4-р Далай лам

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Ёндонжамц
4-р Далай лам
4DalaiLama.jpg
Засаглал 1601–1617
Өмнөх дүр Сономжамц
Хойд дүр Наваанлувсанжамц
Төвд ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་
Вайли yon tan rgya mtsho
Галиг
(БНХАУ)
Yoindain Gyaco
Хятад 雲丹嘉措
Мэндэлсэн 1589
Монгол
Нас нөгчсөн 1617
Төвд

Ёндонжамц нь 4-р Далай лам байсан бөгөөд билгийн тооллын шороон үхэр жилийн 12-р сарын 30-нд Монголд төрсөн.[1]. Зарим эх сурвалжид түүнийг үхэр жилийн нэг сард төрсөн гэдэг[2].

Түмэдийн Алтан хан болон 2-р эхнэр Пакен Нулагийн дундаас төрсөн Чокур омгийн удирдагч Цүлтэмцоожийн хүү тэрээр Алтан ханы том ач хүү юм. Ёндонжамц нь 6-р Далай ламыг эс тооцвол цорын ганц Төвд үндэстэн биш Далай лам юм (6-р Далай лам нь Монпа хүн байсан бөгөөд Монпа нарыг Төвдийн нэг ястан, эсвэл ойр төрлийн үндэстэн гэж үздэг).

Төвдийн зөнч Нэчунг, Цангпа ламо нар Далай ламын хойд дүр Монголд төрнө гэж таамагласан. Тэр үед 3-р Далай ламын ахлах дагалдагч Төвдийн эрх баригчдад түүний тухай, Далай ламын хойд дүр тодорсон хэмээн ийн захиа явуулсан гэдэг[1]:

"Түүнтэй 1601 онд Хэйсүй (Өвөр Монголын Хөх хот)-д уулзсан Дрепунг хийд болон Ü-гийн хунтайж нар түүнийг хүлээн зөвшөөрсөн."[3]

1599 онд 10 настай Ёндонжамц аав болон Төвдийн лам нар, албаны хүмүүс болон 1000 монгол цэргийн хамтаар Төвдийг зорин хөдөлж, зам дагуух бүх томоохон сүм хийдүүдэд саатсаар 1603 онд Төвдөд морилжээ[4].

Тэрээр Лхаст хүрэлцэн ирээд, Далай ламд өргөмжлөгдөж, Гадэн хийдийн хамба асан, Зонховын удмын Сангэн Ринченээр шашны хэрэг заалгуулжээ.[5]

Эшлэл[засварлах | edit source]

  1. 1.0 1.1 Thubten Samphel and Tendar (2004), p.87.
  2. Mullin (2001), p. 167.
  3. Stein, R. A. (1972). Tibetan Civilization, p. 82. Stanford University Press. ISBN 0-8047-0806-1 (cloth); ISBN 0-8047-0901-7 (paper).
  4. Mullin (2001), pp. 172-173
  5. Thubten Samphel and Tendar (2004), p.89.