Байгал нуур

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Байгал нуур
Байкал, Байгал далай
ОронFlag of Russia.svg Орос
Нутаг1. Буриад орон
2. Эрхүү муж
Талбай31,722 км²
Их урт636 км
Их өргөн79 км
Гүн744.4 м
Их гүн1642 м
Эзэлхүүн23,615 км³
Д.т.д. өндөр457 м
Юуны эхАнгар мөрөн
Юуны адаг1. Сэлэнгэ мөрөн
2. Баргажин гол
3. Доор Ангар гол
Арал27 (Ойхон)
Суурин газар↖ 66 км — Эрхүү
Байгал нуур*
ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өв

Olchon1.jpg
Ольхон арлын бөө хад
Улс ОХУ
Төрөл Байгалийн
Шалгуур vii,viii,ix,x
Дугаар 754
Бүс** Ази, Австрали ба Далайн
орнууд дахь дэлхийн өвүүд
Бүртгэсэн түүх
Бүртгэсэн 1996  (20-р чуулган)
* Нэр нь Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэний дагуу.
** Бүс нь ЮНЕСКО-гийн тогтоосны дагуу.

Байгал нуур (орос. озеро Байкал; бур. Байгал нуур), мөн Байгал далай (бур. Байгал далай) нь ОХУ-ын Эрхүү муж ба Буриад Улсын хооронд сунан тогтох дэлхийн хамгийн гүн (хамгийн гүнзгий хэсэгтээ 1642 метр гүн) [1], цэнгэг уст, ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвд бүртгэгдсэн нуур юм.[2] юм. Дэлхийн гадаргын цэвэр усны 20% болох 23,000 шоо километр эзлэхүүнтэй[3]. Энэ нь ОХУ-ын гадаргын цэвэр усны 90% болно [4].

Байгаль буюу байгалийн үзэмж бүрдсэн газар гэсэн утгатай монгол үгнээс тус нуурын нэр үүсчээ. Мөн буриадуудын дунд эрт цагт Байгал нуурын оронд галт уул байсан гэсэн домог яригддаг бөгөөд баян + гал гэсэн монгол үгнээс үүссэн гэсэн өөр нэгэн хувилбар байдаг нь энэ домогтой холбогдож болох юм. Геологийн судалгаагаар ч үнэхээр тэнд галт уул байсан байж болохыг тогтоожээ. Үүнээс гадна якут буюу түрэг хэлний бай /баян/ + күль /нуур/ гэсэн үгнээс үүсэлтэй гэсэн хувилбар ч бас бий. Хүрлийн үеийн монголчуудын дөрвөлжин булшны соёл Байгал хавийн бүх нутагт тархсанаас үзэхэд нуурын нэр монгол гаралтай байх бүрэн үндэслэлтэй. Түрэгүүд тэр үед баруун тийш төвлөрч байжээ.

Мөн үзэх[засварлах | edit source]

Цахим холбоос[засварлах | edit source]

Эшлэл[засварлах | edit source]

  1. Deepest Lake in the World. geology.com. August 18, 2007-д хандсан.
  2. http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=754
  3. U.S. Geological Survey, Fact Sheet: Lake Baikal - A Touchstone for Global Change and Rift Studies, July 1993 (accessed February 10, 2007)
  4. Lake Baikal - World Heritage Site. World Heritage. 2007-01-13-д хандсан.