2001 оны 9 сарын 11-ний халдлага

2001 оны 9 сарын 11-нд АНУ-ын Нью-Йорк ба Вашингтон хотууд руу исламын Аль-Каида алан хядах байгууллагынхан зорчигч тээврийн 4 онгоцыг булаан эзэлж зохион байгуулалттай, уяалдаатай халдлага үйлдсэн юм. 9-р сарын 11-ний өглөө тэд Нью-Йорк хотын дэлхийн худалдааны төвийн хоёр хос барилга болон Пентагоны байрыг мөргөж нураасан юм. Үүнд Аль-Каидагийн 19 гишүүд оролцож 2 онгоцоор эхлээд Нью-Йоркийн 2 өндөр барилгыг, 1 онгоц нь Вашингтон дахь Пентагоны барилгыг мөргөж талыг нь нурааж, 4 дэх булаан эзлэгдсэн онгоц нь Вашингтоноос зайтай газар унасан юм.

Энэхүү халдлагын үр дүнд 19 алан хядагчдаас гадна 2977 хүн нас барж 24 хүн сураггүй алга болсон байна. Энэхүү алан хядах үйл ажиллагаа түүхэнд хамгийн их хүний амь үрэгдсэн халдлага болсон байна.

Эдгээр террорист халдлагын үр дагавар нь Афганистан, Пакистанд Аль-Кайда болон Талибан бүлэглэлийн эсрэг НАТО-гийн цэргүүдийн өшөө авалт, мөн Америкийн цэргүүд болон тэдний холбоотнууд Ирак руу довтолж, Саддам Хусейн дэглэмийг түлхэн унагаахад хүргэсэн юм.

Террорист халдлагын үйл явц

Үйл явдал ойролцоогоор дараах байдлаар өрнөсөн. American Airlines болон United Airlines-ийн 4г дөрвөн арилжааны онгоцыг агаарт хөөрсөний дараа алан хядагчид ойролцоогоор нэгэн зэрэг барьцаалсан юм. Онгоцны төлөвлөсөн нисэх зам ойролцоогоор 4,200 км урт байсан тул тус бүр нь ойролцоогоор 30,000-35,000 литр нисэхийн керосин тээвэрлэж байжээ.

"American Airlines" агаарын тээврийн компанийн 11-р нислэгийн дугаартай, N334AA (Логан нисэх онгоцны буудлаас Бостон Лос Анжелес чиглэлд хөөрсөн, 92 хүн: 11 багийн гишүүн, 81 зорчигч, түүний дотор 5 террорист) Боинг 767-223ER онгоц Мохаммед Аттагийн жолоодлоготойгоор Хойд цамхагийн (WTC-1) хойд талаас ойролцоогоор 710 км/цаг хурдтайгаар 8:46:26-8:46:40 цагийн хооронд (энд болон доор бүх цаг орон нутгийнх) 93-99-р давхрын түвшинд мөргөсөн байна.
United Airlines-ийн 175 дугаар нислэгийн Боинг 767-222, N612UA дугаартай (Логан нисэх онгоцны буудлаас Бостон-Лос Анжелес чиглэлд ниссэн, 65 хүн: 9 багийн гишүүн, 56 зорчигч, түүний дотор 5 террорист) Марван аль-Шехигийн жолоодсон онгоц өглөөний 9:03:02 цагт, ойролцоогоор 77-85 давхрын хооронд, ойролцоогоор 945 км/цаг хурдтай Өмнөд цамхагийн (Дэлхийн Худалдааны төв) өмнөд хэсэг рүү мөргөн осолджээ. Энэ үйл явдлыг анхны цохилтын дараах үйл явдлыг зураг авалтад авсан телевизийн багийнхан бичлэгт буулгажээ.
Америкийн агаарын тээврийн компанийн 77 дугаартай, N644AA дугаартай (Вашингтон Даллес нисэх онгоцны буудлаас Лос Анжелес руу нисэж, 64 хүн: багийн 6 гишүүн, 58 зорчигч, түүний дотор 5 террорист) Боинг 757-223 онгоц өглөөний 9:37:46 цагт Пентагоны баруун жигүүрт ойролцоогоор 850 км/цаг хурдтайгаар (Ньюаркийн олон улсын нисэх онгоцны буудлаас Сан Франциско руу нисэж, 44 хүн: багийн 7 гишүүн, 37 зорчигч, түүний дотор 4 террорист) осолджээ.
Зиад Жаррахын жолоодсон United Airlines компанийн 93 дугаартай, N591UA дугаартай (Ньюаркийн олон улсын нисэх онгоцны буудлаас Сан Франциско руу нисэж, 44 хүн: багийн 7 гишүүн, 37 зорчигч, түүний дотор 4 террорист) Боинг 757-222 онгоц Пенсильванийн баруун өмнөд хэсэгт 10:03:11 цагт ойролцоогоор 906 км/цаг хурдтайгаар унажээ. Ослын газар нь Вашингтон хотоос хойд зүгт ойролцоогоор 240 км-ийн зайд оршдог. Ослыг зорчигчид болон багийн гишүүдийн хооронд онгоцыг хяналтандаа авах гэж тэмцэлдсэний үр дүнд болсон гэж үзэж байна.

Довтолгоо болсон өдөр Дэлхийн худалдааны төвийн гурван барилга онгоцонд өртөсөний улмаас нуржээ. Өмнөд цамхаг (ДХТ- II) 56 минут үргэлжилсэн галын дараа өглөөний 9:59 цагийн орчимд нурсан. Хойд цамхаг (ДХТ- I) 102 минут үргэлжилсэн галын дараа өглөөний 10:28 цагт нурсан. Гурав дахь барилга болох ДХТ- 7 нь 17:20 цагт цуврал хийн дэлбэрэлт болон дараагийн галын улмаас нурсан байна.

Цахим холбоос

Commons: 2001 оны 9 сарын 11-ний террорист халдлага – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан