Аймаг

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Монгол Улс
State emblem of Mongolia.svg


Монгол Улсын
улс төр ба засаглал



Газрын зураг
Монгол улсын засаг
захиргаа, нутаг дэвсгэрийн
зэрэг дэв, нэгжийн хүснэгт
Нэгдүгээр зэрэг
аймаг (21)
нийслэл (1)
Хоёрдугаар зэрэг
сум (330)
дүүрэг (9)
Гуравдугаар зэрэг
баг (1568)
хороо (152)
Ү · Х · З

Аймаг нь Монгол улсын дээд түвшний засаг захиргааны нэгж юм. Аймгууд нь сумдад хуваагддаг. Нийслэл хот Улаанбаатар нь тусдаа захиргаатай.

Мөн эрт, дундад зууны хэмжээгээрээ овгоос том, үндэстнээс арай жижиг угсаатны бүлгийг аймаг гэж нэрлэдэг.

Түүх[засварлах | edit source]

1691 онд Халх Манжид дагаар орсны дараа Түшээт, Сэцэн, Засагт 3 хаан, 8 засаг буюу 8 хошууны нутгийг тус бүр хошууг шинээр бий болгож, 1725 онд баруун Монголтой байлдахад гавъяа байгуулсан гэж үзсэн Чин ван Дашдондовт Түшээт хан аймгаас 19 хошуу тасалж, мөн Засагт ханы зүүн өмнөд нутгийг нэмж өгч Сайн ноён хан аймгийг үүсгэснээр Халхын 4 аймаг гэх болсон. Мөн хожим Дөрвөдийн зүүн гарын Бат ерөөлт төгс хүлэг далай хааны аймаг, Дөрвөдийн Үнэн зоригт хааны аймгууд нэмэгдэн 6 аймаг болжээ.

1911 оны Богд хаант Монгол улсын үед аймгуудын эрх хэмжээ, чуулган, тамга, тэмдэгийг шинээр батламжилсан ба нэрүүдийг хэвээр үлдээсэн чуулгадыг уулын нэрээр нэрлэжээ.[1]

1921 оны хувьсгалын дараа аймгуудын хуучин нэрийг халж, Сэцэн хан аймгийг Хан Хэнтий уулын аймаг, Түшээт хан аймгийг Богд хан уулын аймаг, Сайн Ноён хан аймгийг Цэцэрлэг Мандал уулын аймаг, Засагт хан аймгийг Хан Тайшир уулын аймаг, мөн Ховдын хязгаарыг Чандмань уулын аймаг болон Их уулын аймаг гэж уулуудын нэрээр өөрчилжээ.

1931 онд засаг захиргааны хуваарилалтыг өөрчлөх шийдвэр гарчээ. Ингэснээр Ховд, Дөрвөд (хожим Увс гэж нэрлэгдсэн), Алтай (хожим Говь-Алтай гэж нэрлэгдсэн), Хөвсгөл, Завхан, Архангай, Өвөрхангай, Өмнөговь, Тариачин (хожим Булган, Сэлэнгэ аймгуудын хэсгүүд болж хоёр хуваагдсан), Төв, Дорноговь, Хэнтий, Дорнод (хожим Чойбалсан гэж нэрлэгдсэн) аймгууд үүсгэгджээ. 1954 онд өмнөд Говь цөлийн хэсэг газрыг Хятад дахин авчээ. Тэгээд Монгол улсын үлдсэн нутаг дэвсгэрийг засварлаж, Баянхонгор, Баян-Өлгий, Булган, Дундговь, Сүхбаатар аймгуудыг байгуулжээ. Хоёр жилийн дараа Сэлэнгэ аймгийг Төв аймгаас салгажээ.

1963 онд Чойбалсан аймгийг дахин Дорнод нэртэй болгож, Улаанбаатарыг Төв аймгаас салгаж тусдаа захиргаатай болгожээ.

1994 оны 5 дугаар сарын 6-ны өдрийн 32 дугаар тоот УИХ-ын тогтоолоор дараах хотуудыг хилийн цэсээр нь аймаг болгон өөрчилж хороодыг сум болгон өөрчилсөн:

  • Дархан хотыг хилийн цэсээр нь Дархан-Уул аймаг байгуулж төвийг нь Дархан гэж нэрлэсэн ба хороодыг сум болгон өөрчилсөн.
  • Эрдэнэт хотыг хилийн цэсээр нь Орхон аймаг байгуулж төвийг нь Эрдэнэт гэж нэрлэсэн ба хороодыг сум болгон өөрчилсөн
  • Чойр хотын хилийн цэсээр Говьсүмбэр аймаг байгуулж төвийг нь Чойр гэж нэрлэсэн ба хороодыг сум болгон өөрчилсөн.

Газрын зураг-1[засварлах | edit source]

Аймаг (Монгол Улс)
Улаанбаатар Улаанбаатар
УлаанбаатарУлаанбаатар Улаанбаатар
Black star.png
Дорнод аймаг Дорнод
Дорнод аймагДорнод Дорнод
Сүхбаатар аймаг Сүхбаатар
Сүхбаатар аймагСүхбаатар Сүхбаатар
Хэнтий аймаг Хэнтий
Хэнтий аймагХэнтий Хэнтий
Дорноговь аймаг Дорноговь
Дорноговь аймагДорноговь Дорноговь
Говьсүмбэр аймаг Говьсүмбэр
Говьсүмбэр аймагГовьсүмбэр Говьсүмбэр
Төв аймаг Төв
Төв аймагТөв Төв
Дундговь аймаг Дундговь
Дундговь аймагДундговь Дундговь
Орхон аймаг Орхон
Орхон аймагОрхон Орхон
Дархан-Уул аймаг Дархан-Уул
Дархан-Уул аймагДархан-Уул Дархан-Уул
Сэлэнгэ аймаг Сэлэнгэ
Сэлэнгэ аймагСэлэнгэ Сэлэнгэ
Булган аймаг Булган
Булган аймагБулган Булган
Өвөрхангай аймаг Өвөрхангай
Өвөрхангай аймагӨвөрхангай Өвөрхангай
Өмнөговь аймаг Өмнөговь
Өмнөговь аймагӨмнөговь Өмнөговь
Хөвсгөл аймаг Хөвсгөл
Хөвсгөл аймагХөвсгөл Хөвсгөл
Архангай аймаг Архангай
Архангай аймагАрхангай Архангай
Баянхонгор аймаг Баянхонгор
Баянхонгор аймагБаянхонгор Баянхонгор
Завхан аймаг Завхан
Завхан аймагЗавхан Завхан
Говь-Алтай аймаг Говь-Алтай
Говь-Алтай аймагГовь-Алтай Говь-Алтай
Увс аймаг Увс
Увс аймагУвс Увс
Ховд аймаг Ховд
Ховд аймагХовд Ховд
Баян-Өлгий аймаг Баян-Өлгий
Баян-Өлгий аймагБаян-Өлгий Баян-Өлгий


Эшлэл[засварлах | edit source]