Гоф Витлэм

Эрхэмсэг
Гоф Витлэм
Эрхэмсэг Гоф Витлэм
Gough Whitlam
	Албан ёсны хөрөг, 1974
21 дэх Австралийн ерөнхий сайд
	Албан тушаал хашсан; 1972 оны 12 сарын 5 – 1975 оны 11 сарын 11
Хаан	II Элизабет
Амбан захирагчид	Пол Хаслак; Жон Керр;
Орлогч	Ланс Барнард; Жим Кэрнс; Франк Крин;
Өмнөх	Виллиам Макмахон
Дараах	Малкольм Фрэзер
Сөрөг хүчний удирдагч
	Албан тушаал хашсан; 1975 оны 11 сарын 11 – 1977 оны 12 сарын 22
Ерөнхий сайд	Малкольм Фрэзер
Орлогч	Франк Крин; Том Урен;
Өмнөх	Малкольм Фрэзер
Дараах	Билл Хэйдэн
	Албан тушаал хашсан; 1967 оны 2 сарын 8 – 1972 оны 12 сарын 5
Ерөнхий сайд	Харолд Холт; Жон Макивэн; Жон Гортон; Виллиам Макмахон;
Орлогч	Ланс Барнард
Өмнөх	Артур Калвэлл
Дараах	Билли Снедден
Гадаад хэргийн сайд
	Албан тушаал хашсан; 1972 оны 12 сарын 5 – 1973 оны 11 сарын 6
Ерөнхий сайд	Өөрөө
Өмнөх	Найжел Боуэн
Дараах	Дон Виллиси
Лейбор Намын дарга
	Албан тушаал хашсан; 1967 оны 2 сарын 8 – 1977 оны 12 сарын 22
Орлогч	Ланс Барнард; Жим Кэрнс; Франк Крин; Том Урен;
Өмнөх	Артур Калвэлл
Дараах	Билл Хэйдэн
Лейбор Намын дэд дарга
	Албан тушаал хашсан; 1960 оны 3 сарын 7 – 1967 оны 2 сарын 8
Leader	Артур Калвэлл
Өмнөх	Артур Калвэлл
Дараах	Ланс Барнард
Вэррива тойргоос сонгогдсон; Австралийн Парламентын гишүүн
	Албан тушаал хашсан; 1952 оны 11 сарын 29 – 1978 оны 7 сарын 31
Өмнөх	Берт Лаззарини
Дараах	Жон Керин
Хувийн мэдээлэл
Төрсөн	Эдвард Гоф Витлэм; 7 сарын 11, 1916; Кью, Викториа, Австрали
Нас барсан	10 сарын 21, 2014 (98 насалсан); Элизабет Бэй, Шинэ Өмнөд Уэльс, Австрали
Улс төрийн нам	Лейбор
Өндөр	194 cм
Эхнэр, Нөхөр	Маргарет Дови (г. 1942; н. 2012)
Хүүхэд	4, үүнд Тони ба Николас
Эцэг, эх	Фред Витлэм (аав); Марта Маддокс (ээж);
Төгссөн сургууль	Сиднейн Их сургууль
Мэргэжил	Өмгөөлөгч; дипломатч; улс төрч;
Гарын үсэг
Цэргийн алба
Салбар	Австралийн эзэн хааны агаарын хүчин
Цол	Дэслэгч
Нэгж	13-р эскадриль
Тулаан/дайн	Дэлхийн хоёрдугаар дайн

Эдвард Гоф Витлэм (Англи: Edward Gough Whitlam; 1916 оны 7 сарын 11 – 2014 оны 10 сарын 21) нь Австралийн ерөнхий сайдын албыг 1972-1975 онд хашсан хүн юм. Тэрбээр 1972 оны сонгуульд Австралийн Хөдөлмөрийн Намд 23 жилийн дараа засгийн эрхийг авчирсан. Улмаар 1974 оны сонгуульд ялсан хэдий ч 1975 оны Австралийн үндсэн хуулийн хямралын үр дүнд түүнийг Австралийн амбан захирагч Сэр Жон Керр албан тушаалаас нь чөлөөлжээ. Витлэм нь амбан захирагчийн шийдвэрээр албан тушаалаасаа чөлөөлөгдсөн, Австралийн цорын ганц ерөнхий сайд юм.

Витлэм Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Австралийн эзн хааны агаарын хүчинд агаарын чиглүүлэгчийн алба хааж, улмаар дайны дараа өмгөөлөгчөөр ажиллажээ. Тэрбээр анх 1952 онд Вэрриваг төлөөлж Австралийн парламентын төлөөлөгчдийн танхимд сонгогдсон. Витлэм 1960 онд Хөдөлмөрийн Намынхаа дэд дарга, улмаар Артур Калвэлл улс төрийг орхиход 1967 онд даргаар сонгогдож, сөрөг хүчний удирдагч болсон байна. 1969 оны сонгуульд тун бага зөрүүтэйгээр ялагдсан Витлэм 1972 оны сонгуульд ялж, Либерал-Үндэсний Намын 23 жил үргэлжилсэн эвслийн засгийн газрыг унагаажээ.

Витлэмийн засгийн газар цэрэг татлагыг халж, бүх нийтийн эрүүл мэндийн үйлчилгээ, үнэ төлбөргүй дээд боловсрол, хууль зүйн туслалцааны хөтөлбөр зэрэг олон шинэчлэл, шинэ бодлого хэрэгжүүлжээ. Сөрөг хүчин давуу суудалтай байсан Сенат түүний засгийн газрын өргөн барьсан хуулиудыг гацаагаад байсан тул Витхэм 1974 онд парламентыг тарааж дахин сонгууль явуулснаар Төлөөлөгчдийн танхимд суудлын тоо багассан ч олонхоо хадгалж, Сенатад 3 суудал нэмж авч чаджээ. Сонгуулийн дараа Үндсэн Хуулийн 57-р зүйлийг анх удаа (одоогоор цорын ганц удаа) ашиглаж, 2 танхимын нэгдсэн хуралдааныг зарласан. Хэдийгээр ялсан ч сөрөг хүчин засгийн газартай холбоотой шуугианууд, 1973 оны газрын тосны хямралаас үүдэлтэй 1973–75 оны эдийн засгийн бууралт зэргийн хариуцлагыг засгийн газраас нэхэж, Сенатын хуралдааныг удаа дараа тасалдуулж байлаа. 1975 оны сүүлчээр сөрөг хүчний сенаторууд Витхэмийн засгийн газрын төсөв захиран зарцуулах тухай хуулийг дэмжихээс татгалзаж, Төлөөлөгчдийн танхим руу буцаасан бөгөөд дахин сонгууль зарлаж, засгийн газарт итгэл үл үзүүлэхийг шаардав. Витхэм Төлөөлөгчдийн танхимд нам нь олонхын дэмжлэгтэй тул огцрохоос татгалзаж, 11 сарын 11-нд амбан захирагч Жон Керртэй Сенатын дахин сонгууль явуулах талаар хэлэлцэхээр уулзсан байна. Гэсэн ч Керр эсрэгээрээ түүнийг албан тушаалаас нь чөлөөлж, сөрөг хүчний удирдагч Малкольм Фрэзерийг түр ерөнхий сайдаар томилов. Ийнхүү 1975 оны сонгууль болоход Витлэмийн нам илт давуу ялагдсан.

1977 оны сонгуульд дахин ялагдсаны дараа Витлэм намын даргын албаа өгч, улмаар 1978 онд парламентыг орхижээ. 1983 онд Хаукийн засгийн газар бүрэлдсэний дараа Витлэм ЮНЕСКО дахь элчин сайдаар томилогдож, ЮНЕСКО-гийн гүйцэтгэх зөвлөлийн гишүүнээр сонгогджээ.

Эх сурвалжууд

↑ "Gough Whitlam". primeministers.naa.gov.au. National Archives of Australia. Эх хувилбараас архивласан: 2019-10-10. Татаж авсан: 2026-04-06.

Энэ улс төрчийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.

Энэ цэргийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.

Энэ дипломат төлөөлөгчийн тухай өгүүлэл дутуу дулимаг бичигджээ. Нэмж гүйцээж өгөхийг хүсье.

[1] "Gough Whitlam". primeministers.naa.gov.au. National Archives of Australia. Эх хувилбараас архивласан: 2019-10-10. Татаж авсан: 2026-04-06.

[1]