Хойт

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Хойд нь Ойрад Монголын нэг ястны нэр. Цагтаа Ойрадын хамгийн том, хүчирхэг аймаг байсан тэдний ихэнхийг 1755-1758 оны үед Манж Чин улс Зүүнгарын хаант улсыг унагах үеэр хядаж хүйс тэмтэрсэн гэдэг. Халх болон Ойрадын сөргөлдөөний үеэр маш их хохирол амсаж Ар халх, Өвөр монгол, Алтайн бүгд найрамдах улс, Бүгд найрамдах Халимаг улс гэх олон газар таран бутарчээ. Өдгөө Монгол Улсад 5000, БНХАУ-д 15000, мөн ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Халимаг Улсад цөөн хэдэн мянган Хойдууд амьдардаг. Монгол улсын 3 аймагт хэсэг бүлгээр оршин суудаг: Говь-Алтай аймгийн Шарга сум, Ховд аймгийн Мянган сум, Увс аймгуудад оршин суудаг байна.

Монгол-Ойрадын түүхнээ өөрийн балрашгүй ул мөрийг үлдээсэн олон арван улс төр, нийгмийн зүтгэлтнүүд Хойд аймгаас төрөн гарсан бөгөөд тухайлбал Хутуха бэх, Иналчи, Явган мэргэн, Төрөлчи, Хар хирүгэ, Мөнхтөмөр, Эсэлбэй, Сайн хиа, Султан тайш, Сүмэр тайш, Алдар хошууч, Баяр гүн, Амарсанаа зэрэг тухайн үедээ нөлөө бүхий д тооцогдон байсан төрийн зүтгэлтнүүдийн зэрэгцээ “Дөрвөн Ойрадын түүх”-ийг зохиогч Баатар увш түмэн Хойд хүн байсан ажээ.

Чингүнжавын ноёны Хотгойд түмэн анх үүсэхдээ Ойрадын Хойд болон Жалайр овгуудыг нийлүүлж үүсгэсэн гэдэг.

Нэрийн утга[засварлах | edit source]

1. Хойд - Ар тал, ар үзэг, иигэд хойд аймаг - ар талын аймаг. 2. Баруун Монголд хонийг "хой" гэх бөгөөд энэхүү хой гэдэг үгээс хоньтон гэсэн утга бүхий хойт гэдэг нэр үүссэн юм гэж зарим судлаачид үздэг байна.