Аахен

From Википедиа
Jump to navigation Jump to search
Karte Aachen Stadtbezirke.png

А́хен (германаар Aachen [ʔaːχən], аахен аялгаар Oche; францаар Aix-la-Chapelle; нидерландаар Aken; латинаар Aquæ Granni) нь Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улсын Умард Райн-Вестфален мужийн Көльн хотын Засаг захиргааны нэгжид багтдаг бие даасан томоохон муж хот юм. Аахен муж хот нь Райн-Вестфален мужийн хөдөө аж ахуйн нэгтгэлийн гишүүн бөгөөд 2009 оны 10 сарын 21-ний өдрийн шийдвэрээр тус нэгтгэлийн үйл ажиллагааг хотын захиргаанаас хариуцан явуулж байна. 1890 онд хотын хүн амын тоо анх удаа 100,000-аас даван, тэр цагаас хойш баруун Германы томоохон хотуудын нэгд зүй ёсоор тооцогдох болсон. Газарзүйн байрлалын хувьд Аахен хот нь Нидерланд болон Бельги улсуудтай хил залгаа оршдог.

2007 оноос хойш Райн-Вестфалений Техникийн Их Сургууль (RWTH) нь бусад их сургуулиудын хамтаар Германы Шинжлэх Ухаан, Хүмүүнлэгийн Зөвлөл, Германы судалгааны сангийн шилдэг санаачлагчийн нэгээр өргөмжлөгдсөн ба Европын хамгийн том бөгөөд уламжлалт Техникийн их сургуулийн нэгд зүй ёсоор тооцогдох болсон. Хотын нэрийн хуудас нь Аахен хотын цогчин дуган бөгөөд Их Карл хааны ордноор ашиглагдаж байсан Карлын эзэнт гүрний үеийн уран барилгын хосгүй дурсгалын нэг юм. 1978 онд Аахен хотын цогчин дуган нь Эрдэнэсийн сангийн хамтаар ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн соёлын өвийн жагсаалтад Герман Улсаас анхны бөгөөд Дэлхий хэмжээнд 2 дах нь болж бүртгэгдсэн.

Энэхүү хотод Ромын Католик сүмийн Хамбын зөвлөл болон жилийн турш үргэлжилдэг CHIO Аахен (Concours Hippique International Officiel)-ийн Морин Уралдааны тэмцээн байрладаг. Түүнчлэн хотын нэрийн бүтээгдэхүүн болох Аахены жигнэмэг нь тус хотыг Германы амттан үйлдвэрлэлийн чухал газруудын нэгд зүй ёсоор тооцогдоход хүргэдэг. "Европын зүрхэнд" хилийн зурвас дагуу байрласан байрлал нь хөрш залгаа бүс нутгууд болох Бельги-Нидерландийн тоймгүй олон соёлын болоод архитекторын онцгой шийдлүүдийг нэг дор харах боломжийг бүрдүүлсэн.

Зөвхөн Европын дүр төрхийг төлөөлөөд зогсохгүй, Европын эцэг хэмээн нэрлэгдсэн Их Карл хааны үед Аахен нь улс төр, соёлын болоод түүний эзэнт гүрний амин чухал түшиц газар байсаар ирсэн нь 1950 оноос эхлэн жил бүр Карл хааны нэрэмжит олон улсын шагналыг Европын интеграцчилалд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан дотоодын болоод гадаадын хувьд хүнд өгдөг уламжлалыг бий болгосон. Аахенд олонд танигдсан Монхеймсаллее болон Буртшейдын халуун рашааны сувилал байдаг. Урьд өмнө хотын нэртэй хамтаар халуун рашааны нэрс албан ёсоор хэрэглэгдэж байгаагүй ч жуулчдад зориулагдсан сурталчилгаануудад эдгээр рашааны нэр үе үе хэрэглэгддэг болсон.

Нэр[edit | edit source]

Хотын эртний нэр одоог хүртэл тодорхойгүй хэвээр байдаг. Учир нь Их Карл хаан хотын үндсийг тавьснаас хойш Ромын эзэнт гүрний үеэс эхлэн халуун рашаан сувиллаар ашиглаж ирсэн тул латин хэлний "aqua" буюу "ус" гэсэн үгнээс үүсэлтэй гэж үздэг. Дундад зууны үеийн латин бичээсүүдэд энэхүү газрыг зарим тохиолдолд энгийнээр "Aquae" эсхүл "Aquis" хэмээн нэрлэдэг байсан боловч сүүлд "Aquisgrani" хэмээн тэмдэглэгдэн үлдсэн тохиолдлууд нь их. Тиймээс эртний нэрийг Aquae Granni байх боломжтой гэж үздэг ба кельтүүдийн бурхан Grannus-ийн нэрээс үүсэлтэй хэмээн таамагладаг.

Газарзүйн байрлал[edit | edit source]

Байршил[edit | edit source]

Хөрш хотууд[edit | edit source]

Хот зохион байгуулалт[edit | edit source]

Уур амьсгал[edit | edit source]

Геологийн тогтоц[edit | edit source]

Байгаль орчин[edit | edit source]

Агаарын чанар[edit | edit source]

Бүсчлэл[edit | edit source]

Хүн ам[edit | edit source]

Хүн амын хөгжил[edit | edit source]

Аахены аялага[edit | edit source]

Түүх[edit | edit source]

Эртний үе болон эрт үеийн түүх[edit | edit source]

Франкийн цаг үе[edit | edit source]

Ромын эзэнт гүрний үе[edit | edit source]

Сэргэн мандалтын үе[edit | edit source]

19-р зуунаас өнөөг хүртэлх үе[edit | edit source]

Карлийн сүлд дуулал[edit | edit source]

Шашин[edit | edit source]

Христ[edit | edit source]

Еврейн[edit | edit source]

Ислам[edit | edit source]

Шашин хоорондын яриа хэлэцээр[edit | edit source]

Аахен дахь оршуулгиын соёл[edit | edit source]

Дүүргүүд[edit | edit source]

Улс төр[edit | edit source]

Хотын дарга[edit | edit source]

Хотын зөвлөл/Иргэдийн төлөөлөгчид[edit | edit source]

Бэлгэ тэмдэг[edit | edit source]

Ах дүүгийн барилдлагаатай хотууд[edit | edit source]

Эдийн засаг болон дэд бүтэц[edit | edit source]

Бүс нутгийн төв[edit | edit source]

Аахены халуун рашаан[edit | edit source]

Аж ахуй нэгжүүд[edit | edit source]

Тээвэр[edit | edit source]

Галт тэрэг[edit | edit source]

Үндсэн[edit | edit source]

Тусгай[edit | edit source]

Нийтийн тээвэр[edit | edit source]

Авто тээвэр[edit | edit source]

Унадаг дугуй[edit | edit source]

Агаарын тээвэр[edit | edit source]

Мэдээллийн хэрэгсэл[edit | edit source]

Хэвлэл[edit | edit source]

Мэдээллийн агентлаг[edit | edit source]

Радио болон Телевиз[edit | edit source]

Төрийн байгууллага[edit | edit source]

Эмнэлгийн тусламж[edit | edit source]

Боловсрол болон Судалгаа шинжилгээ[edit | edit source]

Эрдэм шинжилгээний уулзалт, хурлууд[edit | edit source]

Техникийн Их Сургууль[edit | edit source]

Техникийн дээд сургууль[edit | edit source]

Көльний Хөгжим бүжгийн дээд сургууль[edit | edit source]

Аахений Театр, жүжиг, хөгжимийн сургууль[edit | edit source]

Католик шашины дээд сургууль[edit | edit source]

Бусад мэргэжлийн сургалтын байгууллагууд[edit | edit source]

Цэрэг, арми[edit | edit source]

Аахен дахь Бельгийн цэргийн хүчин 1945-1992 он[edit | edit source]

Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улсын Зэвсэгт хүчин[edit | edit source]

Жуулчдын үзвэр[edit | edit source]

Аахений Цогчин дуган[edit | edit source]

Аахений Хотын Танхим[edit | edit source]

Аахений Grashaus[edit | edit source]

Аахений Haus Löwenstein[edit | edit source]

Аахений Büchelpalais[edit | edit source]

Аахений сүмүүд[edit | edit source]

Аахений түймрээс өмнө баригдсан[edit | edit source]

Аахений түймрээс хойш баригдсан[edit | edit source]

19 болон 20-р зуунд баригдсан[edit | edit source]

Элизений оргилуур (Elisenbrunnen)[edit | edit source]

Дундад зууны үеийн хотын бэхлэлтүүд[edit | edit source]

Аахений Их сургуулийн эмнэлэг[edit | edit source]

Бусад сонирхолтой барилга байгууламжууд[edit | edit source]

Усан оргилуурууд болон хөшөө дурсгал[edit | edit source]

Цэцэрлэгт хүрээлэн[edit | edit source]

Соёл болон Спорт[edit | edit source]

Музей[edit | edit source]

Их Карлийн зам[edit | edit source]

Театр[edit | edit source]

Хөгжим[edit | edit source]

Бусад[edit | edit source]

Сангууд[edit | edit source]

Спортын байгууламжууд болон усан бассейнууд[edit | edit source]

Спорт[edit | edit source]

Спортын нийгэмлэг, холбоо[edit | edit source]

Спортын тэмцээнүүд[edit | edit source]

Бусад спортын тэмцээнүүд[edit | edit source]

Тэмдэглэлт арга хэмжээ, баярууд[edit | edit source]

Хоол, хүнс[edit | edit source]

Хүндэт иргэн[edit | edit source]

Ном зохиол[edit | edit source]

Цахим холбоос[edit | edit source]

Эшлэл[edit | edit source]