Дэлбэг хаан
| Дэлбэг ᠳᠡᠯᠪᠡ | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Монголын хаан | |||||
| Умард Юань улсын хаан | |||||
| Хаанчлал | 1412–1415 | ||||
| Титэм зүүх ёслол | 1411 | ||||
| Өмнөх | Буяншир | ||||
| Залгамжлагч | Ойрадай хаан | ||||
| Төрсөн | 1395 Монголын тэгш өндөрлөг | ||||
| Өнгөрсөн | 1415 (19–20 настай) Монголын тэгш өндөрлөг | ||||
| |||||
| Гэр бүл | Боржигин | ||||
| Династи | Умард Юань | ||||
Дэлбэг хаан нь 1395 оны хөхөгчин гахай жил төрж, 1415 оны цагаан туулай жил таалал төгсчээ. 1411 оны цагаагчин туулай жил хаан ор суусан.[1] Дэлбэг Хаан 20 насалсан. “Эрдэнийн товч”-ын материалаас үзвэл Өлзийтөмөр хаанын хүү. Персийн түүхийн номд “Хабиб ал-сияр” (агуу намтар), Улугбег султаны үед бичсэн "Шажарат ул Атрак"-д түүнийг "Tabuzi khan (Табузи хаан)" нэрээр Аригбөхийн үр удам гэж бичжээ.[2]
Намтар
[засварлах | кодоор засварлах]Ойрадууд 1411 онд Дэлбэгийг хаан ширээнд суулгахаар өргөмжилсөн боловч дорнод Монголын ихэнх овог аймаг түүнийг хүлээн зөвшөөрсөнгүй. Ийнхүү тэрээр Монголын нутаг дэвсгэрийн баруун хэсгийг захирсан Батула чинсангын тоглоомын хаан байв. Харин төв болон зүүн хэсэг Аругтайн удирдлага дор байдаг байсан. Хоёр тал 2-3 жил хоорондоо тулалдсаны эцэст 1414 онд Аругтайг Хэрлэн гол хүртэл шахан оруулав. 1415 онд Мин улсын цэрэг Дэлбэг болон Батула нарын цэргийг бут цохин, Туул гол хүртэл цөмрөн орсон хэдий ч хоёр тал адилхан хохирол амсав. Эцэст нь Дэлбэг хаан 1415 онд нас барав.
| Өмнөх Өлзийтөмөр хаан |
Монголын их хаан 1412-1415 |
Дараах Ойрадай хаан |
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ Гүүш Лувсанданзан. Алтан товч. х. Арван гуравдугаар хуудас.
Түүний хойно нөгөө он туулай жилд Дэлбэг хаан их ор суув. Таван жил болж хонин жил тэнгэр болов.
- ↑ Abulgazi bahadur, khan (1838). The Shajrat ul Atrak or Genealogical Tree of the Turks and Tatars (English хэлээр). Translated by Col., Miles. London: East India Company. х. 219.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)