Хайлмаг тос

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Хайлмаг тос (бас Хольсон тос) нь сүүний өрмийг хайлуулж хийсэн нэгэн зүйл идээ юм. Өрөм хайлуулж гурил хутган болгосон идээ. Хайлмаг хийхийг Монголчууд ихэнхдээ "хайлмаг хайлах" гэж хэлдэг.

Төрөл ангилал[засварлах | edit source]

Монголчууд хайлмагийг ерөнхийд нь чихэртэй хайлмаг, чихэргүй хайлмаг гэж ангилдаг. Чихэртэй хайлмагийг дотор нь орц найрлагаас шалтгаалж нэлээд хэд ангилж нэрлэнэ.

Чихэртэй хайлмагны ангилал[засварлах | edit source]

  • Үзэмтэй хайлмаг
  • Хатаасан жимстай хайлмаг
  • Ээзгийтэй хайлмаг
  • Мойлтой хайлмаг
  • Аньстай хайлмаг (Алирстай хайлмаг)

Хайлмагийн гурилаар ангилал[засварлах | edit source]

  • Мэхээртэй хайлмаг (Мэхээрийн гурил)
  • Сульхиртай хайлмаг (Улаанбуудай болон сульхирын гурилын холимог)
  • Арвайн гурилтай хайлмаг (Улаанбуудай болон арвайн гурилын холимог)

Хайлмагийн гурил орчин цагт[засварлах | edit source]

  • Маалингын гурилтай хайлмаг
  • Бүйлсний гурилтай хайлмаг
  • Самрын гурилтай хайлмаг гэх мэт.

Орц найрлага[засварлах | edit source]

Хэрэглэх түүхий эд:[засварлах | edit source]

  1. Өрөм
  2. Ус (Өрөмний хэмжээнээс шалтгаалж хоёр амны халбагаас тал аяга хүртэл)
  3. Гурил (цавуулагтай, цавуулаггүй дурын гурил)
  4. Элсэн чихэр (бор эсвэл цагаан зэрэг дурын элсэн чихэр)
  5. Жимс (үзэм болон дурын хатаасан жимс)

Хэрэглэх зүйлс:[засварлах | edit source]

  1. Ёроол зурагдахааргүй, зузаан ханатай сав
  2. Хусуур, хутгуур (зэс, гуулин хусуураас гадна модон хутгуур маш тохиромжтой)
  3. Хоолны халбага эсвэл амны том халбага
  4. Тагтай сав эсвэл гүц
  5. Таваг

Хийх арга[засварлах | edit source]

Хайлмаг хайлах буюу хайлмаг хийх дараалал:

  1. Савны ёроолд хоёр амны халбага ч юмуу, багахан ус хийгээд өрмөө хийж хайлуулна.
  2. Хайлсан өрөм дээр гурил хийж гурван минут орчим хутгаж зөөлөн галаар буцалгана.
  3. Хутгаж байхдаа элсэн чихэр, үзэм нэмж хийгээд хутгана.
  4. Элсэн чихэр хайлж, хайлмаг шаргал өнгөтэй болохтой зэрэгцэж шар тос тунарч эхэлнэ.
  5. Шар тосыг халбагаар зөөлөн хамаад гүцэндээ хийнэ.
  6. Шар тосыг хамж байхдаа галыг улам зөөллөж байгаад унтраана.
  7. Шар тосыг хамж дуусаад бэлэн болсон хайлмагаа таваглана.

Гадаад холбоос[засварлах | edit source]

Хайлмаг хийх арга

Хайлмаг хайлах