Араб-Израилын дайн

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Загвар:Инфобокс зэвсэгт мөргөлдөөн 1947 онд НҮБ-ын шийдвэрээр Палестиныг Араб, Еврейн хоёр улс болгосон. Үүнийг нь арабууд маш ихээр эсэргүүцэж байсан. 1948 онд Израил улс тусгаар тогтнолоо зарласнаас ердөө хэдхэн хоногийн дараа арабын 5 улсын цэрэг Израил руу довтлов. Гэвч Израилчуудад Англи, Францын талаас дэмжлэг үзүүлж байсны ачаар Израилын цэрэг Арабын цэргийг бут цохиж, Йордан голын баруун эрэг, Газын зурвас, Синайн хойгийг хяналтандаа авсан. Үүнээс хойш Араб-Израилын сөргөлдөөн өнөөг хүртэл үргэлжилж дэлхийн хамгийн халуун цэгийн нэг хэвээр байгаа билээ. 1956 онд Англи, Францтай хамт Египетэд халдан довтолжээ. Учир нь Египетэд Насер засгийн газраа байгуулсан бөгөөд санхүүгийн асуудалтай байсан тул АНУ-с тусламж хүсчээ. АНУ санхүүгийн тусламж үзүүлэхээс татгалзсан тул ашиг ихтэй Английн мэдэлд байсан Суэцийн сувгийг эзэлж авсан бөгөөд Англи уг довтолгооноор 1/3 г буцааж авчээ.

1964 онд Палестины Чөлөөлөх Байгууллага байгуулагдсан. 1968 оны 3-р сард Йордан дахь ПЧБ-ийн бааз руу Израилын цэргүүд довтолсноор Араб-Израилийн хоёр дахь дайн эхэлсэн. 1969 оны "6 өдрийн дайн"-аар Израил улс Йордан голын баруун эрэг, Газын зурвас, Голланы өндөрлөг зэргийг арабуудаас эзлэн авсан. 1970 онд ПЧБ-ийн дайчид Йорданоос Израилын нутаг луу цөмөрч багахан хэмжээний тулалдаан хийж, эцэст нь Ливан луу дүрвэн гарсан байна. Сири улс нь ПЧБ-ийг идэвхтэй дэмждэг орон байсан. Израиль 1973 онд Египет, Сири, Йордан луу нэгэн зэрэг түрэмгийлсэн бөгөөд 1982 онд Израилын цэрэг Ливаныг эзлэн авсан. Анх НҮБ-ийн Ерөнхий Ассамблейн тогтоож өгсөн 14,1 мянган км.кв нутаг дээр 6,7 мянган км.кв нутгийг эзлэн авсан байна. Ер нь Израил улсын гадаад бодлого нь "тэсч үлдэх" гэсэн зарчмаар явдаг. Учир нь тус улсад байнга заналхийлж буй улсууд их байдаг. АНУ-ын онцгой хүч чармайлт Ойрх Дорнодын асуудлыг шийдвэрлэхэд гол үүрэг гүйцэтгэж байгааг хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй. 1978 оноос Израил-Египет хоёр, 1993 онд Израил-ПЧБ, дараа нь Йордантай хэл амаа ололцлоо.

Цахим холбоос[засварлах | edit source]

 Commons: Палестины дайн – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан