Сагсай сум

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Сагсай сум
ᠰᠠᠭᠰᠠᠢ ᠰᠤᠮᠤ
сум
Sagsai sum
saɣsai sumu
сагсаи суму
Улс, орон Монгол улс Монгол (МУ)
Дээд нутаг Mn coa bayan olgiy aymag.svg Баян-Өлгий аймаг
Нутгийн хуваарь
(6 багтай)
1. Ямаат
2. Хол агаш
3. Ахкорим
4. Хаг
5. Уужим
6. Даян
Сумын төв Уужим [1]
ᠠᠭᠤᠵᠢᠮ
Газар нутаг 3139.99 км² [2]
Хүн ам (2012) 4,669 хүн [2]
Шуудан-дугаар 83160
Хаяа залгаа
газар, нутаг
Улаанхус
Бугат
Өлгий
Дуут
Алтай
Бууралтохой
Замын урт Өлгий (27 км) [2]

СагсайБаян-Өлгий аймгийн сум. 1959 онд байгуулагдсан. Сагсай сум нь аймгийн төвөөс 25 гаруй км зайтай бөгөөд Ховд болон Сагсай голын ай сав газар оршдог. Ихэвчлэн Абак, Керей, Шеруши овгийн казак угсааны хүмүүс амьдрах бөгөөд мөн урианхай, тува яст монголчууд ч амьдардаг. Социализмын үед уг суманд "Енбекши аул" буюу "Хөдөлмөрч айл" гэдэг нэгдэл байсан. Өөрийн гэсэн амралтын газартай сум.

Сагсай сумыг 1936 онд “Жаргалант сагсай” сум нэртэйгээр байгуулагдсан. 1956 онд татан буулгаж 5,6 багийг Алтанцөгц суманд 3,4 дүгээр багийг Буянт суманд 1,2 дугаар багийг Улаанхус суманд нийлүүлж 1959 онд дахин байгуулсан. 3,1 мян.км.км нутаг дэвсгэртэй. 5185 хүн амтай. Аймгийн төвөөс 27 км, Улаанбаатар хотоос 1663 км алслагдсан. Сагсай сум нь Баруун хойд талаараа Улаанхус, Бугат, зүүн өмнөд хэсгээр Буянт, Алтай сум, Баруун талаасаа БНХАУ-тай тус тус хиллэдэг. Байгалийн нөөц нөхцөлийн хувьд Бөхтийн барилгын чулуу, төрөл бүрийн эмийн ургамал, амьтны аймагаар баялаг бөгөөд Даян, Дунд хар зэрэг нууртай. Уулархаг нутгаар аргаль, янгир, усны шувуу, төрөл бүрийн жимс болон хүнсний ургамалаар баялаг юм. Жилийн дундаж температур 1-р сард 26 хэм, 7-р сард+22 хэм, 180-250 мм хур тунадас ордог. Эмийн ургамалын хувьд: Хорон ортууз, Каринтийн дэгдгэнэ, Хонин арц зэрэг төрлүүдийг нэрлэж болно. Сагсай суманд Урианхай, Барга,Төлөх зэрэг овгууд голлон амьдардаг.

5 багтай. 1998 онд 24 цагийн өндөр хүчдлийн шугамд холбогдсон. Эдийн засгийн гол салбар нь мал аж ахуй, газар тариалан. Тус сум ажлын үзүүлэлтээрээ 4 жил дараалан аймагтаа түрүүлээд байна.

Алдартнууд: Монгол улсын Хөдөлмөрийн баатар Б.Цээхээ, Эдийн засгийн шинжлэх ухааны доктор, профессор Ц.Баатар, Түүхийн ухааны доктор, профессор Ц.Гантулга, Түүхийн ухааны доктор, дэд профессор Ц.Баттулга, Физикийн ухааны доктор Р.Хоролжав, Б.Класбай, Б.Ханан, Т.Нурхадыл.


Зүүлт, тайлбар[засварлах | edit source]

  1. МУИС-МХСС. «Монгол хэлний хадмал толь». Улаанбаатар 2011.
  2. 2.0 2.1 2.2 Баян-Өлгий аймгийн Статистикийн хэлтэс. «Баян-Өлгий аймгийн статистикийн эмхтгэл-2012 он».