Филадельфи

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
— «Филадельфия» гээд холбогдов —
Харайх: Удирдах, Хайлт
Филадельфи
Philadelphia
Хотын зураг
Зүүн дээд хэсгээс, Филадельфи хотын ерөнхий байдал, Бенжамин Франклины хөшөө, Эрх чөлөөний хонх, Филадельфийн Урлагийн Музей, Филадельфи хотын танхим, Тусгаар тогтнолын танхим
Сүлд туг
Сүлд тэмдэг
Туг Сүлд

Филадельфи-н байршил
Пеннсилвани муж улс дахь Филадельфи хотын байршил

Филадельфи is located in Америкийн Нэгдсэн Улс
Филадельфи
Америкийн Нэгдсэн Улс дахь байршил
Солбицол: 39°57′12″N, 75°10′12″W
Улс Америкийн Нэгдсэн УлсАмерикийн Нэгдсэн Улс Америк
Муж Улс Пеннсилвани
Тойрог Филадельфи
Түүх  
Байгуулагдсан 1682 оны 10 сарын 27
Засаг захиргаа 1701 оны 10 сарын 25
Газар нутаг  
 - Нийт 369 км²
Өндөр 12 м
Хүн ам  
 - Нийт (2010) 1,526,006
 - Нягтрал 4,405.4/км²
 - Хүй дүүргийн хамт 5,965,343
Цагийн бүс UTC-5
 - Зун   UTC-4
ЗИП код 191xx
Цахим сүлжээ: http://www.phila.gov

Филадельфи (англ. Philadelphia) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын 5 дахь, Пеннсилвани муж улсын хамгийн том хот юм.[1] АНУ-ын нутгийн зүүн хойд хэсэгт, Делавэр, Скүүкил голуудын дагуу орших, Пеннсилванийн цорын ганц нэгдмэл хот-тойрог болно. 2010 оны тооллогоор 1,526,006 оршин суугчтай байв.[2] Делавэрийн хөндийн эдийн засаг, соёлын төв болсон тус хотын ойр орчимд 6 сая хүн оршин суудаг бөгөөд АНУ-ын 5 дахь том метрополи бүсд тооцогдоно.[3] Филадельфия хотыг Филли гэхээс гадна нэрний грек хэлээрх (гре. Φιλαδέλφεια) утгаас гаралтайгаар Ах дүүсийн хайрын хот (philos (φίλος) "хайрлах", adelphos (ἀδελφός) "ах дүү") гэж дуудах нь бий.[4]

1682 онд хотыг Виллиам Пенн Пеннсилвани колонийн нийслэл болгон байгуулсан түүхтэй. Ийнхүү байгуулагдсан тус хот нь 1750-д онд Британийн Америкийн хамгийн том хот, хамгийн завгүй боомт болон цэцэглэж байжээ.[5][6] Америкийн хувьсгалын үеэр Филадельфия хот 1776 оны Тусгаар тогтнолын тунхаглал, 1787 оны үндсэн хуульд гарын үсэг зурцгаасан, Америкийн Нэгдсэн Улсын тусгаар тогтнолын эцгүүдийн уулздаг газар байж, чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Филадельфия хот хувьсгалын дайны үеэр тус улсын нийслэлүүдийн нэг байснаас гадна Вашингтон хот баригдаж байх явцад түр нийслэлийн үүргийг гүйцэтгэж байжээ. 19-р зуунд аж үйлдвэрийн төв болсон Филадельфия хот нь мөн Европоос ирсэн шилжин суурьшигчид цутган ирдэг төмөр замын зангилаа байлаа. Цаашилбал, Африк-Америкчуудын Их нүүдлийн гол хүрэх цэгүүдийн нэг байсан бөгөөд 1950-д онд 2 сая хүн шилжин суурьшсан аж.

Өдгөө тус хот нь мэдээлэл, үйлчилгээнд суурилсан эдийн засагтай. Санхүүгийн үйл ажиллагаа нь хотын эдийн засгийн хамгийн том салбар юм. АНУ-ын хамгийн том эрүүл мэндийн сургалт, судалгааны төвүүдийн нэг нь тус хотод байрладаг. Филадельфийн баялаг түүхийн дурсгал жуулчдын сэтгэлийг ихэд татдаг бөгөөд Эрх чөлөөний хонхыг л гэхэд 2010 онд 2 сая жуулчин үзэж сонирхжээ.[7] Делавэрийн хөндийд Форчюн 500 жагсаалтад багтсан 12 компани төвлөрдгөөс 4 нь Филадельфияд бий.[8] Орон нутгийн нийт бүтээгдэхүүн нь $388 тэрбум бөгөөд АНУ-ын 4 дэх, дэлхийн 9 дэх том эдийн засагтай хот болноb.[9]

Эшлэл[засварлах | edit source]

  1. Gammage, Jeff. "Against all odds, Philadelphia retakes No.5 spot among largest U.S. cities", March 11, 2012. March 12, 2012-нд авсан. 
  2. American Fact Finder. United States Census Bureau. May 4, 2012-д хандсан.
  3. Population and Housing Occupancy Status: 2010 – United States – Metropolitan Statistical Area; and for Puerto Rico more information 2010 Census National Summary File of Redistricting Data. 2010 United States Census. United States Census Bureau, Population Division (April 14, 2011). April 14, 2011-д хандсан.
  4. (1767) The popular educator. Oxford, England: Oxford University. Retrieved on July 14, 2011. 
  5. Lew, Alan A. (2004). “Chapter 4 – The Mid-Atlantic and Megalopolis”, Geography: USA. Northern Arizona University. 
  6. Rappleye, Charles (2010). Robert Morris: Financier of the American Revolution. New York City: Simon and Schuster. ISBN 1-4165-7091-8. 
  7. Park Statistics, National Park Service.
  8. Fortune 500. CNN Money. 26 July 2012-д хандсан.
  9. Global city GDP rankings 2008–2025. Pricewaterhouse Coopers. November 20, 2009-д хандсан.