Улиастай

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Улиастай хот
сум
Улиастай сум
Нутгийн удирдлагын ордон

Монгол орон дахь Улиастай хотын байрласан цэг
Улс Монгол Монгол (МУ)
Аймаг Zavchan.gif Завхан
Сум / хот Улиастай
Баг (6) 1. Жинст
2. Жаргалант
3. Чигэстэй
4. Богдынгол
5. Товцог
6. Өлзийт
Газар нутаг 32.04 км²
Газрын байц д.т.д. 1753 м
Хүн ам (2012) 15,460 хүн[1]
Хүн ам (тоол.) 17,468 хүн (2010)А [2]
Ард түмэн үндсэндээ Монгол үндэстэн
Нутгийн олон Улиастай хотынхон (сумынхан)
[Завханы] Улиастайнхан
1733 он суурин үүсч, хэрэм баригдсэн
Цагийн бүс Улаанбаатарын цаг (ГЦ+8)
Утасны дуг. +976 (0)146
А Зөвхөн МУ-ын суурин иргэний тоо. Гадаадын харъяат иргэн, гадаадад оршин суугаа МУ-ын иргэн багтаагүй.

Улиастай нь Завхан аймгийн төв юм. Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотоос 1,115 км зайд оршино. Монгол улсын 2000 оны хүн амын тооллогоор нийт оршин суугч нь 24,276 байсан ба улсдаа хүн амаар 10-д бичигдэж байв. 2006 оны тооцоогоор 16,300 болсон [3] ба энэ нь 17-р байрт орно. Завхан аймгийн Улиастай сум нь засаг захиргааны хувьд Өлзийт, Довцог, Жинст, Чигэстэй багуудад хуваагддаг.

Тээвэр[засварлах | edit source]

Хотдоо ойр орших хуучин Улиастай нисэх буудал нь 2 шороон зурвастай. 2002 оноос 1 шороон зурвастай Доной нисэх буудал ("Шинэ Улиастай нисэх буудал" ч гэдэг) нь Улиастай хотоос баруун зүгт 25 км зайд орших бөгөөд Улаанбаатартай байнгын нислэг явуулдаг.

Дурсгалт газрууд[засварлах | edit source]

Улиастай хотод эртний Улиастайн хэрмийн туурь байдаг бөгөөд энэ нь ердөө 5-хан метр үлдсэн байдаг. Мөн тус аймагт Даяан хайрхан хэмээх хад байдаг ба энэ нь ойролцоогоор 20 метр өндөр. Мөн энхүү суманд Монгол улсдаа алдартай Отгонтэнгэр уул Буюу Очирваань хайрхан уул байдаг.

Уур амьсгал[засварлах | edit source]

Улиастай хот нь уур амьсгалын хувьд хангайн бүс нутгийн сэрүүн бүсэд орох учир ихээхэн хүйтэн байдаг. Жилийн дундаж хэм нь -1° С байх бол хур тунадасны дундаж нь 267 мм байна. Сүүлийн таван жилийн дундаж хур тунадас буусан хэмжээг хүснэгтээс харахад 1-р сард хамгийн бага буюу 3,4 мм байгаа жилийн бага бага хур тунадас буудаг сар юм.

Улиастай
Уур амьсгалын диаграмм
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
 
 
3.4
 
-17
-28
 
 
5.8
 
-11
-26
 
 
4.3
 
-1
-16
 
 
7.9
 
10
-4
 
 
17
 
16
1
 
 
43
 
22
8
 
 
162
 
24
11
 
 
42
 
22
8
 
 
14
 
16
1
 
 
4.5
 
8
-6
 
 
7.1
 
-5
-17
 
 
3.6
 
-14
-25
Температур °CТунадас мм
Эх сурвалж: climate-data.org; weatheronline.de: 2010-01 сараас 2015-12 сар хүртэлх цаг уурын мэдээний дундаж утга
Сарын дундаж температур болон хур тунадасны хэмжээ: Улиастай
1-р сар 2-р сар 3-р сар 4-р сар 5-р сар 6-р сар 7-р сар 8-р сар 9-р сар 10-р сар 11-р сар 12-р сар
Маx. Температур (°C) -16.7 -11.4 -0.8 9.6 15.6 21.9 24.3 22.1 15.8 7.8 -4.5 -14.2 Ø 5.9
Мин. Температур (°C) -28.4 -25.8 -16.3 -3.9 1.2 7.5 10.6 7.7 0.9 -6.2 -16.7 -24.8 Ø −7.8
Температур (°C) -22.5 -18.6 -8.5 2.9 8.4 14.7 17.4 14.9 8.4 0.8 -10.6 -19.5 Ø −0.9
Тунадас (мм) 3.4 5.8 4.3 7.9 16.8 42.6 161.5 42.4 14.4 4.5 7.1 3.6 Σ 314.3
Нартай цаг (h/d) 5.4 6.6 8.0 8.7 9.8 9.2 8.8 8.2 8.3 6.9 4.9 4.6 Ø 7.5
Бороотой өдөр (d) 4.4 5.7 3.4 4.3 7.0 9.8 12.3 10.3 5.2 4.1 7.5 6.3 Σ 80.3
T
e
m
p
e
r
a
t
u
r
-16.7
-28.4
-11.4
-25.8
-0.8
-16.3
9.6
-3.9
15.6
1.2
21.9
7.5
24.3
10.6
22.1
7.7
15.8
0.9
7.8
-6.2
-4.5
-16.7
-14.2
-24.8
Jan Feb Mär Apr Mai Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dez
Хур тунадас
Х
у
р

т
у
н
а
д
а
с
3.4
5.8
4.3
7.9
16.8
42.6
161.5
42.4
14.4
4.5
7.1
3.6
  1-р сар 2-р сар 3-р сар 4-р сар 5-р сар 6-р сар 7-р сар 8-р сар 9-р сар 10-р сар 11-р сар 12-р сар
Эх сурвалж: climate-data.org; weatheronline.de: 2010-01 сараас 2015-12 сар хүртэлх цаг уурын мэдээний дундаж утга

Ишлэл[засварлах | edit source]

  1. Завхан аймгийн статистикийн хэлтэс. Завхан аймгийн эдийн засаг, нийгмийн байдлын танилцуулга. 2012 он.
  2. Монгол улсын 2010 оны хүн амын тооллогын дүн (сум, дүүргээр)
  3. Ministry of Health of Mongolia. National Center for Health Development. Health Indicators 2006[1]