Ливан
Бүгд Найрамдах Ливан Улс | |
|---|---|
| Төрийн дуулал: كلّنا للوطن (Араб) [Куллуна лил-ватан] Error: {{Transliteration}}: transliteration text not Latin script (pos 1: К) (help) «Бид бүгд эх орныхоо төлөө!» | |
.svg) Ливаны байршил (ногооноор) | |
_-_LBN_-_UNOCHA.svg) | |
| Нийслэл | Бейрут 33°54′N 35°32′E / 33.900°N 35.533°E |
| Томоохон хот | нийслэл |
| Албан ёсны хэл | Араб хэл[nb 1] |
| Хүлээн зөвшөөрөгдсөн хэл | Франц хэл |
| Нутгийн ярианы хэл | Ливаны араб хэл |
| Угсаатны бүлгүүд (2021[1]) |
|
| Шашин |
|
| Ард түмний нэршил | Ливанчууд |
| Төр засаг | Нэгдмэл конфессионалист парламентын бүгд найрамдах улс[3] |
| Жозеф Аун[4] | |
| Наваф Салам[5] | |
| Набих Берри | |
| Хууль тогтоох байгууллага | Парламент |
| Байгуулагдсан | |
| 1516 | |
| 1843 оны 12 сарын 1 | |
| 1861 оны 6 сарын 9 | |
• Их Ливан | 1920 оны 9 сарын 1 |
| 1926 оны 5 сарын 23 | |
• Тусгаар тогтнолоо тунхагласан | 1943 оны 11 сарын 22 |
• Францын мандат дууссан | 1945 оны 10 сарын 24 |
• Францын цэрэг гарсан | 1946 оны 4 сарын 17 |
• Израилын цэрэг гарсан | 2000 оны 5 сарын 24 |
• Сирийн цэрэг гарсан | 2005 оны 4 сарын 30 |
| Газар нутаг | |
• Нийт | 10,452 км2 (4,036 бээр2) (161) |
• Усны эзлэх талбай (%) | 1.8 |
| Хүн ам | |
• 2024 тооцоо | 5,364,482[1] (117) |
• Нягтаршил | 513/км2 |
| ДНБ (ХАЧП) | 2022 тооцоо |
• Нийт | ▲ $78.233 тэрбум[6] (108) |
• Нэг хүнд ноогдох | ▲ $11,793[6] (114) |
| ДНБ (нэрлэсэн) | 2022 тооцоо |
• Нийт | ▲ $21.780 тэрбум[6] (103) |
• Нэг хүнд ноогдох | ▲ $3,283[6] (133) |
| ОТББИ (2011) | 31.8[7] дундаж |
| ХХИ (2023) | ▲ 0.752[8] өндөр · 102 |
| Мөнгөний нэгж | Ливаны фунт (LBP) |
| Цагийн бүс | UTC+2 (ДЕЦ) |
| UTC+3 (ДЕЗЦ) | |
| Жолооны тал | баруун |
| Утасны томьёо | +961 |
| ISO 3166 код | LB |
| Домэйн нэр | .lb, .لبنان |
Лива́н, албан ёсоор Бүгд Найрамдах Ливан Улс (Араб: الجمهورية اللبنانية) нь Өрнө Азийн Левантын бүсэд орших улс юм. Газар дундын тэнгисийн сав газар болон Арабын хойгийн уулзварт байрлах бөгөөд хойд болон зүүн талаараа Сири, өмнөд талаараа Израил, баруун талаараа Газар дундын тэнгистэй хиллэнэ. Кипр арал эргээс нь баруун тийш ойрхон оршдог. Ливан 10,452 км² нутаг дэвсгэртэй, тав гаруй сая хүн амтай; нийслэл бөгөөд хамгийн том хот нь Бейрут.[1]
Өнөөгийн Ливаны нутагт хүн суурьшсан түүх МЭӨ 5000 он хүртэл улбаатай. МЭӨ 3200–539 онд энэ нутаг Газар дундын тэнгис даяар худалдаа, далайн тээврээрээ алдартай Финикийн соёл иргэншлийн голомт байв. Дараа нь Ром, Визант, VII зуунаас арабын лалын халифатууд, дундад зуунд загалмайтнууд, Айюбид ба Мамлюкуудын захиргаанд оржээ. XVI зууны эхээр Османы эзэнт улсын бүрэлдэхүүнд орсон байна.
Дэлхийн нэгдүгээр дайны дараа Османы эзэнт гүрэн задран унаснаар Ливан Францын удирдсан Сири, Ливаны мандатад багтав. Франц 1920 онд Их Ливаныг байгуулж, 1926 онд бүгд найрамдах улс болон үндсэн хуулийг нь баталжээ. Ливан 1943 онд тусгаар тогтнолоо зарлаж, 1945 онд Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагыг үүсгэн байгуулагч гишүүдийн нэг болсон.
1943 оны Үндэсний гэрээний дагуу төрийн гол албан тушаалуудыг шашны бүлгүүдийн хооронд хуваарилдаг конфессионал улс төрийн тогтолцоо бүрэлджээ. 1975–1990 оны Ливаны иргэний дайн улс орныг ихээхэн сүйтгэж, дараагийн хэдэн арван жилд Сири болон Израилын цэргийн оролцоо, дотоодын улс төрийн тогтворгүй байдал үргэлжилсэн.
Ливан нь хөгжиж буй, дунджаас доогуур орлоготой оронд тооцогддог. 2019 оноос эхэлсэн санхүү, валютын хямрал, авлига, төрийн үйлчилгээний доголдол болон 2020 оны Бейрутын боомтын дэлбэрэлт эдийн засаг, нийгмийн нөхцөл байдлыг эрс хүндрүүлсэн. 2025 онд Жозеф Аун ерөнхийлөгчөөр сонгогдож, Наваф Салам ерөнхий сайдаар томилогдон шинэ засгийн газар байгуулав.
Нэрийн гарал
[засварлах | кодоор засварлах]«Ливан» нэр нь семит хэлний л-б-н язгуураас гаралтай бөгөөд «цагаан» гэсэн утгатай гэж үздэг. Энэ нь Ливан нурууны цаст оргилуудтай холбоотой байж болох бөгөөд нэр нь МЭӨ III мянганы бичгийн дурсгалуудад тэмдэглэгдсэн байдаг.
Түүх
[засварлах | кодоор засварлах]Эртний үе
[засварлах | кодоор засварлах]
Ливаны эргийн бүс дэх Библос, Сидон, Тир зэрэг хотууд Финикийн хот-улсуудын чухал төв байв. Финикчүүд далайн худалдаа, усан онгоц үйлдвэрлэл, цагаан толгойн тархалтад чухал үүрэг гүйцэтгэжээ. Нутаг дэвсгэр нь өөр өөр үед Египет, Ассири, Вавилон, Ахеменидын Перс, Македон, Селевкидийн захиргаанд орсон.
МЭӨ 64 онд Ромын жанжин Помпей Левантыг эзэлснээр тус нутаг Ромын, улмаар Византын бүрэлдэхүүнд оржээ. Баальбекийн сүмийн цогцолбор зэрэг томоохон дурсгалууд энэ үеэс үлдсэн.
Дундад зуун ба Османы үе
[засварлах | кодоор засварлах]VII зуунд арабын лалын цэрэг Левантыг эзэлж, нутаг нь Рашидун, Умаяд, Аббасын халифатуудын мэдэлд байв. XI–XIII зуунд загалмайтны улсууд эргийн зарим хотыг хянаж байсан ч хожим Айюбид болон Мамлюкуудад ялагджээ.
1516–1517 онд Османы эзэнт гүрэн бүс нутгийг эзлэн авч, Ливан дөрвөн зуу орчим жилийн турш Османы захиргаанд байв. Ливан ууланд Маронит христийнхэн болон друзуудын орон нутгийн улс төрийн тогтолцоо хөгжсөн. 1843 онд хоёр каймакамын тогтолцоо, 1861 онд Европын гүрнүүдийн шахалтаар автономит Ливан уулын Мутасаррифат байгуулагджээ.
Дэлхийн нэгдүгээр дайны үед Османы цэргийн хяналт, бүслэлт, хүнсний хомсдолын улмаас Бейрут болон Ливан ууланд их өлсгөлөн болж, олон арван мянган хүн нас барсан.
Францын мандат ба тусгаар тогтнол
[засварлах | кодоор засварлах]Дэлхийн нэгдүгээр дайны дараа Францад Сири, Ливаныг захирах мандат олгов. 1920 оны 9 сарын 1-нд Францын захиргаа Ливан уул, Бейрут, хойд ба өмнөд эргийн бүс, Бекааг нэгтгэн Их Ливаныг байгуулжээ. 1926 оны 5 сарын 23-нд үндсэн хууль баталж, Бүгд Найрамдах Ливан Улсыг тунхагласан боловч Францын хяналт үргэлжилсэн.
1943 онд Ливаны удирдагчид Францын хяналтыг хязгаарлахаар оролдсоны дараа түр баривчлагдсан ч дотоодын эсэргүүцэл болон Британийн дипломат шахалтын улмаас суллагдав. 11 сарын 22-ныг тусгаар тогтнолын өдөр болгон тэмдэглэдэг. Францын мандат 1945 онд албан ёсоор дуусаж, сүүлчийн франц цэрэг 1946 онд гарчээ.
Иргэний дайн ба эзлэн түрэмгийлэл
[засварлах | кодоор засварлах]
Палестины зэвсэгт бүлгүүдийн байр суурь, шашин-улс төрийн зөрчил, нийгэм-эдийн засгийн тэгш бус байдал зэрэг олон хүчин зүйлээс шалтгаалан 1975 онд иргэний дайн эхэлжээ. Христийн, суннит, шийт, друз, палестин болон бусад олон хүчин мөргөлдөөнд оролцов. 1976 онд Сирийн цэрэг Ливанд нэвтэрсэн бөгөөд 1982 онд Израил өмнөд Ливан болон Бейрут руу довтолжээ.
1989 оны Тайфын гэрээ улс төрийн шинэ зохицуулалт тогтоож, парламент дахь христийн болон лалын төлөөллийг тэнцүүлэв. Иргэний дайн 1990 онд дууссан ч Сирийн цэрэг 2005 он хүртэл, Израилын цэрэг өмнөд хэсгийн ихэнхэд 2000 он хүртэл байрласан.
2005 оноос хойш
[засварлах | кодоор засварлах]
2005 онд ерөнхий сайд асан Рафик Харири алагдсаны дараа Сирийн цэргийг гаргахыг шаардсан олон нийтийн томоохон жагсаал өрнөж, Сири цэргээ татав. 2006 онд Хезболла болон Израилын хооронд 34 хоногийн дайн болж, Ливаны дэд бүтэц, эдийн засагт ихээхэн хохирол учруулжээ.
2008 онд Хезболла болон түүний холбоотнууд Бейрутын баруун хэсгийг түр хяналтдаа авсан мөргөлдөөний дараа Дохагийн гэрээ байгуулж, үндэсний эв нэгдлийн засгийн газар байгуулсан. 2011 оноос Сирийн иргэний дайны нөлөө Ливанд тархаж, Триполи болон хилийн бүсүүдэд мөргөлдөөн гарч, нэг сая гаруй сирийн дүрвэгч Ливанд ирсэн.
Үндэсний хямрал (2019–өнөө үе)
[засварлах | кодоор засварлах]2019 оны 10 сарын 17-нд татварын шинэ саналуудыг эсэргүүцсэн жагсаал эхэлж, удалгүй конфессионал улс төрийн тогтолцоо, авлига, ажилгүйдэл, банк-санхүүгийн хямрал, цахилгаан ба ус зэрэг үндсэн үйлчилгээний доголдлыг эсэргүүцсэн улс даяарх хөдөлгөөн болон өргөжив. Ерөнхий сайд Саад Харири огцорч, улс төрийн урт хугацааны хямрал эхэлсэн.
2020 онд Ливан гадаад өрийн төлбөрөө анх удаа төлж чадаагүй бөгөөд фунтын ханш огцом унаж, банкны хадгаламжид албан бус хязгаарлалт тогтов. 2020 оны 8 сарын 4-нд Бейрутын боомтод хадгалж байсан аммонийн нитрат дэлбэрч, 200 гаруй хүн амь үрэгдэн, олон мянган хүн шархаджээ. Дэлбэрэлтийн дараа Хассан Диабын засгийн газар огцорсон.
2023–2024 онд Израил–Ливаны хил орчимд Израилын арми болон Хезболлагийн хоорондох мөргөлдөөн эрчимжиж, өмнөд Ливаны олон мянган оршин суугч нүүлгэн шилжсэн. 2025 оны 1 сард армийн командлагч Жозеф Аун хоёр жил гаруй үргэлжилсэн ерөнхийлөгчийн сул орон зайг дуусган ерөнхийлөгчөөр сонгогдов. 2025 оны 2 сард Олон улсын шүүхийн ерөнхийлөгч асан Наваф Салам 24 сайдтай засгийн газар байгуулж, парламентын итгэл хүлээсэн. 2026 онд Израил–Ливаны мөргөлдөөн дахин эрчимжиж, улс орны аюулгүй байдал болон хүмүүнлэгийн нөхцөлд ноцтой нөлөөлөв.
Газар зүй
[засварлах | кодоор засварлах]
Ливан хойд өргөргийн 33°–35°, зүүн уртрагийн 35°–37°-ын хооронд, Арабын хавтангийн баруун хойд захад оршино. Нийт талбай нь 10,452 км² бөгөөд үүнээс 10,230 км² нь хуурай газар. Баруун талаараа Газар дундын тэнгист 225 км эрэгтэй, Сири улстай 375 км, Израилтай 79 км хиллэнэ. Израилын эзэлсэн Голаны өндөрлөгийн ойролцоох Шебаа фермийн харьяалал маргаантай.
Газрын тогтоц
[засварлах | кодоор засварлах]Ливаны газар нутаг эргийн тэгш тал, Ливан нуруу, Бекаа хөндий, Антиливан нуруу гэсэн дөрвөн үндсэн бүсээс тогтоно. Ливан нуруу Газар дундын тэнгисийн эрэгтэй зэрэгцэн сунаж, хамгийн өндөр цэг нь далайн түвшнээс 3,088 м өндөр Курнат ас-Сауда юм. Бекаа хөндий нь Ливан ба Антиливан нурууны дунд орших 180 км урт, 10–26 км өргөн үржил шимт хөндий. Антиливан нурууны хамгийн өндөр оргил нь 2,814 м өндөр Хермон уул.
Ливанд усан замын тээвэрт ашиглах боломжгүй 16 гол байдаг. Хамгийн урт нь Бекаа хөндийгөөс эх авч Тирийн хойд хэсгээр Газар дундын тэнгист цутгадаг 145 км урт Литани гол юм.
Уур амьсгал
[засварлах | кодоор засварлах]Ливан дунд зэргийн Газар дундын тэнгисийн уур амьсгалтай. Эрэг орчимд өвөл сэрүүн, бороотой; зун халуун, чийглэг байдаг. Өндөрлөг бүсэд өвлийн температур тэгээс доош бууж, өндөр уулсын цас зуны эхэн хүртэл тогтох тохиолдол бий. Баруун нурууны борооны сүүдэрт орших зүүн хойд хэсэг харьцангуй хуурай.
Байгаль орчин
[засварлах | кодоор засварлах]Ливаны хуш нь улсын үндэсний бэлгэ тэмдэг бөгөөд төрийн далбаанд дүрслэгддэг. Эрт үед нутгийн ихэнх хэсгийг хуш болон бусад ой бүрхэж байсан боловч олон зууны огтлол, газар ашиглалтаас шалтгаалан хуучин ой цөөрсөн. 2012 оны байдлаар ой нийт нутгийн 13.4%-ийг бүрхэж байв. Шуфын шим мандлын нөөц газар, Таннурин, Жаж болон Бурхны хуш модны ой зэрэг хамгаалалтын бүсүүдэд хуш модыг хадгалж, нөхөн сэргээдэг.
Төр засаг, улс төр
[засварлах | кодоор засварлах]Ливан нь конфессионал тогтолцоотой парламентын ардчилсан бүгд найрамдах улс. 1943 оны Үндэсний гэрээ болон хожмын улс төрийн уламжлалаар ерөнхийлөгч нь маронит христийн, ерөнхий сайд нь суннит лалын, парламентын дарга нь шийт лалын, ерөнхий сайдын орлогч болон парламентын дэд дарга нь грекийн үнэн алдартны шашинтан байна.
Нэг танхимт парламент 128 суудалтай бөгөөд христийн болон лалын төлөөлөгчдөд тэнцүү хуваарилагдана. Суудлуудыг хүлээн зөвшөөрөгдсөн шашны бүлгүүд болон сонгуулийн тойргуудад хувь тэнцүүлэн хуваарилдаг. Парламентын гишүүд дөрвөн жилийн хугацаагаар сонгогдоно. Парламент ерөнхийлөгчийг зургаан жилийн, дараалан дахин сонгогдохгүй хугацаагаар сонгож, ерөнхийлөгч парламентын зөвлөлдөх саналын үндсэн дээр ерөнхий сайдыг томилдог.
Засаг захиргааны хуваарь
[засварлах | кодоор засварлах]Ливан есөн мужид (мухафаза) хуваагдах бөгөөд тэдгээр нь нийт 25 дүүргээс бүрдэнэ. Мужууд нь:
Эдийн засаг
[засварлах | кодоор засварлах]Ливаны үндсэн хууль хувийн санаачилга, хувийн өмчийг хамгаалсан чөлөөт эдийн засгийн зарчимтай. Эдийн засаг нь үйлчилгээ, банк санхүү, үл хөдлөх хөрөнгө, худалдаа, аялал жуулчлалд тулгуурлаж ирсэн бөгөөд ажиллах хүчний ойролцоогоор хоёрны гурав нь үйлчилгээний салбарт ажилладаг. Ливаны өргөн диаспораас ирэх мөнгөн гуйвуулга эдийн засгийн чухал эх үүсвэр болдог.
2019 оноос банк, валют, улсын өрийн гүн хямрал эхэлсэн. Төв банкны олон жилийн тогтворгүй санхүүжилтийн тогтолцоо, төсвийн алдагдал, улс төрийн саажилт, авлига зэрэг нь шинэ валютын урсгал тасрах үед системийн хямралд хүргэв. 2020 онд улс гадаад өрийн төлбөрөө зогсоож, фунтын ханш эрс унан, инфляц болон ядуурал огцом нэмэгдсэн. 2023 он гэхэд бодит ДНБ 2018 оныхоос ойролцоогоор 40%-иар агшиж, үндэсний валютын үнэ цэнэ 95% орчим буурсан гэж тооцжээ.
Хөдөө аж ахуйд Бекаа хөндий болон эргийн тэгш тал чухал үүрэгтэй. Жимс, хүнсний ногоо, чидун, усан үзэм, тамхи тариалдаг. Үйлдвэрлэлд хүнс боловсруулах, ундаа, нэхмэл, үнэт эдлэл, цемент, химийн бүтээгдэхүүн багтана. Аялал жуулчлал нь Бейрут, Библос, Баальбек, Кадишагийн хөндий, цанын ба далайн амралтын газруудад төвлөрдөг боловч улс төр, аюулгүй байдлын нөхцөлөөс ихээхэн хамаардаг.
Хүн ам зүй
[засварлах | кодоор засварлах]
2024 оны тооцоогоор Ливан 5.36 сая орчим хүн амтай. Шашны бүлгүүдийн улс төрийн тэнцвэртэй холбоотойгоор 1932 оноос хойш бүх нийтийн албан ёсны тооллого хийгдээгүй. Ливанчуудын угсаатны гарал олон янз боловч статистик ангиллаар хүн амын ихэнхийг араб, цөөнхийг армен болон бусад бүлэг гэж үздэг.
Ливан нь олон жилийн цагаачлалын түүхтэй. XIX зуунаас эхэлсэн цагаачлалын долгионы улмаас Ливан гаралтай хүмүүсийн тоо эх орондоо амьдарч буй хүн амаас олон гэж тооцогддог. Томоохон диаспора Бразил, Аргентин, АНУ, Канад, Австрали, Баруун Африк болон Персийн булангийн орнуудад бий.
Ливан нэг хүнд ногдох дүрвэгчдийн тоогоор дэлхийд хамгийн өндөр орны нэг. 2024 онд тус улс 1.6 сая гаруй дүрвэгч, орогнол хүсэгчийг хүлээн авч байсан бөгөөд тэдний дийлэнх нь Сири, Палестинаас ирсэн хүмүүс байв.
Хэл
[засварлах | кодоор засварлах]Албан ёсны хэл нь араб хэл. Өдөр тутмын харилцаанд Ливаны араб хэл өргөн хэрэглэгдэж, орчин цагийн утга зохиолын араб хэлийг албан бичиг, хэвлэл, мэдээллийн нэвтрүүлэгт ашигладаг. Франц хэл хуульд тусгай байр суурьтай бөгөөд боловсрол, захиргаа, соёлд өргөн хэрэглэгддэг. Англи хэл шинжлэх ухаан, бизнес, дээд боловсролд улам түгээмэл болж байна. Армен, грек, ассири гаралтай зарим иргэн өвөг дээдсийнхээ хэлийг мөн хэрэглэдэг.
Шашин
[засварлах | кодоор засварлах]Ливан бол Өрнө Ази, Газар дундын тэнгисийн бүсийн шашны хувьд хамгийн олон янз орны нэг. Төрөөс лалын дөрөв, христийн 12, друзын нэг, еврейн нэг буюу нийт 18 шашны бүлгийг хүлээн зөвшөөрдөг. 2024 оны тооцоогоор хүн амын 53.31% нь лалын, 41.40% нь христийн, 5.21% нь друзын шашинтай байв. Лалын хүн амын гол бүлгүүд нь суннит ба шийт, христийн хамгийн том бүлэг нь маронит католик юм.
Томоохон хотууд
[засварлах | кодоор засварлах]| Байр | Хот | Муж | Хүн амын тооцоо |
|---|---|---|---|
| 1 | Бейрут | Бейрут | 1,916,100 |
| 2 | Триполи | Хойд Ливан | 1,150,000 |
| 3 | Жуние | Ливан уул | 450,000 |
| 4 | Захле | Бекаа | 130,000 |
| 5 | Сайда | Өмнөд Ливан | 110,000 |
Соёл
[засварлах | кодоор засварлах]
Ливаны соёлд Канаан-Финик, Ассири, Перс, Грек, Ром, Араб, загалмайтны, Осман болон Францын олон зууны өв нөлөөлсөн. Олон угсаатан, шашны бүлгээс бүрдэх хүн ам нь баяр наадам, хөгжим, уран зохиол, хоолны соёлын олон янз байдлыг бүрдүүлдэг. Үүний зэрэгцээ ливанчуудын өдөр тутмын соёл нь Левант болон Газар дундын тэнгисийн нийтлэг уламжлалтай нягт холбоотой.
Уран зохиол, хөгжим
[засварлах | кодоор засварлах]Ливан гаралтай зохиолч Жибран Халиль Жибран Зөнч бүтээлээрээ дэлхийд алдартай. Амин Маалуф, Элиас Хури, Михаил Нуайме зэрэг зохиолчид араб болон дэлхийн уран зохиолд томоохон байр суурь эзэлдэг. Хөгжимд Файруз, Вадих ас-Сафи, Мажида ар-Руми, Сабах зэрэг дуучид Ливан болон арабын ертөнцөд өргөн танигдсан.
Хоол
[засварлах | кодоор засварлах]Ливаны хоол нь Зүүн Газар дундын тэнгисийн хоолны уламжлалд багтана. Киббех, таббуле, хумус, фалафел, шарсан мах, төрөл бүрийн мезе өргөн хэрэглэгддэг. Хоолны дараа араб кофе, жимс, амттан зооглох нь түгээмэл.
Спорт
[засварлах | кодоор засварлах]Хөлбөмбөг, сагсан бөмбөг Ливанд хамгийн түгээмэл багийн спортын төрлүүд. Уулархаг газар, Газар дундын тэнгисийн эрэг хосолсон тул цана, усанд сэлэлт, завь, рафтинг, уулын авиралт зэрэг спорт хөгжсөн.
Мөн үзэх
[засварлах | кодоор засварлах]Тэмдэглэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ Маронит болон мелькитийн зарим бүлэг өөрсдийгөө араб угсаатанд хамааруулахгүй гэж үздэг боловч статистикийн ангилалд ихэвчлэн араб гэж тооцдог.
- ↑ Үндсэн хуулийн 11 дүгээр зүйлд араб хэлийг албан ёсны үндэсний хэл гэж заасан бөгөөд франц хэлийг хэрэглэх тохиолдлыг хуулиар тогтооно.
- ↑ Шашны бүлгүүдийн харьцаа нь улс төрийн эмзэг асуудал тул Ливанд 1932 оноос хойш бүх нийтийн хүн амын тооллого хийгдээгүй. Төрөөс 18 шашны бүлгийг албан ёсоор хүлээн зөвшөөрдөг.
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- 1 2 3 "Lebanon". The World Factbook (2026 хэвлэл). АНУ-ын Тагнуулын төв газар. Татаж авсан: 2024-12-06. (Archived 2024 edition)
- ↑ "What are the Religions of Lebanon?". Anera. Татаж авсан: 2026-07-08.
- ↑ "The Lebanese Constitution" (PDF). Presidency of Lebanon. Эх хувилбараас (PDF) архивласан: 2012-01-19. Татаж авсан: 2011-08-20.
- ↑ "Presidency of the Republic". Presidency of Lebanon. Татаж авсан: 2026-08-06.
- ↑ رئاسة مجلس الوزراء [Presidency of the Council of Ministers] (Араб хэлээр). Presidency of the Council of Ministers. Эх хувилбараас архивласан: 2023-12-05. Татаж авсан: 2026-08-06.
- 1 2 3 4 "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition: Lebanon". International Monetary Fund. 2023-10-10. Татаж авсан: 2023-10-15.
- ↑ "Gini Index coefficient". CIA World Factbook. Эх хувилбараас архивласан: 2021-07-17. Татаж авсан: 2021-07-16.
- ↑ "Human Development Report 2025". НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөр. 2025-05-06. Татаж авсан: 2025-05-06.
Гадаад холбоос
[засварлах | кодоор засварлах]| Бүрэн эрхт улс |
|  | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| |||||||
