Сайшаалт ерөөлт

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Сайшаалт ерөөлт
Чин улсын хаан
清 佚名 《清仁宗嘉庆皇帝朝服像》.jpg
Хаанчлал 1796.02.09—1820.09.02
(24 жил, 7-р хаан)
Төрсөн огноо 1760 оны 11 сарын 13 (1760-11-13)
Төрсөн газар Бээжин, зуны ордон
Өнгөрсөн огноо 1820 оны 9 сарын 2
(59 насалсан)
Өнгөрсөн газар Халуун гол, зуны ордон
Оршуулсан Чингийн баруун бунхан
Өмнөх хаан Тэнгэр тэтгэгч
Удаах хаан Төр гэрэлт
Хань 7 хатан, 6 татвар
Удам 5 хүү, 9 охин
Овог Айсингиоро
Эцэг Тэнгэр тэтгэгч
Эх Шяоичунь
Оны цол манж: Сайчунга фэнсэн
монгол: Сайшаалт ерөөлт
хятад: Жячин

Сайшаалт ерөөлт (1760–1820; 60 насалсан) – 1796–1820 онд төр барьсан Чин улсын долоодугаар хаан, манж хүн байв.

Бага нас[засварлах | edit source]

1760 онд Бээжин дэх хааны зуны ордонд Тэнгэр тэтгэгч хааны 15 дахь хүү Юнъянь төржээ. Эх нь хоёрдугаар зэргийн Лин татвар хэмээх Вэй овогт хятад хүн (хожим Шяоичунь хатан гэсэн) байв. Өмнөх хоёр хан хүү үхсэний дараа Тэнгэр тэтгэгч хаан 1773 онд Юнъяныг залгамжлагчаа хэмээн бодсон гэх ба 1789 оноос Жя чин ван хэмээх болжээ.

Эзэн хаан[засварлах | edit source]

1796 онд Тэнгэр тэтгэгч хаан 60 жил хаан суусны эцэст Энх амгалан хаан өвгийн дээр гарахгүй хэмээн амьд ахуйдаа хаан ширээгээ Жя ванд шилжүүлжээ. 36 настайдаа Сайшаалт ерөөлт (манжаар Сайчунга фэнсэн, хятадаар Жячин - Jiaqing) хаан өргөмжлөгдсөн боловч эцгийгээ нас бартал 3 жил хүлээж байж 1799 оноос жинхэнээсээ төр барьсан.

Юун түрүүнд эцгийн шадар байсан Хөшэнь сайдыг баривчилж гэрийг нэгжихэд улсын 20 жилийн орлоготой тэнцэхүйц нэг живаа мөнгөн зоос идсэн байсан нь илэрч, хөрөнгийг хураан цаазаар аваачиж, Хөшэний бүлгийг төрөөс зайлуулсан ажээ.

Гэсэн ч Сайшаалт ерөөлтийн үеэс Чин улсын хүчин доройтож хээл хахууль, байгалийн гамшиг, бослого хөдөлгөөнд нэрвэгдэв. Хятадын Цагаан лянхуа (1796–1804), Мяо ардын бослого (1795–1806)-той тэмцсэн ба Европын худалдаачдын оруулж ирсэн хар тамхины балгаар эдийн засаг сульджээ. Мөн христийн шашин дэлгэрэхийг эсэргүүцэж байсан.

Ордны тэмцэл[засварлах | edit source]

1803, 1813 онд хааны гэр бүлээс хааныг хороохыг хоёр удаа завдсан ч бүтээгүй.

Номын өрөөнд

Гэр бүл[засварлах | edit source]

  • Эцэг — Тэнгэр тэтгэгч хаан — айсингиоро овогт
  • Эх — Шяоичунь хатан (1727–1775) — Вэй овогтой

Хатан[засварлах | edit source]

  • Шяошуруй их хатан (1760–1797) — хитара овогт, Төр гэрэлт хааны эх
  • Шяохөруй их хатан (1776–1849) — ниохуру овогт
  • Гуншунь эрхэм хатан (1787–1860) — ниохуру овогт
  • Хөю эрхэм хатан (–1833) — лугия овогт
  • Хуа хатан (–1833) — хоугия овогт гэх мэт

Хүүхэд[засварлах | edit source]

Агь
  • Мяньму — Хөю эрхэм хатны хүү
  • Мяньнин (1782–1850, 68 насласан) — Шяошуруй их хатны хүү, хожмын Төр гэрэлт хаан
  • Мянькай — Шяохөруй их хатны хүү
  • Мяньшинь — Шяохөруй их хатны хүү
  • Мянью (1814–1865, 51 насласан) — Гуншунь эрхэм хатны хүү

Төгсгөл[засварлах | edit source]

Сайшаалт ерөөлт хаан 1820 онд 60 насандаа Халуун голд зусч байхдаа зуурдаар нас барсан. Шалтгаан тодорхойгүй. Аяганд ниргүүлсэн, цус харвасан зэрэг таамаг байдаг бөгөөд хааныг Чингийн баруун бунханд оршуулжээ. Дараачаар нь хоёрдугаар хүү Мяньнин нь Төр гэрэлт хаан болсон.

Өмнөх
Тэнгэр тэтгэгч
Чин улсын хаан
1796—1820 он
Дараах
Төр гэрэлт