Итали хэл

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Итали хэл
Өөрийн нэр Italiano; Lingua italiana
Тархалт Итали, Сан Марино, Ватикан, Швейцар, Словен, Хорват, Ливи, Эритрей, Мальт, Сомали, Франц
Төрөлх хэлтний тоо Төрөлх: 62 сая;
Бүгд: 80 сая[1]
Хэлний ангилал
Энэтхэг-Европ
  • Итали
    • Роман
      • Итали-Далмат
        • Итали хэл
Бичиг үсэг Латин үсэг (Итали хувилбар)
Албан ёсны хэрэглээ
Улс

Flag of Italy.svg Итали
Flag of San Marino.svg Сан-Марино
Flag of the Vatican City.svg Ватикан
Швейцари Швейцар (дөрвийн нэг)


Олон улсын байгууллага:
Flag of Europe.svg Европын Холбоо
Тохируулагч байгууллага албан бусаар "L’Accademia della Crusca", утга нь «(хэл) цэвэрлэх хүрээлэн»
Томьёолбор
ISO 639-1 it
ISO 639-2 ita
ISO 639-3 ita

Итали хэл (итал. italiano, lingua italiana) Итали хэл нь Энэтхэг-Европ хэлний аймгийн Италик бүлэгт хамаарагдах флоренц аялгад суурилсан роман хэл юм. Мөн Европын холбооны албан ёсны 23 хэлний нэг билээ. Өнөөдөр итали хэлээр 80-аад сая хүн ярьдаг. Итали хэл нь Итали улс, Сан Мариногийн вант улс, Швейцар, Хорват, Словани, Ватикан улсын албан ёсны хэл юм. Итали хэл нь манай он тооллын 476 - 1000 оны хооронд буюу 500-аад жилийн хугацаанд Ромын эзэнт гүрний үеийн ярианы латин хэлнээс үүссэн хэмээн хэл судлаачид тодорхойлдог. 1200 - 1300 оны үед Флоренц хот улс төр, эдийн засаг, соёлын хөгжлөөрөө Италийн бусад хотуудыг тэргүүлж хүн амын тоо 100 мянга гаруй болж байсан бөгөөд Италийн соён гэгээрүүлэгч, алдарт яруу найрагч Данте Алигьери, Франческо Петрарка, Жованни Боккаччо нар Флоренц аялгаар зохиол бүтээлээ туурвиж тэдний шүлэг, яруу найраг Итали даяар тархан, олонд сайшаагдаж байжээ. Үүнээс улбаалан шинэ залуу яруу найрагчид, шүүмжлэгчид өөрсдийн бүтээл, туурвилаа олонд хүргэхийн тулд тухайн аялгуугаар бичихийг эрхэмлэх болсон нь флоренц аялга итали хэлний үндсэн аялгуу болоход нөлөөлсөн юм. 1827 онд Италийн сэргэн мандалтын үеийн алдарт уран зохиолч Алессандро Манзони “Сүйт залуус” хэмээх романаа туурвисан нь зөвхөн уран зохиолын болон ихэс дээдсийн гэгдэж байсан флоренц аялгад суурилсан бичгийн хэлийг ярианы хэлтэй нэгтгэхэд түлхэц болон, орчин цагийн итали хэл үүсэх эхлэл болжээ.

Ишлэл[засварлах]

Номзүй: Итали хэлзүй, 2010 он, Ш. Цэлмэг
Иш татахад гарсан алдаа: <ref> tags exist, but no <references/> tag was found