Японы Гадаад хэргийн яам

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Япон улсын Гадаад хэргийн яам (япон. 外務省, Гаймүшоо) нь тус улсын гадаад харилцааг эрхэлдэг. Тус яамыг гадаад харилцаа эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн удирддаг байна.

Мөн удирдлагад нэгдүгээр орлогч сайд, 2 орлогч сайд орох бөгөөд сайдын нарийн бичгийн газрын дарга, газруудын дарга нар, хэлтсийн дарга, тасгийн дарга гэх эрэмбээр явдаг байна.

Япон улс болон өөрийн иргэдийн ашиг орлогыг нэмэгдүүлэх, энх тайванч, аюулгүй олон улсын харилцааг бэхжүүлж, идэвхтэй арга хэмжээ авах замаар олон улсын зохих таатай орчныг бүрдүүлж, гадаад улстай эв найртай харилцааг хадгалан хөгжүүлэх нь Гадаад хэргийн сайдын эрхэм зорилго юм гэж заасан байна.

1945 оноос хойш Япон улс дэлхий нийтийн өмнө хүлээсэн үүргийн дагуу аливаа цэргийн ажиллагаанд оролцоогүй ирсэн. Япон улс өнөөдөр АНУ-ын эдийн засгийн дотно түнш бөгөөд цэргийн холбоотон юм. Мөн Япон улс нь ядуу буурай орнуудад томоохон тусламж үзүүлэгч орон бөгөөд Олон улсын байгууллагууд, түүний дотор НҮБ-ын том ивээн тэтгэгчээр оролцож олон улсын тавцанд нэр хүндээ ихээхэн өсгөсөн орон юм.  

Японы дипломат ажиллагаа нь МЭ 607 онд Хятадын Сүй улсад анхны элчин сайдаа илгээснээр эхэлсэн хэмээн түүхэн судар бичигт тэмдэглэн үлдсэн байдаг. Мөн тухайн үеийн Хятадын Сүй болон Тан улсад Японоос элч төлөөлөгчид явуулж байсан ажээ. Харин 894 оноос хойш Японоос элч төлөөлөгчдийг Тан улс руу явуулахыг зогсоосноос эх газрын соёл Японд нэвтрэн ирэх явдал нь хумигдав. Үүнээс хойш олон зууны турш Япон улс идэвхтэй гадаад харилцаа явуулалгүйгээр дундад зууны сүүл үе хүрчээ.

1641-1853 онд Японы эрх баригчид “сакокү”-гийн бодлого ("аргамжаатай улс") явуулж байжээ. Энэ хугацаанд Япон улс гадаад харилцаагаа зөвхөн Хятад, Нидерландтай явуулж байв.

XIX зууны сүүл үеэс Япон улс түрэмгий гадаад бодлогыг явуулж эхэлсэн. Америкийн шахалт дарамт дор байгуулсан тэгш бус Гэрээг цуцалж, зэргэлдээ газар нутгийг булаан эзлэж эхэлсэн. Үүнээс үүдэн Японы улсын нутаг дэвсгэр 1894 оноос 1919 он хүртэл нэлээд хэмжээгээр тэлсэн. 1894-1895 оны Хятад-Японы дайны үеэр Япон улс Тайвань болон Пескадурын арлуудыг эзэлсэн. 1905 онд Оросыг ялсны дараа Япон Сахалины арлын өмнөд хэсгийг өөрийн болгов. 1910 онд Япон улс Солонгосыг эзэлж өөрийн болгож авсан түүхтэй. Дэлхийн нэгдүгээр дайнд оролцсоны үр дүнд Япон улс Номхон далайд хэд хэдэн арлыг хүлээн авав.

1930-аад оноос хойш Японы эзэн хаант улс дахин түрэмгий бодлого явуулж эхэлсэн байна. 1931 онд япончууд Манжуурыг эзэлж Манжго улсыг байгуулжээ. Дараа нь Хятадтай дайн эхлүүлж, Ази дахь Европын орнуудын хэд хэдэн эзэмшил газрыг эзэлж, улмаар Дэлхийн хоёрдугаар дайнд оролцсон байна. 

1947 онд Япон улсад батлагдсанаас хойш шинэчлэгдээгүй байгаа шинэ Үндсэн хуулийн 9-р зүйлд “Шударга ёс журамд түшиглэсэн олон улсын энх тайвны төлөө чин сэтгэлээсээ эрмэлзэн, Японы ард түмэн дайн хийх үндэстний бүрэн эрхээсээ болон улс хоорондын маргаантай асуудлыг шийдвэрлэхэд зэвсэгт хүчнийг ашиглах ба заналхийх явдлаас үүрд татгалзана. Энэхүү зорилго эрмэлзлээ хэрэгжүүлэхийн тулд хуурай замын, тэнгисийн, агаарын цэрэг болон дайны бусад цэргийн хүчийг хэзээ ч бий болгохгүй. Улс орон дайн байлдаан хийх эрхгүй” хэмээн заасан байдаг ажээ.

1951 оны 12 сарын 1-ны Гадаад Хэргийн Яамыг байгуулах тухай, 1952 оны 3 сарын 31-ний дипломат албан хаагчдын тухай хуулиуд батлагдсанаар Японы орчин цагийн дипломат албаны эрх зүйн үндэс тавигдсан юм. Энэ үед боловсон хүчний нөөцөөр дутмаг байсан тул 1950-аад оны дунд үе хүртэл Америкийн зөвлөхүүд Японы ГХЯ-нд ажиллаж байжээ.

1978 онд Япон улс БНХАУ-тай Найрамдалын Гэрээ байгуулсан. Япон улс ОХУ-тай Курилийн арлууд буюу “Умард газар нутгийн” маргаантай асуудлаа шийдвэрлээгүй байгаа. 

1980-аад оны Япон улсын эдийн засгийн хөгжингүй өсөлт нь Дэлхийн банк, Олон улсын валютын сан зэрэг олон улсын санхүүгийн байгууллагуудад тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэх болсон. Японы хүчирхэг эдийн засаг нь Ази тивийн нөлөө бүхий улс болж эхэлсэн бөгөөд Японы хөрөнгө оруулалт дэлхийн алслагдсан хэсэгт хүрч эхэлсэн. Япон улс сүүлийн жилүүдэд БНСУ-тай найрсаг харилцаатай байгаа бөгөөд эдийн засгийн хамтын ажиллагаагаа эрчимтэй хөгжүүлж байгаа ч .

1999 оны 7 дугаар сарын 16-нд Японы ГХЯ-ны тухай хууль шинэчлэн батлагдсан.

Японы Гадаад Яамыг консерватизм буюу хуучныг баримтлагч гэж үздэг. Гэвч Ази номхон далайн бүс нутгийн нөлөө бүхий улсын хувьд Гадаад бодлогынхоо гол зорилгыг үндэсний аюулгүй байдлаа хангаж, олон улсын тавцанд олж авсан байр сууриа улам бүр бэхжүүлэх явдал гэж үздэг. Мөн Гадаад бодлогын залгамж чанарыг хадгалах, АНУ, Хятад, ОХУ зэрэг том орнуудтай бүс нутгийн асуудалд энэ зэрэгцэж оролцохыг хичээдэг. Японы Гадаад яам өөрийн үйл ажиллагаандаа иргэд олон нийтийн санал бодолд тулгууралах бодлого баримталж ирсэн. Ямар ч улстай яриа, хэлэлцээ хийхдээ тухайн орны тухай жижиг гэлгүй төрөл бүрийн асар их мэдээлэл цуглуулдаг онцлогтой.

Япон улсын ГХЯ нь дотоод ажлын хэрэгцээнд зориулсан өндөр нууцлалтай, гадаад орнуудын тухай болон тус улсын гадаад харилцааны түүхийн арвин их мэдээллийн сантай гэж үздэг.

Яамны бүтэц[засварлах | edit source]

ГХ-ийн сайд Парламентын гишүүний албыг давхар хашдаг тул ГХЯ-ны үйл ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор “парламентын орлогч нар” ажилладаг. 2001 оноос эхлэн эдгээр орлогчдыг “төрийн нарийн бичгийн дарга” ба “парламентын нарийн бичгийн дарга” хэмээн ангилах болсон байна. Сүүлийн жилүүдэд Японы ГХЯ-ны нийт ажилтан, албан хаагчдын тоо 5000 гаруй байгаагаас 3000 орчим нь хилийн чанадад ажилдаг байна.

ГХЯ-нд ажилтнаар орохын тулд Японы Кэйо, Токиогийн Их сургууль, Токиогийн Гадаад хэлний дээд сургууль зэрэг дотоодын нэр хүндтэй их дээд сургуулийг төгссөн байх ёстой бөгөөд нийгмийн гарал үүслийн хувьд дээд давхаргынхан, ялангуяа дипломат хүрээнийхнээс гаралтай байвал нэр дэвшигч этгээдэд давуу тал болгодог тул 4-5 дахь үеээрээ ГХЯ-нд ажиллаж байгаа тохиолдол элбэг байдаг ажээ.

2020 оны байдлаар Япон улс гадаад орнуудад 247 ДТГ-тай байна.

Япон улс нь НҮБ-ын гишүүн орон бөгөөд НҮБ-ын төсвийн 9,68%-ийг тус улс бүрдүүлж ирсэн байна. Мөн “Их-8”, “Их-20” буюу G8, G20 клубийн гишүүн орон.

  • Сайдын ажлын алба
  • Ёслолын дарга
  • Хэвлэлийн нарийн бичгийн дарга
  • Олон нийтийн дипломат бодлогын газар
  • Гадаад бодлогын товчоо
  • Зэвсэг хураах, цөмийн зэвсгийг дэлгэрүүлэхгүй байх, шинжлэх ухааны хэлтэс
  • Ази, Далайн орнуудын харилцааны товчоо
  • Зүүн Өмнөд ба Баруун Азийн товчоо
  • Хойд Америкийн хэргийн товчоо
  • Эдийн засгийн асуудал эрхэлсэн товчоо
  • Олон улсын хамтын ажиллагааны товчоо
  • Дэлхийн харилцааны ерөнхий захирал
  • Олон улсын хууль эрх зүйн товчоо
  • Консулын хэлтэс
  • Гадаад албаны сургалтын төв

Цахим холбоос[засварлах | edit source]