Мальдив

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ‎
Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa
Мальдивын Бүгд Найрамдах Улс
Flagge der Malediven
Wappen der Malediven
Төрийн далбаа Төрийн сүлд
Албан хэл Дивехи
Нийслэл Мале
Төрийн хэлбэр Бүгд найрамдах
Засаглалын хэлбэр Ерөнхийлөгчийн засаглал
Төрийн тэргүүний зэрэгцээ засгийн газрын тэргүүн Ерөнхийлөгч
Абдулла Ямин
Газар нутгийн талбай 298[1] км²
Хүн ам 344.023 (Мэдээ: 2014[2])
Хүн амын нягтрал 1.102 (7.) хүн/км²
ДНБ
  • Нийт (нэрлэсэн)
  • Нийт (ХАЧХ)
  • ДНБ/Хүн ам (нэрл.)
  • ДНБ/Хүн ам (ХАЧХ)
2016[3]
Хүний хөгжлийн илтгэцүүр 0,701 (105.) (2016)[4]
Мөнгөн тэмдэгт Руфия (£)
Тусгаар тогтносон 1965 оны 7 сарын 26
(Их Британиас)
Төрийн дуулал Мальдивын төрийн дуулал
Цагийн бүс UTC+5
ТХ-н дугаар MV
ISO 3166 MV, MDV, 462
Домэйн нэр .mv
Утасны бүсчлэлийн дугаар +960
Maldives on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
Maldives DE.png

Мальдивын Бүгд Найрамдах Улс буюу Мальдив нь Энэтхэгийн далайд орших арлын улс юм. Энэтхэг болон Шри Ланкагийн баруун өмнө талд оршино.

Мальдивын нийслэл Мале
NASA-гийн сансраас авсан Мальдивын зураг
Мальдивын хүн амын өсөлтийг харуулсан график
Мальдивын далайн эрэг

Нэр[засварлах | edit source]

Албан ёсны нэр нь ހިވެދި ގުޖޭއްރާ ޔާއްރިހޫމްޖު (дивехи хэл: латин үсэг рүү хөрвүүлбэл, Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa)

Англи хэлээрх албан ёсны нэр нь Republic of Maldives, товчоор Maldives.

Дивехи хэлээр Raajjeyge гэдэг нь "арал" гэсэн утгатай Raajje гэдэг үгэнд олон тооны -rah нөхцөл, харьяалахын тийн ялгалын -ge нөхцлийг залгаж бий болгосон үг юм. Jumhooriyyaa гэдэг нь "Бүгд Найрамдах Улс", Dhivehi гэдэг нь тус үндэстний өөрсдийгөө нэрлэдэг нэр бөгөөд "Арал дээр амьдардаг хүмүүс" гэсэн утгатай.

Англи хэлний Maldives гэдэг нь санскрит хэлээр "Арлуудын цоморлиг" гэсэн утгатай Malodheep (mAlA माला + dvIpAH द्वीपाः ) гэдэг үгнээс гаралтай гэж үздэг. Энэ нь Мальдивын шүрэн арлууд нь дээрээс харахад цагариг буюу цэцгийн цоморлиг мэт харагддагаас үүдэлтэй аж.

Түүх[засварлах | edit source]

Улс төр[засварлах | edit source]

Төрийн тэргүүн ерөнхийлөгч нь мөн засгийн газраа тэргүүлдэг (ерөнхий сайдын суудал нь 1975 оноос хойш эзгүй байгаа) Бүрэн эрхийн хугацаа нь 5 жил. Парламентаас нэр дэвшүүлж, ард түмний санал асуулгаар сонгогддог. Өмнөх сонгууль 2003 оны 10 сард болж, Маумүүн Абдул Гаюүм 6 дахь удаагаа сонгогдсон.

Парламент нь нэг танхим, 50 суудалтай бөгөөд Majlis гэж нэрлэгддэг. 50 суудлын 42-ыг нь 21 насанд хүрсэн иргэдийн сонгуулиар сонгож, үлдсэн 8-ыг нь ерөнхийлөгч томилдог байна. Бүрэн эрхийн хугацаа нь 5 жил. Эртнээс улс төрийн бүлэглэл гэсэн ойлголт байгаагүй учраас улс төрийн нам огт байдаггүй байсан ч Азид хамгийн урт хугацаанд үргэлжилж буй Гаюүмийн засаглалыг түлхэн унагаахын тулд 2003 оны 11 сарын 10-нд Мальдивын Ардчилсан Нам байгуулагджээ. Үүний эсрэг ерөнхийлөгч өөрийн дэмжигчдээс бүрдсэн Мальдивын Ардын Намыг байгуулсан байна. Түүний дараа Исламын Ардчилсан Нам болон Шударга Ёс Нам гэх мэт жижиг намууд байгуулагдаж, аажмаар олон намын систем рүү шилжиж байгаа гэж хэлж болно.

Засаг захиргааны нэгж[засварлах | edit source]

Нийслэл Мале болон 20 Атолл (atholhu)-д хуваагдана. Нийслэл Мале нь шүрэн арлуудын голд орших Мале арал болон Вилингири арал дээр оршино. Атолл гэдэг нь "шүрэн арал" гэсэн утга бүхий англи хэлний atoll гэдэг үгнээс гаралтай. Мальдивын арлуудын 26 шүрэн арлыг 20 нэгжид хуваасан байдаг.

Газарзүй[засварлах | edit source]

Шри Ланкагийн баруун өмнө талд Энэтхэгийн далайд байх 26 шүрэн арал болон 1,200 арлаас тогтдог бөгөөд тэдгээрийн 200 орчимд нь хүн амьдардаг. Халуун, чийглэг уур амьсгалтай.

Далайн түвшнээс дээших дундаж өндөр нь 2.4м тул дэлхийн дулаарлаас шалтгаалж далайн түвшин дээшлэх, мөн шүрэн арлын шүрнүүд хөгширч буйтай холбогдож, живэх аюулд нэрвэгдээд буй.

Өдгөө Малегийн олон улсын нисэх онгоцны буудал байрладаг Хулхуле арлын зүүн хойд талд хиймэл арал барьж буй.

Уур амьсгал[засварлах | edit source]

Мале
Уур амьсгалын диаграмм
123456789101112
 
 
114
 
30
26
 
 
38
 
31
26
 
 
74
 
31
26
 
 
123
 
32
27
 
 
219
 
31
26
 
 
167
 
31
26
 
 
150
 
31
26
 
 
176
 
30
26
 
 
199
 
30
25
 
 
194
 
30
25
 
 
231
 
30
25
 
 
217
 
30
25
Температур °CТунадас мм
Эх сурвалж: WMO
Сарын дундаж температур болон хур тунадасны хэмжээ: Мале
1-р сар 2-р сар 3-р сар 4-р сар 5-р сар 6-р сар 7-р сар 8-р сар 9-р сар 10-р сар 11-р сар 12-р сар
Маx. Температур (°C) 30.3 30.7 31.4 31.6 31.2 30.6 30.5 30.4 30.2 30.2 30.1 30.1 Ø 30.6
Мин. Температур (°C) 25.7 25.9 26.4 26.8 26.3 26.0 25.8 25.5 25.3 25.4 25.2 25.4 Ø 25.8
Тунадас (мм) 114.2 38.1 73.9 122.5 218.9 167.3 149.9 175.5 199.0 194.2 231.1 216.8 Σ 1,901.4
Нартай цаг (h/d) 8 9 8 7 6 6 6 6 6 5 6 8 Ø 6.7
Бороотой өдөр (d) 6 3 5 9 15 13 12 13 15 15 13 12 Σ 131
Усны температур (°C) 27 27 28 29 29 28 28 27 27 28 28 27 Ø 27.8
Т
е
м
п
е
р
а
т
у
р
30.3
25.7
30.7
25.9
31.4
26.4
31.6
26.8
31.2
26.3
30.6
26.0
30.5
25.8
30.4
25.5
30.2
25.3
30.2
25.4
30.1
25.2
30.1
25.4
1-р сар 2-р сар 3-р сар 4-р сар 5-р сар 6-р сар 7-р сар 8-р сар 9-р сар 10-р сар 11-р сар 12-р сар
Хур тунадас
Х
у
р

т
у
н
а
д
а
с
114.2
38.1
73.9
122.5
218.9
167.3
149.9
175.5
199.0
194.2
231.1
216.8
  1-р сар 2-р сар 3-р сар 4-р сар 5-р сар 6-р сар 7-р сар 8-р сар 9-р сар 10-р сар 11-р сар 12-р сар
Эх сурвалж: WMO

Эдийн засаг[засварлах | edit source]

Гол салбарууд нь загас агнуур болон аялал жуулчлал. Далайн эргийн наран шарлагын газар бүхий резорт арал л гэхэд 85-100 байдаг. 2001 оны 7 сард засгийн газраас "2020 визион" хэмээх, аж үйлдвэржилтийг дэмжих 20 жилийн төлөвлөгөөг баталжээ.

Газар тариалан[засварлах | edit source]

2005 оны байдлаар хөдөө аж ахуйн салбарт 27000 орчим хүн ажиллаж буй. Улсын газар нутгийн 43.3%-ийг газар тариаланд ашигладаг. Тариалдаг гол зүйлс нь газрын самар, гадил, төмс.

Загас агнуур[засварлах | edit source]

Загас агнуурын 5000 орчим хөлөг онгоцтой бөгөөд 2004 оны байдлаар 160 мянган тонн загас агнадаг.

Уул уурхай[засварлах | edit source]

Мальдивт ашигт малтмал байдаггүй.

Аж үйлдвэр[засварлах | edit source]

Улсын хэмжээнд цорын ганц үйлдвэр нь газрын самраас копра гаргаж авдаг үйлдвэх бөгөөд 2005 оны байдлаар копрагийн үйлдвэрлэлийн хэмжээ нь 2295 тонн.

Аялал жуулчлал[засварлах | edit source]

Ерөнхийдөө нэг аралд нэг зочид буудал байдаг тул буух буудлаасаа хамаарч байрлах арлаа сонгох болно. Арал хооронд ихэвчлэн Дони гэж нэрлэгдэх модон завь ашиглагддаг. Мөн моторт завь зэргийг ашиглаж болно. Гадаадын иргэд тусгай зөвшөөрөл авахгүй бол аялал жуулчлалын бүс нутгаас бусад хэсэг рүү нэвтрэх хориотой.

Хүн ам[засварлах | edit source]

Албан ёсны хэл нь дивехи хэл (мальдив хэл ч гэж нэрлэдэг). Мөн Английн колони байсан тул англи хэл өргөн хэрэглэгддэг.

Шашин[засварлах | edit source]

Исламын шашны Суннит урсгал нь төрийн шашин болно. Иргэд нь бараг бүгд муслим хүмүүс байдаг улс Мальдиваас гадна зөвхөн Оман л юм.

Мөн үзэх[засварлах | edit source]

 Commons: Category:Maldives – Викимедиа дуу дүрсний сан

Гадаад холбоос[засварлах | edit source]

Эх сурвалж[засварлах | edit source]

  1. Statistik der UN (PDF; 164 kB)
  2. Malediven. Auswärtiges Amt, 1. Januar 2014, abgerufen am 1. Juni 2016.
  3. IMF Report for Selected Countries and Subjects Олон Улсын Валютын Сан
  4. [1] United Nations Development Programme (UNDP),