

Соёл болон Спорт[засварлах | edit source]

Музей[засварлах | edit source]

Их Карлийн зам[засварлах | edit source]

Театр[засварлах | edit source]

Хөгжим[засварлах | edit source]

Бусад[засварлах | edit source]

Сангууд[засварлах | edit source]

Спортын байгууламжууд болон усан бассейнууд[засварлах | edit source]

Спорт[засварлах | edit source]

Спортын нийгэмлэг, холбоо[засварлах | edit source]

Спортын тэмцээнүүд[засварлах | edit source]

Бусад спортын тэмцээнүүд[засварлах | edit source]

Тэмдэглэлт арга хэмжээ, баярууд[засварлах | edit source]

Хоол, хүнс[засварлах | edit source]

Хүндэт иргэн[засварлах | edit source]

Ном зохиол[засварлах | edit source]

Цахим холбоос[засварлах | edit source]

Эшлэл[засварлах | edit source]