Кирилл бичиг

Кирилл үсэг
Бичгийн төрөл	Цагаан толгой
Хэл	Жагсаалтыг үзэх
Хэрэглэсэн хугацаа	10-р зууны дундаас
Гарал	Финик үсэг; → Грек цагаан толгой; → Глаголица; → Кирилл үсэг
Төрөл	Латин цагаан толгой; Копт үсэг; Армен цагаан толгой; Глаголица
Юникод	U+0400–U+052F; U+2DE0–U+2DFF; U+A640–U+A69F
ISO 15924	Cyrl; Cyrs

Кирилл үсэг (Болгар хэл: Кирилица) нь үсэгт бичиг бөгөөд түүнийг голчлон слав угсааны ард түмний дунд болон буюу европ болон азид хэрэглэдэг. Энэ бичгийг Кирилл Салиникийн (826-869) нэрээр нэрлэсэн боловч тэрбээр кирилл үсгийг бус түүний өмнөх глаголит цагаан толгойн үсгийг зохиосон юм. Кирилл үсгийг өөрөөр кириллица эсвэл азбука (а слав хэлээр аз, б-г мөн слав хэлээр буки) буюу цагаан толгойн эхний хоёр үсгээр нь бас нэрлэдэг.

Түүх

Үүсэл

Хэдийгээр Кирилл, Мефодий хоёрыг глаголит цагаан толгойг зохиогчид гэж үздэг боловч кирилл үсгийн зохиогчийн хувьд нь өнөөг хүртэл судлаачдын маргааны сэдэв байсаар ирсэн. Кирилл үсгийн нэр нь Кириллийн нэрийг зүүх боловч үүссэн түүхийн хувьд 10-р зууны дундуур зүүн болгарын Велики Преслав дахь хааны ордонд зохиогдсон ажээ.^[1]^[2]^[3] Тэгэхээр түүнээс 100 гаран жилийн өмнө амьдарч байсан Кирилл болон Метод нарын зохиогчийн эрх нь хамааралгүй болно.

Хэрэглээ

Кирилл үсгийг 30 гаруй улсад ашиглаж байгаа бөгөөд өөрсдийн хэлний онцлог, дуудлага хөгд тохируулан үсэг нэмж хэрэглэж байна.

Кирилл цагаан толгой

Кирилл үсгийг албан ёсны цагаан толгойгоор ашигладаг хэлнүүд гэвэл:

Слав хэлнүүд: Болгар, Беларусь, Македон, Орос, Русин, Серби, Украин
Слав бус хэлнүүд: Абхаз, Башкир, Ерзя, Казах, Килдин, Сами, Коми, Киргиз, Мари, Мокша, Монгол, Оссет, Романи (зарим аялгад), Якут, Тажик хэл, Татар, Тлингит (сүмийн текст бичихэд), Туван, Удмурт, Узбек, Юуйт (Сибир Юпик хэл), Юпик (Аляскад)

Бичгийн хэв

Мөр 1: Дармал бичиглэл, Мөр 2: Бичмэл бичиглэл.
а	б	в	г	д	е	ё	ж	з	и	й	к	л	м	н	о	ө	п	р	с	т	у	ү	ф	х	ц	ч	ш	щ	ъ	ы	ь	э	ю	я
а	б	в	г	д	е	ё	ж	з	и	й	к	л	м	н	о	ө	п	р	с	т	у	ү	ф	х	ц	ч	ш	щ	ъ	ы	ь	э	ю	я

Цахим холбоос

Commons: Кирилл үсэг – Викимедиа дуу дүрсний сан

Эшлэл

↑ Nikolaos Trunte: Altkirchenslavisch. 4. Auflage. Sagner, München 1994, ISBN 3-87690-480-3 (Словѣньскъи ѩзыкъ. Ein praktisches Lehrbuch des Kirchenslavischen in 30 Lektionen. Bd. 1), Kap. 1.9, S. 16–19.
↑ Hans-Dieter Döpmann: Kirche in Bulgarien von den Anfängen bis zur Gegenwart. Biblion, München 2006
↑ Gerhard Podskalsky: Theologische Literatur des Mittelalters in Bulgarien und Serbien 815-1459. Beck, München 2000

[1] Nikolaos Trunte: Altkirchenslavisch. 4. Auflage. Sagner, München 1994, ISBN 3-87690-480-3 (Словѣньскъи ѩзыкъ. Ein praktisches Lehrbuch des Kirchenslavischen in 30 Lektionen. Bd. 1), Kap. 1.9, S. 16–19.

[2] Hans-Dieter Döpmann: Kirche in Bulgarien von den Anfängen bis zur Gegenwart. Biblion, München 2006

[3] Gerhard Podskalsky: Theologische Literatur des Mittelalters in Bulgarien und Serbien 815-1459. Beck, München 2000

[1]

[2]

[3]