Малайз

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Малайзын Холбооны Улс
Persekutuan Malaysia →
Персекутувань Малейсиа
Төрийн далбаа Төрийн сүлд
Уриа: "Bersekutu Bertambah Mutu"
(Эв нэгдэл хүч болно)
Төрийн дууллын нэр:
"Negaraku" - «Негараку»
(Миний эх орон)

Нийслэл Куала-Лумпур (1.6 сая)
Том хот 1. Куала-Лумпур
2. Жохор-Бару
Албан хэл малай хэл
Ард түмэн 
(2010[1] он)
Малайзын ард түмэн →
50.4% – малай үндэстэн
23.7% – хятад үндэстэн
11.0% – нутгийн ястад
  7.1% – Энэтхэгийн цагаач
   7.8% – бусад ард түмэн
 -  Нутгийн олон Малайзынхан
(Малайз улсынхан)
Төр засаг Ардчилсан дэглэм, холбооны
байгууламж
, ээлжилдэг
хаант засагтай
 -  Хаан Абдул Халим (2011)
 -  Ерөнхий сайд Нажиб Тун Разак (2009)
Улсын хурал «Парлимен» (Улсын хурал)
 -  Дээд танхим «Деван Негара»
(Улсын танхим)
 -  Доод танхим «Деван Ракят»
(Ардын танхим)
Их Британиас тусгаар тогтнож, нэгдсэн түүх
 -  1957-08-31 Малайн холбоо тусгаарлав 
 -  1963 оны зун Саравак, Умар Борнео 
 -  1963-09-16 Нэгдэж Малайз улс болсон 
Нутаг дэвсгэр
 -  Бүх талбай 329,847 км2 (66)
 -  Гадаргын ус (%) 0.3%
Хүн ам
 -  Тооллого (2010) 28,334,135 хүн [2] 
 -  Нягт сийрэг 86 хүн/км2 
ДНБ (ХАЧТ) 2012 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $521.963 тэрбум[3] 
 -  Нэг хүнд $17,675[3] 
ДНБ (Нэрлэсэн) 2012 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $340.002 тэрбум[3] 
 -  Нэг хүнд $11,513[3] 
ОТББИ (2009 [4]) 46.2 (36)
ХХИ (2010) 0.769[5] (сайн) (64)
Мөнгөний нэгж Малайзын ринггит (RM) (MYR)
Цагийн бүс Малайзын цаг (НЗНЦ+8)
Утас, домэйн +60 / .my    مليسيا.
Нэр томъёо MY, MYS / МалХУ

Малайз (Малай: Malaysia) нь 13 муж, 3 холбооны нутгаас бүрдэх зүүн өмнөд Азийн орон юм. Нийт газар нутгийн хэмжээ нь 329,847 кв.км.[6][7] Нийслэл хот нь Куала Лумпур, холбооны засгийн газар Путражаяа хотод байрлана. 2010 оны байдлаар улсын нийт хүн ам 25 сая.

Улсын газар нутаг нь Өмнөд Хятадын тэнгисээр зааглагдсан хоёр салангид, тодруулбал Энэтхэг-Хятадын хойг дахь Баруун Малайз, Калимантан арал дахь Зүүн Малайзаас бүтнэ. Малайз нь Тайланд, Индонез, Сингапур, Бруней, Филиппинтэй хиллэнэ.[7] Тус улс нь экваторт ойрхон учраас халуун орны уур амьсгалтай.

Газар зүй[засварлах | edit source]

Олон арлын нэг Редан арал
Калимантан арлын газар зүйн зураг

Малайз орон 329,847 км² газар нутаг эзлэсэн дэлхийн 67-р том орон. хойгийн Өрнө Малайз нь Тайландтай, арлын Дорно Малайз нь Индонез, Брунейтэй газраар хиллэдэг. Сингапуртай багахан хоолой дээгүүрх гүүрээр холбогддог. Тэнгисийн хянах мужаар Вьетнам, Филиппинд тулна. Малайзын хоёр хэсгийг Хятадын өмнөд тэнгис заагласан.

Энэтхэг-хятадын хойг дахь Өрнө Малайз 740 км урт, 322 км өргөн. Хоёр талын нам доор газрыг зааглан голоор нь Титиванса нуруу тогтжээ. Уул нурууд ширэнгэн ойтой, боржин гэх мэт магмын гаралт чулуулагтай. Жохор мужийн өмнөд үзүүрийн Пиай хошуу Евразийн эх газрын өмнөд цэг юм. Малаккын хоолойгоор Суматра арлаас зааглагдана. Эргийн урт 1931 км.

Калимантан арал дээрх Дорно Малайз арлын төв рүү, Индонез-Малайзын хил дагуу уул нуруудтай. Крокер нуруу Саравак, Сабах хоёр мужийг тусгаарлана. Энд Малайзын хамгийн өндөр Кинабалу уул (4095 м) бий. Саравакт Мулу агуй гэх онцгой тогтоцтой газар байдаг.

Малайз эрэг дагуу олон аралтайгаас Банги арал хамгийн том. Малайз экваторын уур амьсгалтай, их чийгшдэг, дотроо уулын, нам доор газрын, эргийн, мөн муссон салхины нөлөөгөөр гээд газар газарт өөр байдаг. Жилд дунджаар 250 см хур тунадас унадаг.

Зүүлт, тайлбар[засварлах | edit source]

  1. "Malaysia".
  2. Taburan Penduduk dan Ciri-ciri Asas Demografi. Jabatan Perangkaan Malaysia.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 Malaysia. International Monetary Fund.
  4. Gini Index. World Bank.
  5. National Human Development Reports for Malaysia. United Nations.
  6. Article 1. Constitution of Malaysia.
  7. 7.0 7.1 CIA. The World Fact Book. Malaysia. Retrieved December 9 2006.

Гадаад холбоос[засварлах | edit source]