Википедиа

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
White sphere made of large jigsaw pieces. Letters from many alphabets are shown on the pieces.
Википедиагийн лого, хэд хэдэн бичгийн системүүдийн үсгүүдээс тогтсон бөмбөлөг
URL Wikipedia.org
Уриа Хэн ч нэмэрлэж болох чөлөөт нэвтэрхий толь
Ашгийн төлөө эсэх үгүй
Сайтын төрөл Интернэт нэвтэрхий толины төсөл
Бүртгэл шаардлагагүй (хуудсыг хамгаалах, шинэ өгүүлэл бичиг, файл оруулах зэрэгт зайлшгүй шаардлагатай)
Боломжит хэл(нүүд) идэвхитэй 257 хувилбар (нийт 278)
Агуулгын лиценз Creative Commons Attribution/
Share-Alike
3.0
and GFDL dual-license
Эзэмшигч Викимедиа сан (ашгийн бус)
Бүтээгч Жимми Уэйлс, Ларри Сангэр[1]
Нээгдсэн 2001 оны 1 сарын 15
Алексагийн чансаа 8 (2011 оны 1 сарын байдлаар)[2]
Одоогийн статус Идэвхитэй

Википедиа (англ. Wikipedia) — Америкийн Викимедиа сан хэмээх төрийн бус байгууллагын сервер дээр хадгалагдсан хэн ч хувь хувь нэмэрлэж, хянан шүүж, засч шинэчлэж болох, нийтийн хэрэглээний цахим нэвтэрхий толь юм. Википедиа дэлхийн хамгийн их ашиглагддаг арван цахим талбарт багтдаг бөгөөд олон сая хүнд энгийн мэдлэгийн сурвалж бичиг болдог.

Жимми Уэйлс, Ларри Сэнгер хоёр удирдан 2001 оны 1 сарын 15-нд англи хэлээр анхлан гаргасан ба удалгүй олон хэлээр бичигдэх сүлжээ болж өдгөө 291 хэл бичгээр Википедиа нээгдэж, хамгийн ихдээ 5 сая, бүгд 37 сая хуудас өгүүлэл бичигдээд байна. 2014 оны статистикт дурдсанаар сар бүр 500 сая хүн, 18 тэрбум удаа тус сайтын хуудсыг нээж харж байв.

Википедиа олон хүнд тус болж талархлыг хүлээж, мөн олон хүнээс сөрөг шүүмж авч байгаа.

Нэр[засварлах | edit source]

Хавай хэлний «wikiwiki» (түргэн), англи хэлний «encyclopedia» (нэвтэрхий толь) гэсэн хоёр үгний нийлэмж юм.

Түүх[засварлах | edit source]

Жимми Уэйлс

Америкийн Bomis компанийн захирал Жимми Уэйлс англи хэлээр нийтээр засч болох цахим нэвтэрхий толь бүтээхийг зорьсныг ерөнхий хянан тохиолдуулагч Ларри Сэнгер гүйцэлдүүлжээ. 2000 оны 3 сарын 9-нд Nupedia нэрээр эхэлсэн төсөл 2001 оны 1 сарын 15-нд өнөөгийн Википедиа болж өөрчлөгдсөн юм. Эхэндээ дан англи хэлнийх байхдаа www.wikipedia.com хаягтай байсан бол олон хэлнийх болоод 2002 оноос хойш www.wikipedia.org хаягтай болсон.

2001 оны 8-р сард 8000 өгүүлэл, 2001 оны төгсгөлд 18 хэлээр 20000 өгүүлэл бичигдээд байв. 2002 онд 26, 2003 онд 46, 2004 онд 161 хэлний Википедиа нээгдсэн байв. 2007 онд хамгийн том сан болох англи хэлний хувилбар нь сая өгүүлэлтэй болж байсан ба 15-р зууны «Юнлөгийн их тэмдэглэл»-ээс илүү зүйл бичигдсэн нэвтэрхий толь болж дэлхийн дээд амжилт тогтоожээ.

2009 оноос эхлээд Википедиад хувь нэмэрлэгч хүний тоо аажим буурч эхэлсэн. 2013 оны нэгэн судалгаагаар 2007 онтой харьцуулахад хувь нэмэрлэгчийнхээ 1/3-ыг алдсан гэжээ. Нэг талаар үүнд олон сая хэрэглэгчтэй хэлнээ өгүүлэх зүйлийн тоо гүйцэж ханаж буй нь нөлөөлөв.

Дүрэм журам[засварлах | edit source]

Үндсэн таван ойлголт[засварлах | edit source]

Гол өгүүлэл: Wikipedia:Дүрэм
  • Википедиа бол нэвтэрхий толь юм (мэдээ, сонин сэтгүүл, зар сурталчилгаа болгохгүй байх)
  • Википедиад хөндлөнгийн хүний нүдээр бичнэ (нийтээр хүлээн зөвшөөрөх, илэрхий үнэн зүйлсийг тоочих)
  • Википедиаг хэн ч бичиж, засварлаж, түгээж болно (зохиогчийн эрх зөрчсөн бол Википедиад байх ёсгүй)
  • Хувь нэмэрлэгч, засварлагч нар эвтэй байна (хэрэв нөгөө Викичинтэйгээ санаа зөрөлдвөл соёлч, ухаалаг хэлэлцэнэ)
  • Википедиа хөдлөшгүй зүйл биш (бодлого журамтай, түүхийг хадгалж байдаг учраас алдааг засах боломжтой)

Бусад зүйлээс салгаж үзэх[засварлах | edit source]

  • Википедиа — толь бичиг биш (үгийн утга, орчуулга, тайлбарын тухай товч бичих бол Вики тольд бичнэ).
  • Википедиа — файлын сан биш (хэрвээ зураг, дуу дүрсийн талаар бол Викимедиа агуулахад оруулна)
  • Википедиа — мэдээ сураг өгөх газар биш (үүнийг хийхийг хүсвэл Вики мэдээд бичнэ)
  • Википедиа — хувийн үзэл бодол, онол, судалгаа, нээлт, санал бодлоо илэрхийлэх талбар биш
  • Википедиа — хувийн хэлэлцүүлэг, хөөрөлдөх газар, блог биш

Шүүмжлэл[засварлах | edit source]

Википедиаг хүмүүс ихээр хэрэглэхийн хэрээр Википедиагийн өгүүллийн үнэн эсэхэд шүүмжлэлтэй хандах болсон. Америкийн нэгэн сэтгүүлч Википедиа дахь мэдээллийг «үнэн, тал нь үнэн, худал» гэж гурван хэсэг болгон үзсэн байдаг. Аливаа шүүмжлэгч нар Википедиагийн хуудсыг хэн ч хэзээ ч засварлаж болдог нь түүнд итгэх итгэлийг алдагдуулж байна гэдэг. Ялангуяа эрдэм шинжилгээ, эмнэлгийн мэргэжлийн дутмаг мэдээ Википедиад орсоноор буруу мэдээ уншигчид очих эрсдэлтэй.

Монгол хувилбар[засварлах | edit source]

2015 оны 12-р сарын 12-ны байдлаар:

Д/д Ялгах нэр Хэл бичиг Хаяг Үүссэн огноо Өгүүллийн тоо Хэрэглэгчийн тоо
1 Буриад Википедиа буриад, кирил bxr.wikipedia.org 2006.02 1,461 6,696
2 Монгол Википедиа монгол, кирил mn.wikipedia.org 2004.02.29 15,032 37,023
3 Халимаг Википедиа халимаг, кирил xal.wikipedia.org 2,019 5,443
- төсөл монгол, монгол Wp/mvf/Sedvüüd

Бусад хувилбар[засварлах | edit source]

Wikipedia-logo.png
Бусад хэлээр
Сая өгүүлэлтэй: English (англи)Nederlands (нидерланд)Deutsch (герман)Svenska (швед)Français (франц)Italiano (итали)Русский (орос)Español (испани)Polski (польш)

Буман өгүүлэлтэй: Winaray (варай)日本語 (япон)Sinugboanong Binisaya (себу)Tiếng Việt (вьетнам)Português (португал)中文 (хятад)Українська (украйн)Català (каталан) · Norsk bokmål (норвег)فارسی (перс)Suomi (фин)Bahasa Indonesia (индонез)Česká (чех)한국어 (солонгос)العربية (араб)Magyar (мажар)Bahasa Melayu (малай)Српски/Srpski (серб)Română (румын) · Türkçe (турк)Қазақша (хасаг)Esperanto (эсперанто)Slovenčina (словак)


Монгол төрлийн: Буряад хэлэн (буриад монгол)Хальмг келн (халимаг монгол)


For non-Mongolian speakers please visit our Embassy, or our Guestbook and Help page for general enquiries.

бүх хэл · олон хэлтэй ажиллах · шинэ хэлээр Википедиа эхлүүлэх

Мөн үзэх[засварлах | edit source]

Лавлах бичиг[засварлах | edit source]

  1. Jonathan Sidener. "Everyone's Encyclopedia", The San Diego Union-Tribune. 2006-10-15-нд авсан. 
  2. Five-year Traffic Statistics for Wikipedia.org. Alexa Internet. 2010-05-22-д хандсан.

Гадаад холбоос[засварлах | edit source]