Олон Улсын Атомын Энергийн Агентлаг

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Олон улсын атомын энергийн агентлаг (ОУАЭА) нь 1957 онд байгуулагдсан бєгєєд цємийн салбарын хамтын ажиллагааны дэлхийн тєв-олон улсын байгууллага юм. ОУАЭА цємийн энерги болон технологийг хvн тєрєлхтний сайн сайхны тєлєє ашиглах зорилготой. Агентлагийн Дvрэмд тvvний vйл ажиллагааны дор дурдсан vндсэн гурван чиглэлтэйг заасан байдаг. Vvнд:

  • 1. Цємийн материалыг энх тайвны зорилгоор ашиглаж байгааг шалгах зорилгоор хууль эрх зvйн гэрээний дагуу баталгааны хяналт явуулах;
  • 2. Аюулгvй ажиллагааны норм, стандартыг тогтоох болон заавар, дvрэм боловсруулах, тэдгээрийг гишvvн орнуудад хэрэглэх vйлчилгээ vзvvлэх;
  • 3. Цємийн технологийг эрvvл мэнд, хvнс, хєдєє аж ахуй, эрчим хvч, байгаль орчин болон бусад салбарт хэрэглэхэд дэмжлэг vзvvлэх.

Агентлаг нь Удирдлагын, Баталгааны, Цємийн эрчим хvчний, Цємийн шинжлэх ухаан ба хэрэглээний, Техникийн хамтын ажиллагааны болон Цємийн аюулгvй байдлын гэсэн 6 газартай. Агентлаг 148 гишvvнтэй, 90 гаруй орны 2200 орчим мэргэжилтэн, инженер техникийн болон захиргааны ажилтантай.

Агентлагийн Бvсийн алба Канадын Торонто, Японы Токио хотод болон харилцагч ажилтан нар АНУ-ын Нью Йорк, Швейцарын Женев хотод байрлаж vйл ажиллагаагаа явуулдаг. Цємийн судалгааны лаборартори Австрийн Зейберсдорф хот болон Монако Улсад байдаг.

Агентлагийн 2009 оны тєсєв 296 сая евро, техникийн хамтын ажиллагааны фонд 82 сая ам.доллар байна.

Агентлагийн удирдах дээд байгууллага нь Удирдах зєвлєл болон Ерєнхий бага хурал юм. Удирдах зєвлєлд тус Агентлагийн 35 гишvvн орон тэдний 13 гишvvн орныг тус зєвлєл томилно, 22 гишvvн орныг Ерєнхий бага хурлаар сонгоно. Тус зєвлєл жил бvрийн 2,6, 9 сард Ерєнхий бага хурлын ємнє, хойно болон 12 сард, бvгд 5 удаа хуралдана. Энэ зєвлєл тус Агентлагийн тайлан, хєтєлбєр болон тєсвийг судалж, эдгээр асуудлаар Ерєнхий бага хуралд зєвлємж гаргана.

Тус Агентлагийн Ерєнхий бага хурлын ээлжит чуулган жил бvрийн 9 дvгээр сарын 3 дахь долоо хоногт хуралддаг уламжлалтай. Тус чуулганаар гишvvн элсvvлэх, техникийн хамтын ажиллагааны фондын татвар, Агентлагийн ємнєх оны vйл ажиллагааны тайлан, Удирдах зєвлєлийн гишvvдийг сонгох, Агентлагийн тєсвийн тєсєл зэрэг гол асуудлуудыг хэлэлцэнэ. Жил бvрийн ээлжит чуулганы vеэр Агентлагийн бодлого болон хєтєлбєрт хамаарах асуудлаар єргєн хvрээтэй хэлэлцvvлэг явагддаг ба Удирдах зєвлєл, тус Агентлагийн Ерєнхий захирал болон гишvvн орнуудын дэвшvvлсэн асуудлуудыг хэлэлцдэг.

Агентлагийг Ерєнхий захирал, Агентлагийн дээр дурдсан 6 газрыг хариуцсан Ерєнхий захирлын орлогч нараас бvрдсэн баг удирддаг. Агентлагийн Ерєнхий захирлаар 1957-1960 онд Стерлинг Коль (АНУ), 1961-1980 онд Сигвард Эклунд (Швед), 1981-1996 онд Ханс Бликс (Швед) нар ажиллаж байсан, 1997 оны 1 дvгээр сарын 1-ний єдрєєс Мохамед ЭлБарадей (Египет) ажиллаж байна.

Олон улсын атомын энергийн агентлагийн хамт олон болон Агентлагийн Ерєнхий захирал, доктор Мохамед ЭлБарадей 2005 оны Нобелийн энхтайвны шагнал хvртсэн билээ.