Бага хавтагийн хилийн тулгаралт

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Бага Хавтагийн хилийн тулгаралт
Хамаарах дайн: Монгол-Хятадын хилийн дайнууд
Огноо 1948 оны 1 сарын 29
Байрлал БНМАУ, Ховд аймаг
Үр дагавар Хятадын халдагыг няцаасан
Байлдагч талууд
Flag of the Mongolian People's Republic (1924–1930).svg Монголын Ардын арми Хятад улс
Flag of the Republic of China Army.svg ҮХА
Flag of the Second East Turkestan Republic.svg Зүүн Туркестаны Хасагийн дээрэмчид
Удирдагчид
Х.Даржаа
С.Монхоон
Ж.Дашравдан
Оспан батыр
Цэргийн хүч
3 хилчин 70 хасагийн дээрэмчид
Хохирол
алуулсан 3 тодорхой бус

Бага Хавтагийн хилийн тулгаралт нь 1940-д онуудад БНМАУ-ын Баруун хилийн дагуу болсон БНХУ-ын гоминдааны цэргүүд болон Хасагийн дээрэмчидын хийсэн хилийн зэвсэглэсэн цуврал халдлагуудын нэг юм.

Хилийн тулгаралт[засварлах | edit source]

1948 оны нэгдүгээр сарын 29-нд хилийн долоо, наймдугаар заставын уулзвар Бага хавтагийн 2908 тоот өндөрлөг орчмоор 70 морьт хасагийн дээрэмчин хил нэвтрэн оржээ. Тэдний хил нэвтрэн орсон бүс нутагт VIII заставын бага дарга С.Монхоон, байлдагч Х.Даржаа, Ж.Дашравдан нар заставын дарга н.Дашзэвэгийн тушаалаар хүнсэнд хэрэглэх ан агнахаар нэг хоногийн хугацаатай явсан гэдэг. Гэтэл ан агнах багийнхантай хил зөрчигчид тааралдаж байлдагч С.Монхоон,Ж.Дашравдан нарыг буудаж хөнөөгөөд Х.Даржаатай буудалцжээ. Ганц дайчин ганцаардахгүй гэгчээр Х.Даржаа 70 морьт дээрэмчний эсрэг ганцаараа 24 сум буудаж, 2 гранат тэслээд аргагүй хүчин мөхөсдөж толгойдоо буудуулан амь үрэгдсэн байдаг. Дээрэмчид тэр нарын цогцосыг хүн харахын аргагүй зэрлэгээр тамалсан байсан гэдэг. Дээрэмчдийн гарт амь алдсан хилчин Х.Даржаа нь 1947 онд Байтаг богдод болсон удаа дараагийн тулгаралт, байлдаанд гарамгай үүрэг гүйцэтгэсэн учир байлдааны гавъяаны одонгоор шагнагдсан бөгөөд, хожим нь улаан тугийн одонгоор нэхэн шагнагдаж, VI отрядын I заставыг байлдагч Х.Даржаагийн нэрэмжит болгосон түүхтэй.

Сонирхолтой баримтууд[засварлах | edit source]

  • Хэдийгээр хилийн застав Х.Даржаа нарын энэ тулалдааны чимээг сонссон боловч “Манайхан ан хийж яваа биз” хэмээн бодсоноос арга хэмжээ аваагүй бөгөөд хожим заставын дарга Дашзэвгэ, улс төрийн орлогч Дамба нар нь шүүхээр шийтгэгджээ.

Мөн үзэх[засварлах | edit source]

Урлагийн бүтээл[засварлах | edit source]

  • Босго тотго олон ангит уран сайхны түүхэн кино. МНВ телевизийн бүтээл.2013 он
  • Хил дээр Монголын уран сайхны кино.
  • Ц.Уламбаяр. Дархан хилийн манаа. тууж

Гадаад холбоос