Науру

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Бүгд Найрамдах Науру Улс
Ripublik Naoero / Republic of Nauru
Төрийн далбаа Төрийн сүлд
Нийслэл 
(их хот)
Ярен (хуульчлагдаагүй үнэн)
Албан хэл Науру хэл, Англи хэл
Олон түмэн Наурынхан
Төр засаг Ерөнхийлөгчийн бүгд
найрамдах засагтай
 -  Ерөнхийлөгч Спрент Дабвидо
Австрали, Их Британи, Шинэ Зеландын
эрхээс НҮБ-ийн зуучлалаар тусгаар тогтносон
 -  1968-01-31 Тусгаар тогтносон 
Нутаг дэвсгэр
 -  Бүх талбай 21.3 км2 (192/194)
Хүн ам
 -  Тооцоо (2011) 9,378 (192/194)
ДНБ (ХАЧТ) 2006 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $36.9 сая 
 -  Нэг хүнд $2,500 
Мөнгөний нэгж Австралийн доллар (AUD)
Цагийн бүс НЗНЦ+12
Домэйн нэр .nr
Утасны томьёо +674

Науру (англ. Nauru), албан ёсоор Бүгд Найрамдах Науру Улс нь Өмнөд Номхон далайн Микронезид орших арлын улс юм. Науруд хамгийн ойр орших арал болох Кирибатигийн Банаба арал нь Науругаас зүүн тийш 300 км-ийн зайд оршино. Науру нь дэлхийн хамгийн жижигхэн, арлын улс бөгөөд дөнгөж 21 square kilometres (8.1 sq mi)[1] газар нутагтай.

Микронези, полинезийн уугуул оршин суугчидтай Науру арал нь 19-р зууны сүүлчээр Германы эзэнт гүрний бүрэлдэхүүнд орж, түүний колони гэгдэж байлаа. Дэлхийн нэгдүгээр дайны дараа Науру нь Үндэстний Лигийн мандат дор Австрали, Шинэ Зеланд, Нэгдсэн Вант Улсаар удирдуулах болсон. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Науруг Японы арми эзэлсэн бөгөөд дайн дууссаны дараа өмнөх захиргаандаа буцаж очсон аж[2]. Науру улс тусгаар тогтнолоо 1968 онд олж авсан.

20-р зууны эхний хагасын турш Науру нь "ханган нийлүүлэгч орон" гэгдэж байв. Фосфоритоос бүрдсэн тус арал нь "Номхон далайн фосфат" компани 1907 онд олборлолт хийж эхэлснээр фосфатын гол экспортлогч орон болсон бөгөөд Британийн Фосфатын Комисс 1919 онд байгуулагдаж, Науруг тусгаар тогтносны дараа ч фосфатын бизнесийг хяналтдаа байлгаж байв. Тус арлын фосфатын нөөц 1980-аад онд дуусах хүртэл Науру нь Науру Фосфат Корпораци буюу уул уурхайгаас бүрэн хамааралтай улс байлаа. Уул уурхай ид цэцэглэж байсан 1960-аад оны сүүлч, 1970-аад оны эхээр Науру нь нэг хүнд ногдох ДНБ-ий хэмжээгээр дэлхийд тэргүүлж байсан гэдэг. Фосфатын нөөцөө барж, байгаль орчноо сүйтгүүлсэн тус арлын орны ирээдүй тун бүрхэг байв. Орлого олохын тулд засгийн газар нь янз бүрийн стандарт бус арга хэмжээ авч байсан бөгөөд 1990-ээд он гэхэд бараг татваргүй улс, хууль бус мөнгө угаах үйл ажиллагааны төв болоод байв.

Мөн 2005 оны 12 сараас 2006 оны 9 сар хүртэл тус арлын цорын ганц агаарын гүүр болдог Айр Науру компани үйл ажиллагаагаа зогсоосноор гадаад ертөнцөөс бараг тусгаарлагдаж, хөлөг онгоцоор л холбогдож байв. Тус компани Тайванийн мөнгөн тусламжаар Аур Эйрлайн гэсэн нэрээр үйл ажиллагаагаа сэргээсэн юм. Арал дээр Науругийн олон улсын нисэх онгоцны буудал хэмээх ганц нисэх онгоцны буудал бий.

Эшлэл[засварлах | edit source]

  1. Иш татахад гарсан алдаа: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named CIA
  2. Historia - Nauru - Onet.pl - WIEM Lajt. Lajt.onet.pl. 2010-06-22-д хандсан.