Чех

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Бүгд Найрамдах Чех Улс
ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠨᠠᠢᠷᠠᠮᠳᠠᠬᠤ ᠴᠧᠾ ᠤᠯᠤᠰ
Česká republika
Төрийн далбаа Төрийн сүлд
Уриа: чех. Pravda vítězí
"Үнэн ялдаг"
Төрийн дууллын нэр:
чех. Kde domov můj?
"Миний гэр хаана вэ?"
Нийслэл 
(их хот)
Prague CoA CZ.svg Прага
Албан хэл Чех хэл
Төр засаг Парламентын бүгд
найрамдах улс
 -  Ерөнхийлөгч Милош Земан (2013-)
 -  Ерөнхий сайд Иржи Руснок
Түүхэн суурь
 -  Бохем гүнт улс 870 он 
 -  Бохем вант улс 1198 он 
 -  Чехословак улс 1918 оны 10 сарын 28 
 -  өнөөгийн Чех улс 1993 оны 1 сарын 1 
Нутаг дэвсгэр
 -  Бүх талбай 78,866 км2 (116)
 -  Гадаргын ус (%) 2
Хүн ам
 -  Тооллого (2011) 10,562,214 
 -  Нягт сийрэг 134 хүн/км2 
ДНБ (ХАЧТ) 2011 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $268.772 тэрбум[1] 
 -  Нэг хүнд $25,525[1] 
ДНБ (Нэрлэсэн) 2011 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $218.363 тэрбум[1] 
 -  Нэг хүнд $20,938[1] (38)
ОТББИ (2008) 26 (бага) (4)
ХХИ (2010) 0.865[2] (дээд) (28)
Мөнгөний нэгж Чех крон (CZK)
Цагийн бүс +1
Замын хөдөлгөөн баруун
Домэйн нэр .cz1
Утасны томьёо +420
1Европын холбооны гишүүн тул мөн .eu-г хэрэглэнэ.
Храдчани - Прагын цайз

Чех улс (чехээр Česko) буюу албан ёсоор Бүгд Найрамдах Чех Улс (чехээр Česká republika) — Төв Европд оршдог тусгаар тогтносон, бүрэн эрхт улс юм.

Өрнөд талаараа Герман, өмнөд талаараа Австри, дорнод талаараа Словак, дорно умард талаараа Польш гэсэн дөрвөн улстай хил залгадаг.

Далайд гарцгүй орон. Нутаг дэвсгэрийн хэмжээ 78,866 хавтгай дөрвөлжин километр, эх газрын болон тэнгисийн уур амьсгалтай.

Хүн амын тоо 10.6 сая, хамгийн том бөгөөд нийслэл хот нь Прага. Мөн Брно, Острава, Оломоуц зэрэг хоттой.

Үндсэн хүн ам нь чех үндэстэн, албан ёсны хэл нь чех хэл, хүн амын олонх нь шашингүй, олон шашныг хүлцдэг.

Урьдын түүхэнд Бохем, Морав, Чехийн Силез хэмээх гурван нутаг байсан бөгөөд Их Моравын хүрээнд 9-р зуунд Бохемын бэйст улс байгуулагдсан нь анхны чех улс байв. 1002 оноос Ариун Ромын эзэнт гүрний бүрэлдэхүүнд орж, 14-р зууны үед газар нутаг ихээр тэлж, 14-17-р зуунд Ариун Ромын эзэнт гүрний нийслэл нь Бохемын Прага хот байв. Хабсбургийн ураг төрийн эрхэнд гарч герман хэл соёл дэлгэрч байв. 1806-1867 онд Австрийн эзэнт гүрэн, 1867-1918 онд Австри-Унгарын эзэнт гүрний мэдэлд орсон. Чех хэл соёлоо гэсэн үндэсний хөдөлгөөн 19-р зуунаас эхэлсэн ба дэлхийн нэгдүгээр дайны дараа Чехословак улс байгуулагдахад аж үйлдвэр илүү хөгжсөн тал нь Чехийн нутаг байв. Хоёр дайны хооронд Чехословак ардчилсан дэглэмтэй байсан ба Нацист Германд Чехийн нутаг эзлэгдэж, зэргэлдээх Словак нь хүүхэлдэй улс хэлбэрт оржээ. 1945 онд Зөвлөлтийн цэрэг Чехословакийг чөлөөлснөөр энэ улс эв хамт дэглэмтэй, нэг намын тогтолцоотой улс болсон. 1968 онд Прагийн хавар хэмээх хөдөлгөөн өрнөж, 1989 оны Хилэн хувьсгалаар Зөвлөлтийн нөлөөнөөс салж ардчилсан дэглэм, зах зээлийн эдийн засагт шилжжээ. 1993 онд Чехословак дайн дажингүйгээр Чех, Словак хэмээх хоёр улс болж тусгаар тогтносон.

Өнөөгийн Чех улс жилийн ДНБ нь 400-гаад тэрбум америк доллартай тэнцсэн, нэг хүнд ноогдох ДНБ нь 40,000 ам.доллартай тэнцэж буй хөгжингүй орон юм.

Эрүүл мэнд, боловсролын талаар Европд жишиг үзүүлж, хүний хөгжлийн илтгэлцүүрээр дэлхийд 15-р эрэмбэлэгдэж байна.

Чех улс батлан хамгаалах зорилгоор НАТО эвсэлд 1999 онд нэгдсэн ба эдийн засгийн хүрээнд Европын холбоонд 2004 онд нэгджээ.


Түүх[засварлах | edit source]

Эртний үе[засварлах | edit source]

НТӨ 3-р зуунд кельтийн нүүдлээр Бой аймаг Бохемд төвлөсөн. Бойчууд өнөөгийн Прагад төвлөж байсан туурь бий. 2000 оны Семиногийн ДНХ судалгаагаар чех эрэгтэйчүүдийн 35.6%-д кельт болон слав угсаатанд түгээмэл байдаг R1b гаплогрупп илэрчээ. НТ 1-р зуунд марконни, куади зэрэг герман угсаатан нүүн суурьшсан. Тэр үед Бохемд Марободус хэмээх удирдагч байсан нь судар бичигт тэмдэглэгджээ. 5-р зууны их нүүдлээр герман аймгууд өрнө зүгт одов. Чехийн гол усны нэрэнд эртний герман, кельт хэлний гаралтай нэрс их байдаг.

Хар тэнгис, Карпатын нуруу хавиар нутаглаж байсан слав угсаатан өрнө зүгт нүүн суурьшиж Бохем, Моравд ихэнх нь, Австри, Германд зарим нь суурьшжээ. Тэдний суурьшилт Сибирээс өрнөш нүүсэн хүн, авар, булгар, мажар зэргийн түрэлтээр үүсч байв.

7-р зуунд авартай байлдсан славчуудыг франк гаралтай Само удирдсан нь эдгээр славын анхны удирдагч болон түүхэнд тэмдэглэгджээ. 8-р зуунд Моймирын ургийнхан удирдсан Их Моравын гүнт улс оршин тогтнов. 9-р зуунд I Сватоплукийн үед газар нутгаа ихээр тэлж, франкийн нөлөөнөөс гарчээ. Их Моравын улс Кирилл Мефодий хоёрын нөлөөгөөр христийн шашинд оржээ. Мөн эртний славон хэлээ глаголитийн үсгээр тэмдэглэх болов.

Бохем[засварлах | edit source]

9-р зуунд Премислийн ургийн толгойлсон Бохемын бэйст улс оршин тогтнов. 10-р зуунд I Болеслав бэйс Морав, Силезийг эзлэн газар нутгаа өргөтгөв. 1198 онд Бохем вант улс болж дэвшсэн ба 1002-1806 онд Ариун Ромын эзэнт гүрний нэгэн хэсэг байв.

14-р зуунаас Бохемд үндсэн чех хүн амаас гадна германчууд орж суурьшив. II Отакар ван цэргийн хүч, эд баялаг их байж, Австри, Штир, Каринт, Карниолаг эзэлж Бохемын вангийн эзэмшил Адриатын тэнгист тулжээ. Түүний хүү II Венцеслав Польшийн вангийн титэм зүүж, хүү нь Унгарын эзэн болжээ. Эзэнт гүрэн нь Дунайгаас Балтын тэнгис хүрэв. 1306 онд Премислийн ургийн сүүлчийн ван III Венцеслав Оломоуцд амарч байхдаа алуулжээ. Ороо бусгаа дайны үеийн дараа Люксембургийн ураг Бохемын вангийн сэнтийг залгамжлав.

14-р зуунд Бохемын IV Чарльз ван хүчтэй байж, 1346-1354 онд Ариун Ромын эзэнт гүрний хаан болсон. 1348 онд Чарльзын их сургууль Прагад нээгдэж, Гэгээн Витусын сүм зэрэг уран барилга баригджээ. IV Чарльз Бранденбург, Лусат, Силезийг Бохемын мэдэлд оруулав. 1346-1437 онд Прага хот эзэнт гүрний нийслэл байв.

1402 онд Ян Хус шашны шинэтгэлийг эхлүүлсэн ч 1415 онд католик шашны шүүхээр орж цаазаар аваачигдав. Хусын залгамжлагчид Ян Жижка, Агуу Прокоп зэрэг цэргийн жанждаар удирдуулан Ариун Ромын эзэнт гүрний хаан Сигисмундтай шашны хагарлаас болж дайтжээ. Бохем, Моравынхны 90% нь Хусыг дэмжсэн ба Подебради нь Хусын ван болов. Хусууд Лютеранизмыг дэмжиж байв.

1526 онос Бохемыг Хабсбургийн ураг эзэн мэдэх болж 1583-1611 онд Прага дахин Ариун Ромын эзэнт гүрний нийслэл болжээ. 1618 оны Прагийн сэргэлт хэмээх Хабсбургийн эсрэг бослого нь Төв Европын олон орныг хамарсан Гучин жилийн дайны эхлэл байв. 1620 онд Цагаан уулын тулалдаан болсон. 1621 онд босогчид цаазаар авахуулж, протестантууд католикт шилжих эсвэл дүрвэн гарцгаасан. Түүнээс хойших 1620 оноос 18-р зууны төгсгөлийг «Харанхуй үе» гэдэг. 1757 онд Пруссын II Фредрик ван Прагийг эзэлж сүйтгэжээ. 1770 онд их өлсгөлөн болж чехийн хүн амын 10% үрэгдсэн гэдэг. Наполеоны дайн болон Австрийн эзэнт гүрний цэргийн явдалд чех дайчлагдаж байв. 1806 оноос Австрийн эзэнт гүрэнд, 1867 оноос Австри-Унгарын эзэнт гүрэнд харьяалагдсан. 19-р зуунд чехийн үндэсний ухамсар сэргэж, чех хэл соёл, үндэсний онцлогоо тодлохоор оролджээ. 1848 оны бослогын үр дүнгээр Бохемын ван өөртөө засах эрхтэй болсон. Бохемд намууд үүсч, Прагийн энх тайванч Берта фон Шютнер 1905 онд Нобелийн шагнал хүртэв.

Чехословак[засварлах | edit source]

Portrait
Portrait
Зүүн: Чехословакийн анхны ерөнхийлөгч Томаш Масарик
Баруун: 1918 оны тусгаар тогтнолыг зарласан цуглаан

Дэлхийн нэгдүгээр дайнд 1.4 сая чех цэрэг оролцож, 150,000 нь алагджээ. Дайны үр дүнд Австри-Унгар задарч, ялсан эвсэлтэй нэгдсэн Томаш Масарик ерөнхийлөгчтэй Чехословак улс үүсэн байгуулагдсан. Үүнд Бохемын вангийн нутаг (Бохем, Морав, Силез), Унгарын вангийн хэсэг (Словак, Карпатын Русь) болох таван газар нэгджээ.

Энэхүү анхдугаар Бүгд Найрамдах Чехословак Улс нь хуучин Австри-Унгарын хүн амын 27% эзлэх боловч, аж үйлдвэрийн 80% төвлөрсөн байлаа. 1929 онд 1913 онд харьцуулахад дотоодын нийт бүтээгдэхүүний хэмжээ 52% өссөн байв. 1938 оны байдлаар дэлхийд аж үйлдвэрийн хөгжлөөр 10-р байрт байсан. Дэлхийн хоёр дайны хооронд Европт оршин байсан цор ганц ардчилсан дэглэм бүхий улс байжээ.

Нацист Герман Чехословак дахь германчуудыг өдөөж, улсыг задалж байсан ба Чехословак Францтай эвсэл болжээ. Унгар улс Словак талын зарим хэсэг болон Карпатын Русийг эзэлж авав. Гитлерийн Германд Чехийн хэсэг эзлэгдэж Бохем-Моравын ивгээлт орон болов. Энэ үед Словакийн үлдсэн хэсэг нь хүүхэлдэй улс хэлбэртэй байсан. Чехословакийн 345,000 иргэн, түүний дотор 277,000 еврей дайны үеэр алагджээ. Германы эсрэг бослого гарсанаас Чехословакийг Гитлерийн зарлигаар чангатгаж байв.

1945 онд Зөвлөлтийн цэрэг Чехословакийг чөлөөлж, 1945-1946 оны хооронд герман хэлт 3 сая гаруй хүн Чехийг орхин гарч, Герман болон Австри руу дүрвэжээ. Зөвлөлтийн найруулгаар Карпатын Русь Зөвлөлт Украйны бүрэлдэхүүнд орж, үлдсэн хэсэг дахин улс болж Бүгд Найрамдах Социалист Чехословак Улс (БНСЧУ) байгуулагджээ. Чехословакийн коммунист нам төрийн эрхэнд гарсан ч гэсэн Чехословак нь Европт Өрнө-Дорныг холбосон гүүрийн үүрэг гүйцэтгэж байв. Коммунист Чехословакийн үед эдийн засгийн өсөлт харьцангуй саарч хөрш Австриас хоцорч, 1980-аад онд Грек, Португалаас ч доор нэг хүнд ноогдох ДНБ-тэй болжээ.

1968 оны «Прагийн хавар»-аар улс төрийн олон талт үзлийг авчрав. 1977 онд эсэргүүцлийн шинэ давалгаа үүсэв. 1948-1989 онд 250,000 хүн улс төрийн шалтгаанаар шоронд хоригдож, 400,000 хүн дүрвэн гарчээ.

Чех улс[засварлах | edit source]

1989 онд Чехословак Вацлав Хавелийн удирдсан «Хилэн хувьсгал»-аар ардчилсан дэглэмд эргэн оржээ. Словакийн үндэсний эрмэлзэл хүчтэй байж, 1993 оны 1 сарын 1-ээс хоёр улс энх тайвнаар салж, «Бүгд Найрамдах Чех Улс (БНЧУ)» тусгаар улс болжээ. Чех улс үүнээс эдийн засгийн шинэтгэл, төрийн өмчийн хувьчлал зэрэг арга хэмжээг авч зах зээлийн эдийн засагт орсон ба амжилттай байж, 2006 онд Дэлхийн банк Чехийг «хөгжингүй орон» хэмээн ангилсан. 2009 онд ХХИ-ээр онц сайн гэж эрэмбэлэгдсэн.

Чех нь Висеградын бүлэг (1993), ЭЗХАХБ (1995), НАТО (1999), Европын холбоо (2004) зэрэг эдийн засаг, улс төрийн олон улсын байгууллагын гишүүн юм. 2007 он хүртэл Шенгений орон болсон. Социал демократ (Милош Земан, Владимир Спидла гэх мэт), Либерал консерватив (Вацлав Клаус нар) намууд төрийн эрх барьсаар байгаа.

Газар зүй[засварлах | edit source]

Чехийн физик газар зүйн зураг

Чех орон Европын төв хэсэгт, далайд гарцгүйгээр, хойд өргөргийн 48°—51°, зүүн уртрагийн 12°—19° градусын хооронд оршдог.

Өрнө талын Бохем нутаг нь Эльба, Влтава голын сав газар бөгөөд Крконосе, Судет зэрэг багахан уулын нуруу бий.

Өндөр оргил нь д.т.д. 1603 метр өргөдсөн Снежка юм.

Нутгийн дорнод хэсгийн Морав нутаг намхан уулс, тал нутаг байна. Морав, Одер зэрэг гол мөрөн урсдаг.

Нутгийн гол мөрд Умард тэнгис, Балтын тэнгис, Хар тэнгисийн гэж гурван ай савд хамаардаг.

Герман улсын Хамбург хот дахь Влтава гол дээрх Молдахафен боомтыг 99 жилийн хугацаатай түрээслэж, далайн гарц болгон ашигладаг.

Ой мод их. Крконосе, Сумава, Подыжи, Бохемын Швейцар хэмээх дөрвөн байгалийн цогцолбор газартай.

Түүхэн төвлөрсөн нутаг нь гол мөрний сав газар байсан. Бохемд Эльба ба Влтава, Моравд Моравын, Силезд Одерын сав газрууд бий.

Кривоклацкогийн ой
Умард нутгийн намхан улс
Бохемын ойн Касперк цайз
Берунка гол
Моравын дорнод захын уулс

Төр засаг[засварлах | edit source]

Чех улс олон намын тогтолцоотой, парламентат, төлөөллийн ардчилсан дэглэмтэй улс юм. Улсын тэргүүн нь ерөнхийлөгч, засгийн газрын тэргүүн нь ерөнхий сайд байна. Хууль тогтоох байгууллага буюу парламент нь хоёр танхимтай. Төлөөлөгчдийн танхим (200 гишүүн), Сенат (81 гишүүн) хоёр танхимаас бүрдэнэ.

Улсын ерөнхийлөгч нь Чех улсын банк, Үндсэн хуулийн шүүхийн шүүгчийг томилох зэрэг парламентын шийдвэрт хориг тавих гэх мэт хязгаарлагдмал эрх мэдэлтэй байдаг. Дээд шүүхийн тэргүүн, дэд тэргүүнийг ерөнхийлөгч томилно. Мөн ерөнхий сайдыг томилох бөгөөд, ерөнхий сайдын санал болгосон зарим сайдыг томилно. 1993-2012 онд парламентын нэгдсэн хуралдаанаар ерөнхийлөгчийг таван жилийн хугацаатай сонгох ба дараалсан хоёр сонгогдож болно гэж заажээ. Энэ хугацаанд ерөнхийлөгчөөр Вацлав Хавел 2 удаа, Вацлав Клаус 2 удаа тус тус сонгогдон ажиллажээ. 2013 оноос ерөнхийлөгч нь сонгуулиар шууд сонгогддог болсон ба Милош Земан 2013 онд 54.8% саналаар, 2018 онд 51.4% саналаар 2023 он хүртэл улиран сонгогдсон.

Чех улсын үндсэн хуулийн дагуу хэгэгжүүлэх эрх мэдэл засгийн газарт байна. Ерөнхий сайд, ерөнхий сайдын орлогч, бусад сайдаас засгийн газар бүрддэг. Засгийн газар Төлөөлөгчдийн танхимын өмнө хариуцлага хүлээнэ. Ерөнхий сайд нь засгийн газрын тэргүүн бөгөөд дотоод, гадаад бодлог хэрэгжүүлэх, сайд нарыг сонгох эрх мэдэлтэй. Одоогийн ерөнхий сайд Андрей Бабиш 2017 онд ажлаа хүлээн авчээ.

Засгийн газрын байр -
Страка академи
Төлөөлөгчдийн танхимын
байр - Тун ордон
Сенатын байр -
Валленштейн ордон

Төлөөлөгчдийн танхимын гишүүн дөрвөн жилийн хугацаатай, 5% санал авсан байх босго бүхий пропорциональ системээр сонгогддог. Засаг захиргааны хуваарьтай холбож, сонгуулийн 14 тойрог болгожээ. Сенатын гишүүн зургаан жилийн хугацаатай, нэг удаа суух, хоёр шаттай санал асуулгаар жил болгоны намар шинэ элсэлт авагдахаар сонгогддог.

Албан тушаал Нэр Нам Хэзээнээс
Ерөнхийлөгч Милош Земан СПОЗ 2013.03.08
Сенатын дарга Ярослав Кубера ОДС 2018.11.14
Төлөөлөгчдийн танхимын дарга Радек Вондрачек АНО 2017.11.22
Ерөнхий сайд Андрей Бабиш АНО 2017.12.06

Эрх зүй[засварлах | edit source]

Брно дахь Дээд шүүхийн байр

Чех улс нь эх газрын загвар бүхий иргэний хуулийн тогтолцоотой, нэгдмэл төрийн байгууламжтай улс юм. Суурь хууль болох үндсэн хуулиа 1993 онд баталсан. Эрүүгийн хууль нь 2010 оноос шинэчлэн мөрдөгдөж байгаа. Иргэний шинэ хууль нь 2014 оноос эхэлсэн. Шүүх тогтолцоо нь дүүрэг, аймаг, дээд шүүх гэх ба иргэний, эрүүгийн, захиргааны гэж хуваагддаг. Үндсэн хуулийн цэц нь 15 гишүүнээс бүрдэх ба Засгийн газрыг үндсэн хууль зөрчсөн эсэхэд хяналт тавина. Дээд шүүх нь 67 шүүгчээс бүрддэг бөгөөд эцсийн шүүн таслах шийдвэр гаргадаг. Захиргааны дээд шүүх нь Дээд шүүхийн хамтаар Брнод байрладаг.

Засаг захиргааны хуваарь[засварлах | edit source]

2000 оноос эхлэн Чех улсын нутаг дэвсгэр засаг захиргааны хувьд 13 аймаг (чехээр kraj) болон нийслэл Прага хот болон хуваагдсан. Аймаг болгон өөрийн нутгийн сонгуульт хурал (krajské zastupitelstvo) болон засаг дарга (hejtman)-тай. Прага хотод хурал болон ерөнхийлөгчийн эрхийг хотын зөвлөл болон хотын дарга гүйцэтгэдэг. Аймаг нь дотроо 76 тойрог (okresy) болон хуваагддаг.

Уламжлалт гурван нутаг ба
өнөөгийн 13 аймаг, 1 нийслэл хот
76 тойрог бүхий газрын зураг
Үсэг Аймгийн нэр
монголоор
Аймгийн нэр
чехээр
Засаг захир-
гааны төв
Хүн ам
(2004 он)
Хүн ам
(2011 он)[3]
A Прага 1 Hlavní město Praha 1,170,571 1,268,796
S Төв Бохем Středočeský kraj Прага2 1,144,071 1,289,211
C Өмнө Бохем Jihočeský kraj Ческе-Будеёвице 625,712 628,336
P Пльзень Plzeňský kraj Пльзень 549,618 570,401
K Карловар Karlovarský kraj Карловы Вары 304,588 295,595
U Устец Ústecký kraj Усти-над-Лабем 822,133 835,814
L Либерец Liberecký kraj Либерец 427,563 432,439
H Краловеград Královéhradecký kraj Градец-Кралове 547,296 547,916
E Пардубиц Pardubický kraj Пардубиц 505,285 511,627
M Оломоуц Olomoucký kraj Оломоуц 635,126 628,427
T Морав-Силез Moravskoslezský kraj Острава 1,257,554 1,205,834
B Өмнө Морав Jihomoravský kraj Брно 1,123,201 1,163,508
Z Злин Zlínský kraj Злин 590,706 579,944
J Высоцина Kraj Vysočina Жихлава 517,153 505,565

1 нийслэл хот
2 засаг захиргааны төв

Эдийн засаг[засварлах | edit source]

Чех улс Европын чөлөөт зах зээл, Шенгений бүст хамаардаг. Мөнгөний нэгж нь евро бус харин крон байна.

Чех улс нь хөгжингүй, өндөр орлоготой орон бөгөөд Европт үлгэр жишээ болсон үйлчилгээ, аж үйлдвэр, технологийн шинэчлэлд суурилсан, экспортод чиглэсэн эдийн засагтай орон юм. Европын Холбооны гишүүн орны хувьд европын нэгдмэл зах зээлд оролцдог боловч евро мөнгөн тэмдэгтийн оронд чех кроноо хэрэглэсээр байна. ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон бөгөөд Европын Холбооны дундаж орчимд нэг хүнд ноогдох ДНБ нь байна. ХХИ-ээр дэлхийд 15-р байранд (Их Британи, Францын хойно) орж байна.

2018 оны байдлаар нэг хүнд ноогдох нэрлэсэн ДНБ нь $22850, худалдан авах чадвараар тэгшитгэсэн ДНБ нь $37370 (Итали, Словентой ойр) байна. 2017 оны жилийн ДНБ-ийн өсөлт 4.5% байсан нь Европын холбоонд 1-р өндөр нь байв. 2016 онд ажилгүйдлийн түвшин 2.4% байсан бол ядуурлын хувь нь ЭЗХАХБ-ын дотор 2-р бага (Данийн дараа) байв. Эдийн засгийн эрх чөлөөний индексээр 24-т, Инновацийн индексээр 29-т гэх мэтээр өндөр байранд жагсдаг. Эдийн засгийн 37.5% нь аж үйлдвэр, 60% нь үйлчилгээ, 2.5% нь хөдөө аж ахуйд бүтээгдсэн. Экспортын гол түнш нь Герман зэрэг ЕХ-ны бусад улс орон байна. 2004 оны 5-р сараас хөрш улсуудад (Герман, Австри, Польш, Словак) саадгүй орж гарах Шенгений бүст нэгджээ. 1995 онд ДХБ-ын гишүүн болсон.

Аж үйлдвэр[засварлах | edit source]

2018 онд орлогын хэмжээгээр хамгийн том компани нь: автомашин үйлдвэрлэгч Škoda Auto (Шкода Авто), цахилгаан дулааны ČEZ, эрчим хүчний

Эх үүсвэр[засварлах | edit source]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Czech Republic. International Monetary Fund. 14 January 2012-д хандсан.
  2. Human Development Report 2011. United Nations (2011). 5 November 2011-д хандсан.
  3. Základní výsledky. Czech Statistical Office. 11 August 2015-д хандсан.

Цахим холбоос[засварлах | edit source]

 Commons: Czech Republic – Викимедиа дуу дүрсний сан