Дамбадаржайлин хийд

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Азия (Крубер, Григорьев, Барков, Чефранов, 1900) page143.jpg

Дамбадаржайлин хийд нь Монгол улсын Улаанбаатар хотод орших Бурханы шашны хийд юм. Энэ хийд нь 1765 онд Хоёрдугаар Жибзундамба хутугтын дурсгалд зориулан үүсгэн байгуулагдсан юм.

Шашныг бадруулагч хэмээх Дамбадаржаа хийдийг анх Манжийн хааны зарлигаар Тэнгэр тэтгэсний 29-р онд /1764/ Богд Хан уулын ар хөндийд баруун, зүүн Сэлбэ голын уулзварт байгуулжээ. Уг хийдийг II Богд Жибзундамба хутагтын дурсгалд зориулж байгуулсан хэмээдэг бөгөөд түүний шарилын суврагыг 1774 онд уг хийдийн хэрмийн баруун хойд өнцөгт босгож, тахих болсон ажгуу. Мөн 1778 онд энэ хийдэд III Богдын шарилыг шилжүүлэн авчирчээ. Иймээс Дамбадаржаа хийдэд үе үеийн Богд Жибзундамба хутагтуудын жанч халсны хойтын буянд зориулан ном унших тусгай өдөртэй болжээ. Тухайлбал, VI Богд болон VII Богдын дурсгалын өдөр жил бүрийн арван нэгдүгээр сарын хорин хоёрны өдөр гэж бичсэн баримт буй.

Хийдийн зохион байгуулалт нь Цогчин дуган, 12 аймгийн дуган, дөрвөн дацан бүгд 25 дугантай, 1500 лам ном хурдаг томоохон хийд байжээ.

Тус хийдийн үйл ажиллгаа 1930-аад оны дунд үеэс тасалдаж, 1990 оноос Цэцэн хан аймгийн гэр дуганыг Дашринчэн тэргүүтэй лам нар өөрсдийн хүчээр засч шашны хурал хурж эхэлснээр дахин сэргэжээ.