Jump to content

Бүрэн засагч

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь
Бүрэн засагч
同治帝
Хааны хөрөг зураг, Ордны Музей
Чин улсын эзэн хаан
Хаанчлал1861 оны 11 сарын 11 – 1875 оны 1 сарын 12
ӨмнөхТүгээмэл элбэгт
ЗалгамжлагчБадаргуулт төр
Төр баригч
Төрсөн(1856-04-27)4 сарын 27, 1856
Чүшю ордон, Хориотой хот, Бээжин
Өнгөрсөн1 сарын 12, 1875(1875-01-12) (18 насалсан)
Яншинь танхим, Хориотой хот, Бээжин
Оршуулга
ХатанШяожэи их хатан (г. 1872)
Нэр
  • Aйсингиоро Зайчүнь (愛新覺羅·載淳)
  • Манж: Зай шүн (ᡯᠠᡳ ᡧᡠᠨ)
Эрин үеийн нэр болон огноо
Тунжи (同治): 1862 оны 1 сарын 30 – 1875 оны 2 сарын 5)
Манж: Ёнинга дасан (ᠶᠣᠣᠨᡳᠩᡤᠠ ᡩᠠᠰᠠᠨ)
Монгол: Бүрэн засагч (ᠪᠦᠷᠢᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭᠴᠢ)
Нас барсны дараах нэр
  • Житянь Кайюнь Шоужун Жүжэн Баода Дингун Шэнжи Чэншяо Шиньминь Гункуань Минсү И хаан (繼天開運受中居正保大定功聖智誠孝信敏恭寬明肅毅皇帝)
  • Манж: ᠠᠪᡴᠠ ᠪᡝ ᠰᡳᡵᠠᡥᠠ᠈
    ᡶᠣᡵᡤᠣᠨ ᠪᡝ ᠪᠠᡩᠠᡵᠠᠮᠪᡠᡥᠠ᠈
    ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠ ᠪᡝ ᠵᠠᡶᠠᡥᠠ᠈
    ᡨᠣᠪ ᠪᡝ ᡨᡠᠸᠠᡴᡳᠶᠠᡥᠠ᠈
    ᠠᠮᠪᠠ ᠪᡝ ᡴᠠᡵᠮᠠᡥᠠ᠈
    ᡤᡠᠩᡤᡝ ᠪᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ᠈
    ᡝᠨᡩᡠᡵᡳᠩᡤᡝ ᠮᡝᡵᡤᡝᠩᡤᡝ᠈
    ᡠᡝᠨᠩᡤᡳ ᡥᡳᠶᠣᠣᡧᡠᠨ᠈
    ᠠᡴᡩᡠᠨ ᡠᠯᡥᡳᠰᡠ᠈
    ᡤᡠᠩᠨᡝᠴᡠᡴᡝ ᠣᠨᠴᠣ ᡶᡳᠯᡳᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ
Сүмийн нэр
  • Мүзун (穆宗)
  • Манж: Музун (ᠮᡠᡯ᠊ᡠ᠊ᠩ)
Гэр бүлAйсингиоро
ДинастиЧин
ЭцэгТүгээмэл элбэгт
ЭхШяочиньшянь хатан
Загвар:Инфобокс Хятад хжл

Бүрэн засагч (1856–1875; 19 насалсан) – 1861–1875 онд өргөмжлөгдсөн Чин улсын аравдугаар хаан, манж хүн байв.

Манж Чин улсын хааны ордон Бор хотод 1856 онд Түгээмэл элбэгт хаан, манжийн ехэнара овогт И хатан хоёрын хүү болж Зайчунь мэндэлжээ. Түгээмэл элбэгт хаан Халуун голд өвчнөөр нас барахад ганц амьд сэрүүн хүү Зайчунь нь 5 настайдаа хаан өргөмжлөгдөв. Оны цолыг монголоор Бүрэн засагч, манжаар Ёнинга дасан, хятадаар Тунжи хэмээдэг.

Түгээмэл элбэгт хаан хүүдээ төр барих зөвлөл Сусунь, И, Дуанхуа, Жиншоу нарын хааны төрлийн 4, Муин, Куанюань, Духань, Жяо Юин нарын 4 сайд, бүгд 8 хүнийг үлдээсэн боловч Бүрэн засагчийг төрүүлсэн Цыши хатан эх (1835–1908) Гун вангийн тусламжтай төр эргүүлж их хатан байсан Цыань хатан эхийн (1837– 1881) хамтаар төр барьсан.

Бүрэн засагч хаан 1872 онд Шулуун хөх хошууны аруд овогт Буяныг их хатан болгосон (Шяожөи их хатан). Өөр дөрвөн хатан авсан бөгөөд Цыши хатан эх бусад хатанд боломж олгохыг шаардаж хаан, их хатан хоёрыг тусад нь байлгах болов. 1873 оноос Бүрэн засагч хаан төр барих болж 1874 онд улсын сан хэцүү байхад зуны ордныг засварлана хэмээн Гун ван, Чунь ван зэрэг авга нартайгаа маргалдав. Ууртай, гөжүүд хааныг нэгэн тайган нууцаар эмсийн хүрээлэн аваачсанд хаан тэмбүү өвчин тусч 1875 оны 1 сард 19 насандаа таалал төгсчээ. Бүрэн засагч хүүхэдтэй болж амжаагүй, жирэмсэн Буян хатан 3 сард нас барсан. Цыши хатан эх үргэлжлүүлэн төр барьж 3 настай Бадаргуулт төрийг дараагийн хаанд өргөмжилжээ.

Балчир хаан
  • Шяожөи их хатан (1854–1875), төрсөн нэр нь Буян — аруд овогт
  • Шүшэнь хатан (1860–1905) — фука овогт
  • Жуанхө хатан (1857–1921) — аруд овогт
  • Жинъи хатан (1856–1932) — хэсэри овогт
  • Рунхуй хатан (1854–1933) — шилингиоро овогт
Өмнөх
Түгээмэл элбэгт
Чин улсын хаан
1861–1875 он
Дараах
Бадаргуулт төр