Аддис Абеба
Аддис Абеба
| |
|---|---|
 Далбаа | |
| Хоч: Хүн төрөлхтний хот, Барара, Аду Генет | |
.svg) Этиоп дахь Аддис Абебын байршил | |
  Аддис Абеба Этиоп дахь байршил  Аддис Абеба Африкийн эвэр дэх байршил  Аддис Абеба Африк дахь байршил | |
| Солбицол: 9°2′9″N 38°45′9″E / 9.03583°N 38.75250°EСолбицол: 9°2′9″N 38°45′9″E / 9.03583°N 38.75250°E | |
| Улс |  Этиоп |
| Байгуулагдсан | 1886 |
| Нийслэл хот болсон | 1889 |
| Үүсгэн байгуулагч | |
| Засаг захиргаа | |
| • Хотын дарга | Аданек Абебе |
| Газар нутаг | |
| • Газар | 527 км2 (203 бээр2) |
| • Бөөгнөрөл | 810 км2 (310 бээр2) |
| Өндөр | 2,355 м (7,726 фут) |
| Хүн ам (2025)[3] | |
| • Нийслэл ба бие даасан хот | 4,114,000 |
| • Байр | Этиопт 1-т Африкт 10-т |
| • Бөөгнөрөл] (2025) | 5,956,680[4] |
| Иргэдийн нэршил | Аддис Абебачууд |
| Цагийн бүс | UTC+03:00 (Дорнод Африкийн Цаг) |
| Бүсийн дугаар | (+251) 11 |
| ХХИ (2021) | 0.741[5] өндөр · 11-ээс 1-т |
| Вэб сайт | cityaddisababa |
Адди́с Абе́ба[6] (үүнээс өөрөөр ялангуяа монгол бичгээр Аддис-Абеба, Аддис Абеба гэж бичнэ; амхар хэлтэн "шинэ цэцэг" гэсэн утгат አዲስ አበባ [adis aβəβa], оромо хэлтэн "халуун рашааны оргилуур" буюу Finfinnee гэж хэлдэг) нь Этиоп улсын нийслэл хот бөгөөд 1886 онд байгуулагдсан. Тус хотод Африкийн Холбооны төв оршдог. 2007 оны тооллогоор 2,738,248 хүн тус хотод амьдардаг бөгөөд Этиоп улсын хамгийн том хот нь юм. Тусгай эрхт хотын статус нь Аддис-Абебыг хотын зэрэгцээ мужийн хэмжээнд тавьдаг. Тус хот нь өөрийн түүхэн, дипломат болон улс төрийн ач холбогдлоороо "Африкийн нийслэл" ч гэж нэрлэгддэг билээ[7]. 80 гаруй ялгаатай хэлээр ярилцдаг үндэстнээс бүрдэх тус орны өнцөг булан бүрээс ирсэн янз бүрийн шашин шүтдэг хүмүүсээс хотын иргэд бүрддэг.
Нийслэлээ барих газрыг Хатан хаан Тайту Бетул сонгож, түүний нөхөр, Эзэн хаан Менелик II 1886 онд тус хотын шавыг тавьж "Финфинни" нэр өгчээ. Аддис Абеба хот нь Энтото уулын хормойд оршино.
Хүн ам
[засварлах | кодоор засварлах]Нийслэл хотод олон үндэстэн амьдардаг. Үүнд: Амхара - хүн амын 48.3%, Оромо - 19.2%, Гураж - 17.5%, Тиграйчууд - 7.6%.
Аддис-Абеба хотын хүн амын өсөлт:
- 1900 онд — 80 000 хүн;
- 1958 онд — 400 000 хүн;
- 1968 онд — 664 000 хүн;
- 2002 онд — 1 700 000 хүн;
- 2012 онд — 3 041 002 хүн амтай болсон.
Зураг
[засварлах | кодоор засварлах].jpg)
Цаг агаар
[засварлах | кодоор засварлах]| Цаг уурын мэдээлэл: Аддис Абеба (1991–2020, туйлын үе 1898–одоо) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Сар | 1 сар | 2 сар | 3 сар | 4 сар | 5 сар | 6 сар | 7 сар | 8 сар | 9 сар | 10 сар | 11 сар | 12 сар | Жил |
| Макс. Температур °C (°F) | 28.8 (83.8) |
30.6 (87.1) |
30.0 (86.0) |
30.2 (86.4) |
29.6 (85.3) |
29.0 (84.2) |
29.1 (84.4) |
28.0 (82.4) |
25.6 (78.1) |
27.1 (80.8) |
29.7 (85.5) |
26.5 (79.7) |
30.6 (87.1) |
| Дундаж дээд °C (°F) | 23.9 (75.0) |
25.3 (77.5) |
25.8 (78.4) |
25.4 (77.7) |
25.3 (77.5) |
23.6 (74.5) |
21.2 (70.2) |
20.9 (69.6) |
21.9 (71.4) |
23.3 (73.9) |
23.3 (73.9) |
23.1 (73.6) |
23.6 (74.5) |
| Өдрийн дундаж °C (°F) | 16.3 (61.3) |
17.6 (63.7) |
18.6 (65.5) |
18.8 (65.8) |
18.8 (65.8) |
17.5 (63.5) |
16.5 (61.7) |
16.4 (61.5) |
16.6 (61.9) |
16.5 (61.7) |
15.9 (60.6) |
15.5 (59.9) |
17.1 (62.8) |
| Дундаж доод °C (°F) | 8.6 (47.5) |
9.9 (49.8) |
11.6 (52.9) |
12.2 (54.0) |
12.2 (54.0) |
11.7 (53.1) |
11.9 (53.4) |
11.8 (53.2) |
11.3 (52.3) |
9.7 (49.5) |
8.3 (46.9) |
7.5 (45.5) |
10.6 (51.1) |
| Мин. температур °C (°F) | 0.0 (32.0) |
0.0 (32.0) |
0.0 (32.0) |
2.5 (36.5) |
4.0 (39.2) |
4.2 (39.6) |
5.4 (41.7) |
5.7 (42.3) |
3.9 (39.0) |
0.0 (32.0) |
0.0 (32.0) |
0.0 (32.0) |
0.0 (32.0) |
| Тунадас мм (инч) | 13.0 (0.51) |
33.7 (1.33) |
66.3 (2.61) |
91.2 (3.59) |
76.0 (2.99) |
118.9 (4.68) |
238.3 (9.38) |
241.8 (9.52) |
132.2 (5.20) |
32.2 (1.27) |
5.3 (0.21) |
7.5 (0.30) |
1,056.4 (41.59) |
| Бороотой өдөр (≥ 0.1 мм) | 3 | 5 | 7 | 10 | 10 | 20 | 27 | 26 | 18 | 4 | 1 | 1 | 132 |
| Дундаж харьцангуй чийгшил (%) | 52 | 51 | 53 | 59 | 55 | 68 | 78 | 80 | 75 | 57 | 53 | 53 | 62 |
| Сарын дундаж нартай цаг | 266.6 | 206.2 | 241.8 | 210.0 | 238.7 | 174.0 | 111.6 | 133.3 | 162.0 | 248.0 | 267.0 | 288.3 | 2,547.5 |
| Өдрийн дундаж нартай цаг | 8.6 | 7.3 | 7.8 | 7.0 | 7.7 | 5.8 | 3.6 | 4.3 | 5.4 | 8.0 | 8.9 | 9.3 | 7.0 |
| Эх сурвалж 1: Météo Climat[8][9] Этиопын Цаг Уурын Хүрээлэн (хур тунадас)[10] | |||||||||||||
| Эх сурвалж 2: Дэлхийн Цаг Уур Судлалын Байгууллага (бороотой өдөр 1981–2010),[11] Deutscher Wetterdienst (чийгшил 1951–1990, ба нар 1985–1998)[12] | |||||||||||||
Мөн үзэх
[засварлах | кодоор засварлах]Зүүлт, тайлбар
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ "2011 National Statistics". Csa.gov.et. Эх хувилбараас архивласан: 2013-03-30. Татаж авсан: 2024-11-22.
- ↑ Addis Ababa - Metro Futures
- ↑ "Projected Population of Ethiopia 2025". Этиопын Статистикийн Алба. Татаж авсан: 2026-05-18.[permanent dead link]
- ↑ "Addis Ababa Population (2025)". Татаж авсан: 2026-05-18.
- ↑ "Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab". globaldatalab.org (Англи хэлээр). Архивласан огноо 2020-06-25. Татаж авсан: 2024-11-22.
- ↑ Ц.Дамдинсүрэн нарын "Орос-Монгол толь"-ийн II хэвлэл (1982)-ийн 826-р талд бичсэн.
- ↑ "Addis Ababa "regarded as the African capital"".[permanent dead link]
- ↑ "Météo Climat stats for Addis Abeba 1991–2020". Météo Climat. Татаж авсан: 2026-05-18.
- ↑ "Station Addis Abeba" (Франц хэлээр). Météo Climat. Архивласан огноо 2021-02-24. Татаж авсан: 2026-05-18.
- ↑ "Climate of Major Cities". Этиопын Үндэсний Хэмжил Зүйн Хүрээлэн. Татаж авсан: 2026-05-18.
- ↑ "World Weather Information Service – Addis Ababa". Дэлхийн Цаг Уур Судлалын Байгууллага. Архивласан огноо 2013-10-22. Татаж авсан: 2026-05-18.
- ↑ "Klimatafel von Addis Abeba (Adis Ababa) / Äthiopien" (PDF). Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world (Герман хэлээр). Deutscher Wetterdienst. Архивласан (PDF) огноо 2019-03-31. Татаж авсан: 2026-05-18.