Шаньдун муж

Шаньдун муж
Шаньдун муж
Хялбаршуулсан	山东
Уламжлалт	山東
Шууд утга	"Уулын (Тайхан) дорнодод"
Пиньинь
Галиглал
Стандарт Хятад хэл
Пиньинь	Shāndōng
Бопомофо	ㄕㄢㄉㄨㄥ
Гоюй ломацы	Shandong
Вэйд — Гайлс	Shan1-tung1
IPA	Загвар:IPAc-cmn
Ву
Латинчлал	Se平 ton平
Юэ: Кантон
Иелийн латинчлал	Sāan-dūng
Ютпинь	Saan1-dung1
IPA	Загвар:IPAc-yue
Өмнөд Минь хэл
Хоккиен ПВЖ	Soaⁿ-tang
Tâi-lô	Suann-tang

Шаньдун

山东
Шаньдун 山东
муж
	Шаньдун муж
Нэрийн галиглал
• Хятад	山东省 (Shāndōng Shěng)
• Товчлол	SD / 鲁 (пиньинь: Lǔ)
	Шаньдун мужийн байршил
	Солбицол: 36°24′N 118°24′E / 36.4°N 118.4°EСолбицол: 36°24′N 118°24′E / 36.4°N 118.4°E
Улс	Хятад
Үгийн гарал	山 Shān—"(Тайхан) уул" ; 东 dōng—"дорнод" ; "(Тайхан) Уулын дорнодод"
Нийслэл	Жинань
Томоохон хот	Линьи
Хуваалт	16 тойрог, 140 хошуу, 1941 суурин
Засаг захиргаа
• Төрөл	Муж
• Биет	Шаньдун Мужийн Ардын Их Хурал
• ХКН-ын НБД	Линь Вү
• Хурлын дарга	Линь Вү
• Захирагч	Жоу Найшян
• ХАУТЗЗ-ийн дарга	Гэ Хүэйжүнь
• Ардын Төлөөлөгчдийн Их Хурлын Төлөөлөл	174 төлөөлөгч
Газар нутаг
• Нийт	157,100 км2 (60,700 бээр2)
• Байр	20-р байр
Хамгийн өндөр цэг	1,545 м (5,069 фут)
Хүн ам (2020)
• Нийт	101,527,453
• Байр	2-р байр
• Нягтрал	650/км2 (1,700/бээр2)
• Байр	5-р байр
Иргэдийн нэршил	Шаньдунчууд
Хүн ам
• Угсаатны бүлгүүд	Хятадууд - 99.3%; Хотон - 0.6%
• Хэл, аялгууд	Жяоляо, Жилү, Жунюань хятад хэл
ISO 3166 код	CN-SD
ДНБ (2021)	CNY 8.31 их наяд ; $1.3 их наяд
- нэг хүнд ноогдох	CNY 81,846 ; $12,689 (11-р байр)
• өсөлт	▲ 8.3%
ХХИ (2019)	▲ 0.759; өндөр · 14-т
Вэб сайт	SD.gov.cn

Шаньдун (хятадаар 山东, латин үсгээр Shangdong) — Хятад улс (БНХАУ)-ын нэгэн муж юм.

Газар зүй, дурсгалт газар

Шаньдун нь Хятадын зүүн үзүүрийн этгээдэд оршдог. Умард талаараа Шар тэнгисийн хэсэг болох Бохайн тэнгист тулж, баруун хойд талараа Хөбэй, баруун талаараа Хөнань, өмнөд талаараа Жянсү мужтай хиллэж, дорнод талаараа Шар тэнгист тулна. Баруун талаараа Газар нь Умар Хятадын тэгш газрын зүүн үзүүр бол төв хэсгээрээ уулархаг, Тай уул энд банйа. Мяодао олтриг нь тэнгист байна. Хамгийн өндөр цэг нь Тай уулан дахь Хаш хааны оргил (д.т.д 1545 м) юм. Нутгийн хойд хэсгийн нам доор хэсгээр Шар мөрөн урсдаг бол нутгийн гол хэсэг нь Хай мөрөн, урд хэсэг нь Хуай мөрний сав газарт орно. Вэйшан нуур хамгийн том нь болох ба Шаньдунгийн тэнгисийн эрэг 3000 км урт үргэлжилнэ. Зүүн этгээд дэх Шаньдунгийн хойг нь хадархаг эрэг, арлуудтай.

Хятад улсын дорнод зүгт Шаньдун хойгийг эзлэн байдаг. Бомбын шашны шүтээн Тай уул, буддын шашны сүм хийдтэй Жинань хот, күнзийн суртлыг үүсгэгч Күнзийн төрсөн Чүфү хот зэрэг олон шашны уламжлал Шаньдун мужид байдаг.

Нийгэм, эдийн засаг

Шаньдунгийн хүн амын сүүлийн хэдэн арванд огцом өссөн. Нийт хүн ам 101 сая болж, Хятадын мужуудаас хоёр дахь их хүн амтай муж болсон. Эдийн засаг нь Хятадын мужуудаас 3-р том болно. Хэрвээ тусгаар улс байсан бол нийт 1.3 тэрбум доллараар хэмжигдэх эдийн засгийн хэмжээ нь 15-р их эдийн засагтай улстай тэнцэх байв. 153 их дээд сургуультай.

Шаньдунгаас жимс, хүнсний ногоо, дарс, хар тамхи зэргийг голчлон экспортолдог. Хөвөн, улаан буудай, саримс, давсаас эхлээд алт зэрэг үнэт эрдэнэстэй. Эрдэнэ шиш тариална, газрын тос, шатахуун үйлдвэрлэдэг. Олон том компаниуд энд байрладаг. Мөн газрын ойроос хамаараад Шаньдун руу Өмнөд Солонгос, Японоос аялал жуулчлал, хөрөнгө оруулалт ирдэг. Хүн ам ихтэй Жинань, Чиндао, Вэйфан, Вэйхай, Яньтай, Зыбо хотуудад аж үйлдвэрүүд төвлөж байна. Чиндао хот нь Tsingtao, Haier, Hisense зэрэг гурван алдарт барааны нутаг болно.

Засаг захиргааны хуваарь

Шаньдун муж дотроо аймгийн зэргийн 16 нутагт хуваагддаг. Эдгээр нь аймгийн энтэй хотууд юм. Хүн амын томоор н жагсаавал Жинань, Чиндао, Вэйфан, Жинин, Линьи, Хөзэ зэрэг нутаг голлоно.

Эх сурвалж

↑ "Назначены новые секретари парткомов провинций Шаньдун и Шаньси" (Орос хэлээр). dknews.kz. 2022-12-30.
↑ "Doing Business in China - Survey". Ministry Of Commerce - People's Republic Of China. n.d. Эх хувилбараас архивласан: 2015-10-16. Татаж авсан: 2013-08-05.
↑ "Communiqué of the Seventh National Population Census (No. 3)". National Bureau of Statistics of China. 2021-05-11. Татаж авсан: 2021-05-11.
↑ "山东省2021年GDP突破8.3万亿,同比增长8.3%" (Хятад хэлээр). SD News. 2022-01-20. Татаж авсан: 2022-08-09.
↑ "Subnational HDI (v5.0)". Global Data Lab. 2019. Татаж авсан: 2022-01-01.

[1] "Назначены новые секретари парткомов провинций Шаньдун и Шаньси" (Орос хэлээр). dknews.kz. 2022-12-30.

[mofcom-2] "Doing Business in China - Survey". Ministry Of Commerce - People's Republic Of China. n.d. Эх хувилбараас архивласан: 2015-10-16. Татаж авсан: 2013-08-05.

[3] "Communiqué of the Seventh National Population Census (No. 3)". National Bureau of Statistics of China. 2021-05-11. Татаж авсан: 2021-05-11.

[sd.news.cn-4] "山东省2021年GDP突破8.3万亿,同比增长8.3%" (Хятад хэлээр). SD News. 2022-01-20. Татаж авсан: 2022-08-09.

[GlobalDataLab-5] "Subnational HDI (v5.0)". Global Data Lab. 2019. Татаж авсан: 2022-01-01.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

ү х з Хятадын мужийн зэргийн хуваарь
Муж	Аньхуй Ганьсү Гуандун Гуйжоу Гирин Жөжян Жянсү Жянши Ляонин Сычуань Фужянь Хайнань Хармөрөн Хөхнуур Хүбэй Хүнань Хэбэй Хэнань Шаньдун Шаньси Шэньси Юньнань
Өөртөө засах орон	Гуанши Өвөр Монгол Ниншя Төвөд Шинжаан
Төвөөс захирагддаг хот	Бээжин Тяньжинь Чунцин Шанхай
Тусгай захиргааны бүс	Макао Хонконг
Маргаантай муж	Тайвань¹
¹ Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс нь Тайванийг өөрийн муж гэж үздэг ч Тайвань нь Бүгд Найрамдах Хятад Улсын хяналтанд байгаа (Тайванийн олон улсын эрхийг үзнэ үү).