Өмнө Солонгос

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
— «Өмнөд Солонгос» гээд холбогдов —
Харайх: Удирдах, Хайлт
Бүгд Найрамдах Солонгос Улс
БНСУ мб.png
대한민국(солонгос)Тэхань миньгүг
тусгаар тогтносон орон, бүрэн эрхт улс
Төрийн далбаа Төрийн сүлд
Төрийн дууллын нэр:
сол. 애국가 → «Эгүгга»
(Эх орончийн дуу)

Дэлхийн тал бөмбөрцөгт Өмнө Солонгос орон
Дэлхийн тал бөмбөрцөгт Өмнө Солонгос орон
Нийслэл Сөүл (10 сая)
Том хот Пүсань, Иньчонь
Албан хэл солонгос хэл
Албан үсэг солонгос үсэг
Ард түмэн 
(2010 он)
99% - солонгос үндэстэн
  1% - бусад ард түмэн
Олон түмэн 100% - Өмнө Солонгосынхон
Төр засаг Ардчилсан дэглэм, нэгдмэл
байгууламж
, ерөнхийлөгчийн
бүгд найрамдах засагтай
 -  Ерөнхийлөгч Паг Гыньхе (2013)
 -  Ерөнхий сайд Чон Хунвонь (2013)
Улсын хурал «Күгхуэ» (Улсын хурал)
Түүх
 -  НТӨ 2333 он Кужусонь улс үүссэн 
 -  1945-08-15 Японоос чөлөөлөгдсөн 
 -  1948-08-15 БНСУ тунхаглагдсан 
Нутаг дэвсгэр
 -  Бүх талбай 100,210 км2 (109)
 -  Гадаргын ус (%) 0.3 хувь
Хүн ам
 -  Тооцоо (2012) 50,004,441 хүн[1] (25)
 -  Нягт сийрэг 491 хүн/км2 
ДНБ (ХАЧТ) 2012 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $1.622 их наяд[2] (12)
 -  Нэг хүнд $32,431[2] (25)
ДНБ (Нэрлэсэн) 2012 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $1.151 их наяд[2] (15)
 -  Нэг хүнд $23,020[2] (32)
ОТББИ (2010) 31.0[3] 
ХХИ (2012) 0.897[4] (онц сайн) (15)
Мөнгөний нэгж БНСУ-ын вонь (KRW)
Цагийн бүс Солонгосын цаг (ГЦ+9)
Домэйн нэр .cn .中國 .中国
Томъёолбор +82 / KR, KOR / БНСУ

Өмнөд Солонгос, албан ёсоор Бүгд Найрамдах Солонгос Улс (сол. 대한민국 Тэхань миньгүг) нь Солонгосын хойгийн өмнөд хагаст орших Дорнод Азийн улс юм. Хойд талаараа Умард Солонгостой хиллэдэг ба баруун зүгт Шар тэнгисийн цаана Хятад, зүүн зүгт Япон тэнгисийн цаана Япон улсууд ойр байрладаг. Өмнөд Солонгосын хамгийн том хот нь нийслэл Сөүл юм. Энэ улс нь эх газрын болон халуун орны чийглэг уур амьсгалтай, дийлэнхдээ уулархаг тогтоцтой 99,392 ам дөрвөлжин километр, бараг 50 сая хүнтэй.

Солонгос орон (Умард болон Өмнөд Солонгос хамтдаа) эртний иргэншилт нутаг бөгөөд НТӨ 2333 онд анхны төрт улсаа үүссэн гэж үздэг, Шилла улс нь 668 онд нөгөө хоёр улсаа (Пэкчэ ба Кугурё) нэгтгэн Нэгдсэн Шилла улсыг байгуулсан байна. Улмаар Курё ба Чусонь улс байгуулагдан, 1910 онд Солонгосын эзэнт улс мөхөх хүртэл нэгдсэн улс болон оршин тогтнож байв. 1910-1945 онд Японы хаант улсын эзэмшилд орж, 1945 онд Дэлхийн 2-р дайн дууссаны дараа Солонгос үндэстэн нь ЗСБНХУ, АНУ улсуудад захирагдаж ар, өвөр болон хоёр хуваагдсаны тул 1948 онд Бүгд Найрамдах Солонгос Улс болон тусгаар тогтносон байна.

Өмнөд Солонгос бол хагас ерөнхийлөгчийн засаглалтай, ардчилсан улс бөгөөд эдийн засаг нь асар хурдацтай өссөн юм. Өдгөө ХАЧ-аарх ДНБ-ээр дэлхийд 12 дахь (Азид 4 дэх) дэсд эрэмбэлэгдэх хөгжингүй орон болсон. Экспортод чиглэсэн эдийн засагтай учраас аж үйлдвэрлэлийн цахилгаан бараа, хагас дамжуулагч, гар утас, роботын технологүүд нь өндөр хөгжсөн. Дэлхийд хөлөг онгоц үйлдвэрлэлээрээ тэргүүн байрт, ган хайлуулалтаараа эхний гуравт, автомашин үйлдвэрлэлээрээ эхний тавд багтана. Өмнөд Солонгос нь ЭЗХАХБ, ДХБ болон Их 20 зэрэг олон улсын холбоодын гишүүн орон.

Нэр[засварлах | edit source]

Бүгд Найрамдах Солонгос Улс (대한민국 — Тэхань миньгүг - [тэаань мингүү])-ын оноосон нэрийг монголоор хоёр янз товчилж байна. Үсгээр товчилж БНСУ, байрлалаар нь Өмнө Солонгос буюу Өмнөд Солонгос гэдэг. «Солонгос» гэж монгол оноосон нэр. Урьдын Курё улсыг нь монголчууд «Гуулин» улс хэмээсэн түүхтэй. Харин 1948 оноос хойш солонгос хэлээр улс, үндсээ умард улсад нь «чусонь» (조선), өмнөд улсад нь «хань» (한) гэж салгуу нэрийджээ.

Газар зүй[засварлах | edit source]

Өмнө Солонгос 100,210 хавтгай дөрвөлжин километр нутагтай, Унгараас том буюу 108-р том орон юм.

Физик газар зүйн зураг
Сансраас авсан зураг

Байрлал[засварлах | edit source]

Хойд өргөргийн 33° — 39°, зүүн уртрагийн 124° — 130° дотор Ази тивийн дорнод зах болсон Солонгосын хойгийн өмнөд хагасыг эзлэн оршдог. Хойд талаараа 238 км үргэлжлэх Солонгосын цэрэггүй бүсээр зааглагдаж Умар Солонгос улстай хуурай газраар хиллэнэ. Баруун талаараа Шар тэнгис (солонгосоор Өрнөд тэнгис), урд талаараа Хятадын дорнод тэнгис, Солонгосын хоолой (Өмнөд тэнгис), зүүн талаараа Япон тэнгист (Дорнод тэнгис) тулна. Эргийн нийт урт нь 2413 км.

Газрын тогтоц[засварлах | edit source]

Өмнө Солонгос ерөнхийдөө уулархаг. Тариаланд тохиромжтой газар 30%-ийг эзэлнэ. Орныг газрын тогтоцоор дөрвөн хэсэг хувааж болно. Дорнод тал нь өндөр уулын нуруу (Тэбэг, Субэг), тэнгисийн нарийн зурвас эрэгтэй бол өрнөд тал нь нам доор, өргөн тал газар, гол мөрний сав, тэнгисийн эрэг, бага шиг уулстай. Өрнө өмнөд хэсэг нь уулархаг, дорно өмнөд хэсэг нь Нагдун голын сав, өргөн нам доор газар байна.

Усны зүй[засварлах | edit source]

Хамгийн урт гол нь Пүсань орчмоор Солонгосын хоолойд цутгах Нагдун (521 км). Сөүл орчмоор Шар тэнгист цутгах Хань (514 км урт), Күньсань орчмоор Шар тэнгист цутгах Кым (401 км), хоёр Солонгосын хилээр урсах Имжинь зэрэг гол мөрөн байна.

Арал[засварлах | edit source]

Баруун болон урд эргийн дагуу 3000 гаруй арал, хад байна. Өмнөд эргээс 100 км зайтай Чэжү арал (1845 км²) хамгийн том нь юм. Тус арал дээр Өмнө Солонгосын хамгийн өндөр уул Халла хэмээх унтарсан галт уул (1950 м) байдаг. Хамгийн өмнөд зүгийн арал нь Мара, дорнод зүгийн арал нь Үллын юм.

Уур амьсгал[засварлах | edit source]

Канвоний Сораг уул (Сораг-сань)
Сөүлийн Чонгечонь

Дөрвөн улиралтай. Өвөл 1-р сард дунджаар -7°C -аас +1°C хүрч хүйтэрнэ. Зун 7-р сард дунджаар +22°C -аас +29°C байна. Уулархаг газраар өвөл илүү хүйтэн байх ба 6-9-р сарын хооронд бороо их орно. Өмнөд эрэг орчмоор аадар бороо бүхий хар салхи зуны сүүл саруудад үзэгдэнэ. Жилийн дундаж хур тунадас 1370 мм-1470 мм-т хэлбэлзэнэ.

Байгаль хамгаалал[засварлах | edit source]

Чири уулын, Сүньчонь эргийн гэх мэт 20 байгалийн цогцолборт газартай. Хүн ам их хотуудын агаар, ус бохирдож байгаа. Хүрээлэн байгаа орчныг хамгаалах, сэргээн босгох талаар томоохон ажлууд хийж байгаагийн жишээ нь Сөүл хотын төвд байгуулсан цэвэр уст, тохижуулсан Чонгечонь горхи юм.

Хүн ам зүй[засварлах | edit source]

Нас хүйсийн суварга
Аньсаний буддын, христийн сүм

Өмнө Солонгос улс 2014 онд 50,423,955 хүнтэй байв. Дэлхийн 194 улсаас хүн амын олноор 24-р байрт байна. Дайны дараа хүн амын тоо огцом өсч жилийн дундаж өсөлт 2.8% байсан бол аж үйлдвэржихийн хэрээр өсөлт удааширч 0.6%-д хүрсэн. Мянган хүн тутамд 8 төрж, 5 нас нөхцдөг.

Хүн амын 14 хувь 0–14 насны багачууд, 74% нь 15–64 насны хөдөлмөрийн чадвартан, 12% нь 65-ээс дээш өндөр настан байна. Хүн амын нягт — 198.3 хүн/км², хүйсийн харьцаа - жигд, залуу насныханд эрэгтэй 4% давамгайлна, бичиг үсэг тайлагдалт — 9‍8%, дундаж наслалт — 79 жил.

Ард түмэн[засварлах | edit source]

Өмнө Солонгос бараг нэгэн төрлийн ард түмний орон. 97 хувь солонгос үндэстэн. Гадаадын иргэн 1,576,034 хүн 3%-ийг эзэлж байна. Хятадын иргэн 1 сая (ихэнх нь солонгос үндэстэн), Японы хүн байхаас гадна дорно өмнө Ази, төв Азийн орноос ажиллахаар ирдэг. Сүүлийн жилүүдэд хөдөөний солонгос эр Азийн бусад орноос эхнэр буулгах болсон нь жилийн нийт гэрлэлтийн 10%-ийг эзэлдэг болов.[5] Англи хэлний багшаар ирсэн 22000 хүн, Америкийн 31,000 цэрэг байнга байрладаг.[6]

Хэл бичиг[засварлах | edit source]

Зарим талаар алтай язгуурт багтах, зарим талаар өнчин бүрэлдсэн хэмээх солонгос хэл улсын албан ёсны хэл бөгөөд солонгос үсгээр (энд хань-гыль гэнэ) бичнэ. Төв (Сөүл хавийн), Чолла, Кёнсангийн аялгуу ялгарна. Гадаад хэлнээс англи хэл дэлгэрсэн.

Шашин шүтлэг[засварлах | edit source]

Хүн амын 46 хувь шашин шүтдэггүй, 29 хувь христ, 23% будда, 2% бусад шашны шүтлэгтэй. Хамгийн эрт үед бөө мөргөл (одоо ч энд байгаа), 372 онд буддын шашин дэлгэрсэн бол Чусонь улсын үед күнзийн суртал улсын шашин байжээ. 1790 оноос христийн шашин танилцуулагдсан бөгөөд Солонгосын дайны дараа 1970-аад оноос ихээр дэлгэрчээ. Протестант, католик урсгал зонхилно. Гадаад руу номлогч явуулдаг. Өмнө Солонгост мөн шинэ шашин хэд хэдээр үүсч байгаа.

Сөүл
Иньчонь

Хот суурин[засварлах | edit source]

Пүсань
Тэгү

1985 онд улсын хүн амын 65.4% хот газар амьдарч байсан.

2014 оны хүн амын тоогоор жагсаасан 20 том хот:

Түүх[засварлах | edit source]

Эртний улс[засварлах | edit source]

Кугурё улсын үед хамаарах
булшны дотор ханын зураг

Солонгосын хойгт хүний үлдээсэн эртний судлалын олдвор хуучин чулуун зэвсгийн үеэс эхтэй. Анхны солонгос улс болох Кужусонийг Таньгүнь гэгч МЭӨ 2333 онд үүсгэсэн гэж солонгос домогт өгүүлдэг.[7] Кужусонь Умар Солонгос, хаяа залгаа Манжуурт буюу Шар тэнгисийн эрэг нутагт оршин байв. Хятадын Хань улстай эе эвдрэн мөхсөн ба Хань улсын Наннан хязгаар байгуулагдав.

Кужусонийг залгаж нийтийн он тооллын эхэнд Пүё улс, Угжо, Тунъе, Самхань зэрэг овог аймгийн холбоод оршин байж байгаад гурван улсын үетэй золгожээ. Өмнөд этгээдийн Пэгжэ, Шилла, умардын Кугурё гэх гурван улс болж, нэг улс үндэстэнд дөхөж хэдэн зууныг үдсэний эцэст Тан улстай холбоолсон Шилла 676 онд бусад хоёрыг мөхөөж газар нутгийг нь эрхшээж нэгдсэн Шилла улс болжээ.

Дараах үед яруу найраг, дүрслэх урлаг, буддын соёл дэлгэрэн хөгжив. Шилла (Солонгос) - Тан (Хятад) найрамдалтай байв. 10-р зуунд Шилла дотоодын хямралаас сулран Гуулин улсаар солигджээ. Манжуурт Кугурёгийн өвийг залгасан Пальхэ улс оршиж байгаад 926 онд Хятанд мөхөөгджээ.

Гуулин, Чусонь[засварлах | edit source]

Гуулин улс. 1374 он.

936 онд солонгос үндэстний Курё буюу Гуулин улсыг Ван Гонь үүсгэн байгуулав. Энэ улсад Шиллагийн адилаар суурин соёл урлаг, эрдэм сэхээрэл лавшран тогтсон. Тухайлбал 1377 онд буддын «Чигжи» номыг төмрөөр барласан нь дэлхийн анхны төмөр бар байжээ.[8] 13-р зуунд Гуулин улс Их Монгол улсын довтолгоонд өртөж байв. 30 жил дайтсны эцэст хараат, үнэнч холбоотон нь болжээ.

Юань улс мөхөхөд Курёгийн гадаад бодлого зөрчилдөж, хятадын Минтэй байлдахаар мордсон И Сонге жанжин цэргээ Ялу голоос нийслэл рүү буцаан довтолгож 1388 онд Ү ванг унагаад 1392 онд төр эргүүлэн улсын ван болж, Чусонь улсыг (1392-1897) үндэслэжээ.

Вангийн Кёньбүг ордон

Чусоний түрүү 200 жилд нийслэл Кэгёнгоос Ханьсонд шилжиж, дайн дажингүй амгалан байв. Сэжун ван солонгос үсгээ зохиож, күнзийн суртал улсын шашин болов. 1592-1598 оны хооронд Японы Тоёотоми Хидёши халдаар ирэхэд усан цэргийн И Сүньшинь жанжны яст мэлхий онгоц, Мин улсын цэргийн тусламжтай байлдан дийлэв. Мин улстай найрсаг Чусонь 1627, 1636 онд умардаас мандсан манжтай байлдаж ялагдан Чингийн хараат улс болон найрамдаж амаржсан. Өрнө дахинд хаалттай байв.

1870-аад оноос Япон Солонгост нөлөөлж эхэлсэн ба 1895 онд Чусоний хатны амийг хорлож[9] 1897 оноос Солонгосын эзэнт улс болгов. Солонгос 1905 онд Японы ивээлт орон (протекторат) болж,[10] 1910-1945 оны хооронд харьяа нутаг нь болж эзлэгдэв. Дэлхийн II дайны төгсгөлд Японоос Солонгосыг чөлөөлөхдөө Америк Зөвлөлт хоёр уралдан, таллан хуваажээ.

БНСУ[засварлах | edit source]

Дайны дараах гурван жил Солонгосын өмнө хагас АНУ-ын цэргийн хяналтанд байж, капиталист (хөрөнгөт) эдийн засаг, ардчилсан дэглэмээр замнахад бэлтгэгджээ. Японоос Солонгосыг тусгаар тогтнуулахын төлөө тэмцэж явсан нөхдөөс АНУ-д гойд таалагдсан И Сынмань 1945 онд АНУ-аас ирж, 1948 оны 8 сарын 13-нд БНСУ тунхаглагдахад анхны ерөнхийлөгч болжээ. Хүйтэн дайны арцалдааны анхны гэж болох Солонгосын дайн 1950-аас 1953 оны хооронд дэгдэв. ЗХУ-аар дэмжигдсэн Умар Солонгос эхний үед амжилттай давшиж, зорьсоноороо Солонгосыг бүхэлд нь коммунист улсдаа нэгтгэх шахсан ч АНУ, НҮБ-ийн хүчний тусламжаар Өмнөдийнхөн ухраан түрж умардын холбоотон БНХАУ-ын 1 сая цэргийн хүчтэй тулж дайн зогсчээ. 1953 оны 38-р өргөргөөр хил тогтоож, харилцан галаа зогсоосон гэрээнд АНУ, Умар Солонгос хоёр гарын үсэг зуралцжээ. Өмнөдийнхөн гарын үсэг зураагүй болохоор техникийн талаасаа хоёр Солонгос одоо ч дайны байдалд байгаа юм.[11]

Паг Жонхи
Хань мөрний гайхамшиг. Жилийн ДНБ-ийн 10% өсөлт, экспортын 20% өсөлт.

1960 оны хавар оюутны эсэргүүцлийн жагсаалаар 85 настай И Сынмань огцорч, тэр самуун цагт генерал Паг Жонхи цэргийн хүчээр төрийн эрхийг авч 1979 онд алагдах хүртлээ ерөнхийлөгч байв. Түүний үед улс төрийн дарангуй дэглэмтэй боловч эдийн засаг экспортод чиглэн үсрэнгүй хөгжсөн. Пак Жонхигийн дараа Куанжү хотын гэх мэт ардчиллыг хүссэн оюутан, хөдөлмөрчдийн хөдөлгөөнийг нухчан дарж байж бас нэгэн цэргийн эрхтэн Чон Дүхуан 1987 оны оюутны амь эрсдэлт хүртэл ерөнхийлөгчөөр ажиллажээ. Дараа нь ардчилсан сонгуульт 6-р бүгд найрамдах улсын үе эхэлжээ.[12]

1988 оны зуны олимпийн наадмыг Сөүл гардан авсан. 1996 онд ЭЗХАХБ-ын гишүүн болсны дараа жил Өмнө Солонгос Азийн санхүүгийн хямралд дайрагдаж өнгөрсөн. 1998-2003 оны ерөнхийлөгч Ким Дэжүн хоёр Солонгосыг эвлэрүүлэх дорвитой ажил санаачилж байснаараа Нобелийн энхтайвны шан хүртэв.[13]

2002 онд Японтой хамтран хөлбөмбөгийн ДАШТ-ыг хүлээн авсан. 1990 оноос хойш дуу бүжиг, кино их хөгжиж олон улсын үзвэр болсон.

Орон нутаг[засварлах | edit source]

Засаг захиргааны хуваарь[засварлах | edit source]

II зэргийн нутгийн хуваарь
Зэрэг Засаг захиргааны нэгж Солонгос Галиг Нутгийн
тоо
Нийт
Нэгдүгээр аймаг ту 8 17
өөртөө засах онцгой аймаг 특별자치도 тыгбёльжачиду 1
онцгой хот 특별시 тыгбёльши 1
өөртөө засах онцгой хот 특별자치시 тыгбёльжачиши 1
өргөн хот 광역시 куанъёгши 6
Хоёрдугаар хот, хошуу, дүүрэг 시, 군, 구 ши, күнь, кү 77, 82, 104 263
Гуравдугаар балгас, сум, хороо 읍, 면, 동 ыб, мёнь, тун 216, 1198, 2073 3487
Дөрөвдүгээр суурин, тосгон 통, 리 тун, ри
Тавдугаар баг пань

Нэгдүгээр зэргийн нутаг[засварлах | edit source]

Газрын зураг # Нутгийн нэр Засаг захиргааны нэгж Солонгос бичиг Латин галиг Хүн ам
1 Сөүл онцгой хот 서울특별시 Seoul 9,794,304
2 Сэжун өөртөө засах онцгой хот 세종특별자치시 Sejong 122,263
3 Пүсань өргөн хот 부산광역시 Busan 3,635,389
4 Тэгү өргөн хот 대구광역시 Daegu 2,512,604
5 Иньчонь өргөн хот 인천광역시 Incheon 2,628,000
6 Тэжонь өргөн хот 대전광역시 Daejeon 1,442,857
7 Куанжү өргөн хот 광주광역시 Gwangju 1,456,308
8 Үлсань өргөн хот 울산광역시 Ulsan 1,087,958
9 Кёнги аймаг 경기도 Gyeonggi 10,415,399
10 Канвонь аймаг 강원도 Gangwon 1,592,000
11 Умар Чүнчон аймаг 충청북도 North Chungcheong 1,462,621
12 Өмнө Чүнчон аймаг 충청남도 South Chungcheong 1,840,410
13 Умар Чолла аймаг 전라북도 North Jeolla 1,890,669
14 Өмнө Чолла аймаг 전라남도 South Jeolla 1,994,287
15 Умар Кёнсан аймаг 경상북도 North Gyeongsang 2,775,890
16 Өмнө Кёнсан аймаг 경상남도 South Gyeongsang 2,970,929
17 Чэжү өөртөө засах онцгой аймаг 제주특별자치도 Jeju 560,000

Эдийн засаг[засварлах | edit source]

Galaxy S6 Edge гар утас
Хагас дамжуулагч
Тэүгээс гарсан хөлөг онгоц

БНСУ-ын 2015 оны нэрлэсэн дотоодын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ) 1.393 тэрбум ам.доллар, худалдан авах чадвараар тэгшитгэсэн ДНБ 1.849 тэрбум $-оор хэмжигдсэн ба дэлхийд 13-р байрт байна. Өмнө Солонгос бол аж үйлдвэржсэн, хөгжингүй орон бөгөөд Их хорьд багтдаг. Хань мөрний гайхамшиг хэмээн алдаршсан их өсөлт буюу 1960-1990 онд Өмнө Солонгосын эдийн засаг хурдацтай буюу жилийн 10%, экспорт 20% өсч байсан бөгөөд Хонкон, Сингапур, Тайваний хамтаар «Азийн дөрвөн бар» хэмээх хоч авчээ.

Өмнө Солонгос дэлхийд экспортын хэмжэээгээр 5-р, импортын хэмжээгээр 7-р байр эзэлдэг. Өмнө Солонгост төвтэй үндсэн дамнасан корпорациуд бий. Samsung (Самсон), Hyundai (Хёньдэ), SK (СК), LG (ЛЖ), Lotte (Лотте), Hanjin (Ханьжинь), Kumho (Кымху), Doosan (Түсань) зэрэг экспортод чиглэсэн хэдэн компани ДНБ-ийн 90%-ийг бүтээдэг.

Нарийн технологи хөгжсөн. Цахилгаан бараа үйлдвэрлэлээр Самсон дэлхийд тэргүүлж, LG бас хувь нэмрээ оруулж байна. Пухангийн ган төмрийн үйлдвэр (POSCO) ажиллаж байна. Өмнө Солонгос хөлөг онгоц үйлдвэрлэлээр дэлхийд 1-р байр эзэлнэ. Тус салбарын дэлхийн зах зээлийн 51%-ийг Хёньдэ, Самсон, Дэү, STX компаниуд хийж байна. Автомашин үйлдвэрлэлээр дэлхийд 5-р байр. Хёньдэ-Киа салбартаа тэргүүлдэг. Ханьжинь, Кымху нь иргэний агаарын тээврийн үйлчилгээ үзүүлдэг.

1997 оны Азийн санхүүгийн хямралд өртсөн. Daewoo (Тэү) компанийн дампуурал[14] том сургамж болсон.

Өмнө Солонгос дунд зэргийн инфляци, ажилгүйдлын бага түвшин, экспорт, орлогын тэгш байдалтай.[15][16][17]

Зам тээвэр[засварлах | edit source]

Нисэх онгоц

Өмнө Солонгос хурдны төмөр зам, хурдны зам, зам тээвэр хөгжсөн орон юм. Төрийн өмчит хурдны замын компани, төмөр замын компани хоёр улсдаа том нь юм. Төмөр замаар гол хотууд холбогдсон. Хурдны төмөр замын Кёнбү шугам Сөүлийг Пүсаньтай, Хунам шугам Сөүлийг Чоньжү-Мугбутай холбоно. Хурдны зорчигч тээврийн автобус хот хооронд явна. Замын зангилаа нь Тэжонь болно.

Өмнө Солонгосын хамгийн том нисэх буудал Иньчоньд 2001 онд баригдсан. Жилдээ 30 сая хүн зорчдог. Иньчониос гадна Кимпу, Пүсань, Чэжүгийн олон улсын нисэх буудлууд байна. Ханьжинь компанийн 1962 онд байгуулагдсан Korean Air (Өмнө Солонгосын иргэний агаарын тээвэр компани), Кымху компанийн 1988 онд үүсэн байгуулагдсан Asiana Airlines (Азийн иргэний агаарын тээвэр компани) гэсэн хоёр гол компани байна.

Эрчим хүч[засварлах | edit source]

Өмнө Солонгос 1962 оноос цөмийн эрчим хүчний бодлого хэрэгжүүлсэн. Одоо эрчим хүчний 45%-ийг цөмийн урвалаас гаргаж авдаг. Одоо ажиллаж байгаа 4 атомын цахилгаан станц байна. Нэг станц 4-6 реактортой. Өмнө Солонгос АНЭУ, Турк, Аргентинд реактор барьж өгөхөөр ажиллаж байна.

Сансрын хөтөлбөр[засварлах | edit source]

Өмнө Солонгос 1992 оноос хойш гадаадын пуужин ашиглан 10 хиймэл дагуул сансарт хөөргөсөн. 1999 онд хөөргөсөн Ариран-1 2008 онд алга болсон бол 2006 онд Оросын пуужинг ашиглан хөөргөсөн Ариран-2 одоо ажиллаж байгаа.

2008 онд Өмнө Солонгосоос анх удаа хүн, эмэгтэй хүн, И Суёнь Оросын Союз-ТМА12 хөлгөөр сансарт нисжээ.

Нару хэмээх сансрын буудлыг ашиглалтанд оруулахаар ажиллаж байгаа.

Өв соёл[засварлах | edit source]

Уламжлалт хурим. Шинэ бэр

Өмнө Солонгост уламжлалт соёл, орчин үеийн соёл байна. Уламжлалт соёл буддын шашин, күнзийн суртлын ёсны суурьтай. Уран зураг, шаазан эдлэл, уран баримал, жүжиг, бүжиг эртнээс ялгаран хөгжсөн байдаг. Солонгос цайлах ёс байна.

Орчин үеийн соёлд аж үйлдвэржилт, хотжилт, техник технологийн дэвшил нөлөөлж байна.

Солонгосын эртний барилга байшин урлал дорнын хийцтэй. Ордон, сүм хийд хээ угалз, олон давхар, үелээ хийц бүхий дээвэртэй. Өрнийн барилгын хийц 19-р зуунаас эхлэн нэвтэрсэн. Их сургууль, албан газрын байшин барилга орчин үеийн хийцтэй.

Идээ унд[засварлах | edit source]

Солонгос хоолонд цагаан будаа, гоймон, хүнсний ногоо, загасны мах, үхрийн мах голлодог. Кимчи хэмээх халуун ногоотой онцгой амтлагч байна. Сүмс, саримс зэрэг амтлагч хэрэглэнэ. Бүльгуги, кимбаб зэрэг олон төрлийн хоол байна. Жижиг аяганд хольц хачираа тус тусад нь хийж ширээ засдаг. Сужү, магголли гэх архи байна. Өмнө Солонгос архины хэрэглээгээр дэлхийд тэргүүлж байгаа.

Дуучин Рэйн

Урлаг[засварлах | edit source]

Өмнө Солонгост орчин үеийн кино, дуу бүжиг ихээр хөгжиж Дорно дахин, дэлхий дахины үзвэр болж «Солонгос давалгаа» гэх болов.

Уянгын дуу, зохиолын дуу голлодог байснаа 1990-ээд оноос огцом өөрчлөгдөж рэп, поп, техно, бүжиг хосолсон солонгос дуу бүжгийн урсгал хөгжөөд (K-pop) байна. Рэп дуучин Сайн 2012 оны «Gangnam Style» (Каннам маяг) дууны бүжиг дэлхий дахиныг хуйлруулсан.

1990-ээд оны сүүлээс солонгос уран сайхны кино, олон ангит кино их үйлдвэрлэгдсэн. «Өвлийн хайрын дуу», «Зүрхэнд шингэсэн намар», «Миний байшин», «Хотын ангууч», «Нууц цэцэрлэг», «Нар сарны тэврэлт» зэрэг ОАК олон улсын дуртай үзвэр болжээ.

Спорт[засварлах | edit source]

Өмнө Солонгосын бэйсболын шигшээ баг

Тэгвоньду Солонгост үүссэн. Хүүхэд залуус хөлбөмбөг, бэйсбол, сагсан бөмбөг сонирхож тоглодог. Мөн байт харваа, буудлага, тэшүүр, шорт трейк, бадминтон, ширээний теннис, бөх барилдаан, жүдо сайнаар хөгжсөн.

Өмнө Солонгосын хөлбөмбөгийн шигшээ баг 1986 оноос ДАШТ-д орж, 2002 онд шөвгийн дөрөвт үлдэж, 2012 оны олимпийн хүрэл медаль хүртсэн. Бэйсболын шигшээ баг 2008 оны олимпийн алтан медаль хүртсэн. Сагсан бөмбөгийн баг Азийн хоёр удаагийн аварга.

Өмнө Солонгос 1988 оны зуны олимпийг зохион явуулсан ба 2018 оны өвлийн олимпийг хүлээн авах гэж байгаа.

1948 оноос олимпод оролцож, 1976 онд анхны алтан медалиа авсан (Ян Жон-му бөх). Нийт зуны олимпоос 243 медаль, өвлийн олимпоос 53 медаль хүртээд байгаагийн 81 нь алт байна. Буудлагын тамирчин Чинь Жун-у гурван алтан медальтай.

Эх сурвалж[засварлах | edit source]

  1. Korea's Population: 50 million. National Statistics Office (2012). August 8, 2012-д хандсан.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 South Korea. International Monetary Fund (September 2011). November 1, 2012-д хандсан.
  3. Gini index, CIA World Fact Book.
  4. Human Development Report. United Nations (2011). November 5, 2011-д хандсан.
  5. http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2880519
  6. US military figures as of 2005, from [1] (Excel file) Tim Kane Global US Troop Deployment, 1950-2003
  7. Korea's History (Ko-Choson, Three Kingdoms, Parhae Kingdom, Unified Shilla, Koryo Dynasty, Colonial Period, Independence Struggle, Provisional Government of Korea, Independence Army, Republic of Korea,)
  8. URL_ID=3946&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html World's oldest printed Doc
  9. Murder of Empress Myeongseong
  10. Forced Annexation
  11. South Korea. U.S. Department of State. 2006-09-16-д хандсан.
  12. http://www.yolsa.org/sub_plus_1.html Yolsa.org Information on Anti-Yushin protests
  13. The Nobel Peace Prize 2000. The Nobel Foundation (2000). February 17, 2009-д хандсан.
  14. [2] Paper: Economic Reform in South Korea: An Unfinished Legacy
  15. Field Listing - Inflation Rate - (consumer prices). CIA Factbook. 2006-09-15-д хандсан.
  16. Field Listing - Unemployment Rate. CIA Factbook. 2006-09-15-д хандсан.
  17. Field Listing - Exports. CIA Factbook. 2006-09-15-д хандсан.

Гадаад холбоос[засварлах | edit source]

Викимедиа зургийн сан:
«Өмнө Солонгос»