Jump to content

Чеченьчүүд

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь
(Чечень ястан-с чиглүүлэгдэв)
Чеченүүд
Нохчий
Noxçiy
Нийт хүн ам
2.2 сая[a]
Томоохон хүн амтай бүс нутаг
 Орос1,674,854[1]
*     Чечень1,456,792[2]
*     Дагестан99,320[2]
*     Ростов муж14,316[2]
*     Ставрополийн хязгаар13,779[2]
*     Ингушет12,240[2]
*     Москва муж11,491[2]
*     Волгоград муж8,038[2]
*     Ханты-Мансийн өөртөө засах тойрог7,085[2]
*     Астрахань муж6,873[2]
*     Саратов муж5,748[2]
 Европын Холбоо130,000 (2009)[3]
 Турк100,000[4][5]
 Казахстан33,557[6]
 Ирак14,000[7]
 Гүрж8,400
 Египет6,700[4]
 Йордан5,700[8]
 Сири5,400[9][10]
 Азербайжан5,400[11]
 Норвеги10,000[12]
 Узбекистан1,800
 Туркменистан1,100
 АНЭУ1000[13]
 Украин2,877[14]
 Киргиз1,709[15]
 Финланд891[16]
 АНУ5,000[17][b]
 Латви136–189[18][19]
Хэлнүүд
Чечень хэл
Шашин
Ислам, цөөн тооны Христын шашин
Холбоотой угсаатны бүлэг
Бусад Нах угсаатан (Ингуш, Бац)

Чечен үндэстэн (орос хэлээр ганц тоонд Чеченец, олон тоонд Чеченцы, монголоор ганц тоонд Чечен олон тоонд Чеченүүд, чечениэр ганц тоонд нохчи о.т. нохчий) — ОХУ-ын харьяа Ар Кавказын ард түмнээс хамгийн олон тоотой ард түмэн, тооны олноор үндэстэн хэмжээнд хүрсэн. Гэвч тэд Оросын холбооны улсын нэг хэсэг (муж) гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. [20]

ДНА гарал үүсэл Европ, ялангуяа баруун европ. Мэдээжийн хэрэг дэлхийн бусад бүх үндэстнүүдийн нэгэн адил бусад хүмүүсээс эрлийзэжсэн байдаг. "гэхдээ энэ нь маш бага тул үндэстний суурь генетикийн шинж чанарыг өөрчлөхгүй."[21]

Чечен бол харьцангуй залуу үндэстэн гэж зарим судлаачид дүгнэсэн байдаг, ердөө 400 жилийн настай, Оросын эзэнт гүрний үед туршилтаар бүтээсэн үндэстэн (1600 он хавьцаа) гэх зэрэг таамгууд бий ч гэхдээ энэ нь таамаг болхоос ямар ч баталгаа байхгүй, үнэн гэсэн үг биш.[22]

Ингуш болон Чеченьчүүд хамгийн ойрын төрөл хүмүүс юм.

Тэмдэглэл

  1. ↑ Нийт тоо нь зөвхөн тооцоолол юм; зөвхөн лавласан бүх хүн амын нийлбэр.
  2. ↑ АНУ-д амьдардаг чеченьчүүдийн бодит тоо тооллогоор Оросууд гэж ангилагддаг тул үүнээс илүү байж магадгүй юм.

Эшлэл

  1. ↑ "2021 оны Оросын хүн амын тооллого". (Орос хэлээр)
  2. ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2021 оны Оросын хүн амын тооллого (Орос хэлээр)
  3. ↑ As Hit Men Strike, Concern Grows Among Chechen Exiles, RFE/RL, 3 сарын 12, 2009
  4. ↑ 4.0 4.1 Chechens in the Middle East: Between Original and Host Cultures (Memento 22. Долоодугаар сар 2011 цахим архивт) Архивлагдсан 2011-07-22 at the Wayback Machine, Event Report, Caspian Studies Program
  5. ↑ Kristiina Markkanen: Chechen refugee came to Finland via Baku and Istanbul Архивлагдсан 2011-11-21 at the Wayback Machine
  6. ↑ "Итоги Национальной переписи населения 2021 года в Республике Казахстан". stat.gov.kz. Эх хувилбараас архивласан: 2022-09-02. Татаж авсан: 2025-06-03.
  7. ↑ Ахмет Катав; Билгай Думан (2012). "Iraqi Circassians (Chechens, Dagestanis, Adyghes)" (PDF). ORSAM Reports (134). Эх хувилбараас (PDF) архивласан: 2013-04-03. Татаж авсан: 2025-06-03.
  8. ↑ "Jordan willing to assist Chechnya – King". Reliefweb.int. 2007-08-28. Татаж авсан: 2025-06-03.
  9. ↑ Жаймуха, Амжад М. (2008), "Syria", The Chechens: A Handbook, Routledge, х. 232, ISBN 978-0-415-32328-4
  10. ↑ "Circassian, Ossetian, Chechen Minorities Solicit Russian Help To Leave Syria". Radio Free Europe/Radio Liberty. 2012-08-12. Татаж авсан: 2025-06-03.
  11. ↑ Project, Joshua. "Chechen in Azerbaijan". joshuaproject.net (Англи хэлээр). Татаж авсан: 2025-06-03.
  12. ↑ "Én av åtte «norske» fremmedkrigere fra Nord-Kaukasus". 2015-08-20.
  13. ↑ Chechnya's Exodus to Europe, North Caucasus Weekly Volume: 9 Issue: 3, The Jamestown Foundation, 1 сарын 24, 2008
  14. ↑ "About number and composition population of Ukraine by data All-Ukrainian census of the population 2001". Украины хүн амын тооллого 2001 он. Украины Улсын статистикийн хороо. Татаж авсан: 2025-06-03.
  15. ↑ "Национальный состав населения (оценка на начало года, человек)". Национальный статистический комитет Кыргызской Республики. Татаж авсан: 2025-06-03.
  16. ↑ "Population 31.12. By Origin, Background country, Language, Year, Age, Sex and Information".
  17. ↑ Эндрю Майер (2013-04-19). "The Chechens in America: Why They're Here and Who They Are". The Daily Beast. Татаж авсан: 2025-06-03.
  18. ↑ "Population by ethnicity at the beginning of year – Time period and Ethnicity | Латвийн үндэсний статистикийн систем". data.stat.gov.lv.
  19. ↑ Latvijas iedzīvotāju sadalījums pēc nacionālā sastāva un valstiskās piederības, 01.01.2023. – PMLP
  20. ↑ Hopkins, Dwight N. (2017-04-20). "Race, Religion, and the Race for the White House". University of Illinois Press. doi:10.5406/illinois/9780252036453.003.0012.
  21. ↑ Lensmire, Timothy (2021). "White People Among White People". Proceedings of the 2021 AERA Annual Meeting. Washington DC: AERA. doi:10.3102/1691379.
  22. ↑ Howard, L.M.; D'Angelo, D.J. (1995-06). "The GA-P: a genetic algorithm and genetic programming hybrid". IEEE Expert. 10 (3): 11–15. doi:10.1109/64.393137. ISSN 0885-9000. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (help)
"https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=Чеченьчүүд&oldid=841615"-с авсан