Jump to content

Алим

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь
Алим
Алимын модны навч, цэцэг, үр жимс (Malus domestica)
Алимын модны навч, цэцэг, үр жимс (Malus domestica)
Биологийн ангилал
Аймаг: Ургамал
Division: Цэцэгт ургамал
Анги: Хос цэцэгт ургамал
Баг: Сарнай
Овог: Сарнайнхан
Дэд овог: Алимынхан
Бүл: Алим
Төрөл: Алим
Зүйл: M. domestica
Латин нэр
Malus domestica
Боркхаузен
Хадмал
Монгол үсгээр
буриад кирилл.алим
монгол кирилл.алим
халимаг кирилл.альмн

Алим нь жимсний нэг төрөл юм. Алимын модонд ургах бөгөөд боловсорч гүйцсэн алим төрлөөсөө шалтгаалан улаан, ногоон, шар, бор гэх мэт өнгөтэй байна. Бөөрөнхий хэлбэртэй ба дунджаар 5-9 см голчтой. Хүн төрөлхтөн анх алимыг Төв Азиас (Тарвагатайн нуруу) гаралтай модноос авч, гэршүүлж тарьж эхэлжээ. Алимыг түүхийгээр болон жигнэж хүнсэнд хэрэглэдэг, мөн шахаж шүүс хэлбэрээр ундаа болгож өргөн хэрэглэдэг.

Алимын мод нь 3-12 м өндөртэй байдаг, намар болоход навчаа гөвөх ба өтгөн саглагар мөчиртэй. Ягаандуу туяатай, 5 дэлбээтэй, 2.5-3.5 см голчтой цагаан өнгийн цэцгээр цэцэглэдэг.

2005 онд дэлхийн хэмжээнд 55 сая тонн алимын ургац авсан байна. Үүнээс 35%-г нь Хятад улс, 7.5% нь АНУ-д тарьж ургуулсан. Мөн Польш, Турк, Франц, Итали, Иран зэрэг улсууд алимын экспортын хэмжээгээр дээгүүр байранд ордог. 2015 оны байдлаар Энэтхэг улс алимын тариалалтаар дээгүүр орсон байна.

Монголд алимыг Хятад, Польш, сүүлийн үед Казахстан, Киргиз зэрэг орнуудаас импортлож байна.

Алим хүний эрүүл мэндэд маш сайнаар нөлөөлдөг тул «өдөрт нэг алим иддэг хүн эмчид очдоггүй» (An apple a day keeps the doctor away) гэдэг англи зүйр үг байдаг ажээ.