Санжаасүрэнгийн Зориг

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
С.Зориг агсаны хөшөө

Санжаасүрэнгийн Зориг (* 1962 оны 4-р сарын 20, † 1998 оны 10-р сарын 2) нь Монголын Ардчилсан хувьсгалын хөдөлгөөний удирдагчдын нэг, XX зууны манлай улс төрч байв. Хэдий одоо нас барсан ч нэртэй улс төрч хэвээрээ.

АМЬДРАЛ[засварлах | edit source]

БОЛОВСРОЛ[засварлах | edit source]

  • Нийслэлийн 23-р дунд сургууль
  • Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын Их Сургуулийн философийн анги

ХИЙЖ БАЙСАН АЖЛУУД[засварлах | edit source]

  • 1985-1990 онд МУИС-д ШУКО-ын багш, МХЗЭ-ийн Улаанбаатар хотын Хороонд зааварлагч
  • 1989-1990 онд МоАХ-ны Ерөнхий зохицуулагч
  • 1990-1992 онд Монголын Парламентын бүлгэмийн дарга
  • 1992-1996 онд УИХ-ын гишүүн
  • 1996-1998 онд УИХ-ын Төрийн байгуулалтын Байнгын Хорооны дарга, Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын Байнгын Хорооны дарга, Дэд бүтцийн сайд “Стратеги судалгааны төв" ТББ-г үүсгэн байгуулагч, Монголын Шатрын холбооны Ерөнхийлөгч, Монголын Ажил олгогч эздийн нэгдсэн холбооны Ерөнхийлөгч, эмзэг бүлгийхэн болон өнчин хүүхдүүдийг тусалж дэмжих зорилготой “Оюунтvлхvvр" сангийн Хүндэт ерөнхийлөгч, “Экспресс таймс", “Сайн байна уу", “Ардчилал таймс" сониныг санаачлагч.

С.ЗОРИГ БА АРДЧИЛСАН ХУВЬСГАЛ[засварлах | edit source]

Улаанбаатар хотын С.Зоригийн удамж

Монголын ард түмний сод хүү, нэрт улс төрч, ардчилсан хувьсгалын алтан хараацай Санжаасүрэнгийн Зориг нь Монголын дээд боловсролын салбарын томоохон зүтгэлтнүүдийн нэг, МУИС-ийн декан, Боловсролын яамны орлогч сайдын албыг хашиж явсан Санжаасүрэнгийнд хоёр дахь хүү болон 1962 оны 4 дүгээр сарын 20-д мэндэлжээ. Түүний ээж, хүний их эмч Доржпалам нь Оросын нэрт эрдэмтэн, монгол судлаач А.Симуковын охин байжээ. Тэрбээр хар нялхдаа өнчирч, монгол эх эцгийн гар дээр өсөж өндийсөн төдийгүй Монголд европ эмнэлгийг дэлгэрүүлэхэд хүчин зүтгэж явсан Зөвлөлтийн эмч эмэгтэйн дүрийг уран сайхны Сэрэлт кинонд бүтээж олны танил болж байжээ.

Зориг хүү монголын сэхээтнүүд үр хүүхдээ сургахыг эрхэмлэдэг байсан орос хэлний сургалттай 23-р сургуульд 1970 онд элсэн орж, 1980 онд төгсч, улмаар тэр үеийн Зөвлөлт Холбоот Улсын номер нэг сургууль агуу эрдэмтэн Ломоносовоор овоглосон Москвагийн Их сургуулийг философич мэргэжлээр 1985 онд төгссөн байна.

Зөвлөт Холбоот Улсад өрнөсөн М.Горбачевын өөрчлөн байгуулалтын үзэл санаа нь БНМАУ-д халдварлаж, нийгмийг ардчилахын төлөөх залуучуудын хөдөлгөөн үүсч, түүний идэвхитэй гишүүдийн нэг нь тухайн үед дөнгөж 27 настай байсан Зориг байлаа. Тэрээр тэр үед (1989 онд) Монгол Улсын Их Сургуульд философийн багшаар ажиллаж байжээ. Зориг нь Сүхбаатарын талбай дээр болж байсан цуглаанууд дээр Монголын Ардчилсан Холбооны зохицуулагчийн хувиар микрофон барин үг хэлж, иргэдийг өөрчлөлтөд уриалж байв. 1990 оны 3 сард түүний хүчин зүтгэлээр тэр үеийн эрх баригч Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хороо бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцорч, Монголын түүхэнд шинэ үе эхэлсэн билээ. 1990 оны 6 сард Монголд явагдсан анхны чөлөөт ардчилсан сонгуулиар Улсын Бага Хуралд сонгогдож, дэд ерөнхийлөгчийн албан тушаалд Монголын Ардчилсан Намаас нэр дэвшсэн боловч хөдөөнөөс сонгогдсон депутат олонтой Ардын Их Хурлын депутатууд малчдын амьдралыг мэдэхгүй гэсэн шалтгаанаар хөдөө төрж өссөн Раднаасүмбэрэлийн Гончигдоржийг сонгосон байдаг.

Тэрээр 1992, 1996 оны сонгуулиар Улсын Их Хуралд сонгогдож, Ардчилсан Холбоо эвслийн хоёр дахь засгийн газар болох Цахиагийн Элбэгдоржийн Засгийн газарт Дэд бүтцийн сайдын албыг хашиж байв.

С.ЗОРИГ АСНЫГ ХӨНӨӨСӨН УЛС ТӨРИЙН АЛЛАГА[засварлах | edit source]

1997 онд болсон Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар сөрөг хүчин болох Монгол Ардын Хувьсгалт Намаас нэр дэвшсэн Н.Багабанди ялав. 1998 оны 6-р сард банкны хямралыг гэтлэхийн тулд улсын өмчийн Сэргээн Босголт Банкийг хувийн Голомт банктай нэгтгэх шийдвэр гаргасан хэмээн сөрөг хүчнийхэн Засгийн газрыг огцруулах саналыг УИХ-д оруулж, Элбэгдоржийн засгийн газар огцорлоо. Дараагийн ерөнхий сайдаар томилуулахаар эрх баригч Ардчилсан Холбоо эвслээс нэр дэвшүүлсэн хүмүүсийг ерөнхийлөгч Н.Багабанди тухай бүрт нь янз бүрийн шалтгаанаар буцаасаар УИХ хуульд заасан хугацаанд ерөнхий сайдыг томилж чадаагүй юм. Элбэгдоржийн засгийн газрын гишүүд үүрэг гүйцэтгэгч гэсэн тодотголтойгоор 4 сар ажиллаж байсан тэр үед буюу 1998 оны 10 сарын 2-нд С.Зоригийг гэрт нь олон удаа хутгалж амь насыг нь бүрэлгэв. 3 хоногийн дараа түүнтэй салах ёс гүйцэтгэхээр 30000 хүн цуглаж, эх орон даяар бүх нийтийн гашуудал зарлаж, Монголын ард түмэн хайрт хүүгийнхээ хойноос эмгэнэн гашуудаж байлаа.

Түүнийг эрх баригч эвслийнхэн Ерөнхий сайдад нэрийг нь дэвшүүлэхээр Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөх гэж байсан гэсэн яриа бий. Ямартай ч Монголын ард түмэн энэ хэргийг улс төрийн аллага байсан гэдэгт итгэлтэй байдаг. Үүнийг бататгаж, Д.Энхтүвшин "Дуусан амьдараагүй Зориг" нийтлэлдээ "Тэр үеийн эрх баригч эвслийнхэн буюу Ардчилсан хүчнээс нэрийг нь Ерөнхий сайдад өргөн мэдүүлж, Ерөнхийлөгч Н.Багабандитай зөвшилцөх гэж байсан түүхэн эгзэгтэй мөчид амь насыг нь туйлын хорсолтойгоор хөнөөсөн нь гарцаагүй улс төрийн аллага байснаас зайлахгүй." гэж бичсэн байдаг. Уг хэрэг нь амьд гэрч (эхнэр Булган) үлдээсэн боловч өдийг хүртэл илрээгүй. Зоригийн аллагатай холбогдуулж олон хүнийг сэжигтнээр татаж байсан боловч хэн нь ч тус хэрэгт холбоотой нь нотлогдоогүй 24 жил болж байна.

С.ЗОРИГ АСНЫГ ХӨНӨӨСӨН АЛУУРЧДЫГ ХЭРХЭН ИЛРҮҮЛЭВ[засварлах | edit source]

Зоригийн аллага 18 жилийн дараа хэмээх МҮОНРТ-ийн бэлтгэсэн энэхүү баримтат киног үзвэл С.Зоригийн алуурчдыг хэрхэн илрүүлсэн талаарх прокурорийн зөвшөөрөлтэй мэдээллүүдийг оруулсан байгаа. https://www.youtube.com/watch?v=9g5gJYKaIUg&t=4s

Ц.Нямдорж гэдэг хүн С.Зоригийн хэрэг дээр ажиллаж байсан ажлын хэсгийн гишүүдийг дарамталж, сүрдүүлж удаа дараа ямар нэг байдлаар хэргийг илрүүлэх шатанд санаатайгаар саад учруулдаг байв. Харин анх удаа тагнуулын байгууллага энэ хэрэг дээр ажиллаж өргөн хүрээнд гүйцэтгэх ажиллагаа явуулж С.Зориг асны амь насыг хөнөөсөн алуурчдыг илрүүлэх явцад улс төрийн онц ноцтой гэмт хэргийн ул мөрөөр гүнзгий давхиж орсон юм. Тэдгээр ажлын хэсгийн залуус өөрсдийн амь амьдралаараа золиос гаргаж хэргийг гардан гүйцэтгэсэн алуурчдыг илрүүлэх үед хамгийн ихээр сандарсан хүн Ц.Нямдорж сайд байсан. Энэ нь гэмт хэргийг илрүүлэх, захиалагчийг өгөөш өгч ил гаргаж ирэх ажиллагааны нэг хэсэг байсан юм. Захиалагчийг зарлах, илрүүлэх нь тодорхой болмогц ямар нэг аргаар хамаагүй ажлын хэсгийг тараах, үндэслэлгүй хэрэг тохох, гүйцэтгэх ажиллагааны нууц бичлэгүүдийг задлах, шүүхийн нотлох баримтуудыг устгах зэрэг ажлуудыг ил цагаан гүйцэтгэх болсон. Монгол улсын түүхэн дэхь тоглоомын ерөнхий сайд Лувсаннамсрайн Оюун-Эрдэнэ хүртэл 2020 оны 3 сарын 8-ний өдөр алуурчин Чимгээгийн хоригдож байсан хорих ангид очиж "уучлал" гуйж байв. Монголын түүхэнд хэзээ ч Төр алуурчны өмнө бөхөлзөж байгаагүй. Энэ үйл явдал нь Монгол Ардын Нам дотор захиалагч этгээд одоо болтол амьд байгаа бөгөөд цаашид хэргийг замхруулах, алуурчдыг шоронд нь устгах эсвэл гадуур байцаах нэрээр үгүй хийх магадлалтай юм.

С.ЗОРИГ АСНЫ АЛЛГЫН ХЭРГИЙН ШҮҮХ ХУРАЛ[засварлах | edit source]

Ардчилсан хувьсгалын алтан хараацай Зоригийн хэрэг 1998 оны 10 дугаар сарын 2 ны өдөр гарснаас хойш 18 жилийн шүүх хурал шинэ оны босгон дээр хаалттай хуралдаж, 2016 оны 12 дугаар сарын 27 -д 0461-р ангид анхан шатны хаалттай явагдсан шүүхээс Орхон аймгийн харъяат 3 иргэнд захиалгаар, хүний амь нас санаатай хөнөөсөн хэмээн 24-25 жилийн ял тулгалаа. Гэмт этгээдүүдийг мөрдөн шалгах явц одоо ч үргэлжилж байгаа бөгөөд Хууль зүйн сайд Ц.Нямдорж ажлын хэсгийн албан хаагчдыг гэмт этгээдүүдийг хүчээр хэрэг хүлээлгэсэн гэдэг нэрийдлээр хориод байна. Энэ нь Ц.Нямдоржийн удаа дараагийн үйлдлээр С.Зоригийн хэргийн ажлын хэсгийг тарааж буй ээлжит үйлдэл юм. Энэхүү ээлжилт үйлдлээрээ ажлын хэсгийн гишүүдийг шоронд хорьж байх явцад хорлох гэж удаа дараа оролдсон байдаг.

С.ЗОРИГ АСНЫ АЛЛАГЫН ХЭРГИЙГ ИЛРҮҮЛСЭН Б.ХУРЦ НАРЫН ШҮҮХ ХУРАЛ[засварлах | edit source]

Улаанбаатар /МОНЦАМЭ/. Улсын дээд шүүхийн хяналтын шатны эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаан өнөөдөр /2021.03.31/ болж Б.Хурц нарт холбогдох хэргийг хянан хэлэлцээд, эрүү шүүлт тулгасан гэм буруутай этгээдүүдэд 1-2 жилийн хорих ял оноов.

Хуралдаанаар, Б.Хурц, Г.Эрдэнэбат, Ж.Мөнхгал, С.Баяр, Ү.Отгонбаяр нарт яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэлийг хууль буцаан хэрэглэн өөрчилж, 2015 оны Эрүүгийн хуулийн 21.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар ял оноов.  Тодруулбал, Ж.Мөнхгал, С.Баяр нарт тус бүр хоёр жил хорих, Б.Хурцад нэг жил зургаан сар хорих, Г.Эрдэнэбат, Ү.Отгонбаяр нарт тус бүр нэг жил хорих ял оногдуулсан байна. Харин О.Бямбажавт зургаан сая төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, түүний урьд хоригдсон 125 хоногийг хасаж тооцон, торгуулийн ялыг дөрвөн сая 140 мянган төгрөгөөр тогтоов.

Хилсээр шүүгдэж буй ажлын хэсгийн гишүүд ТЕГ-ын дарга асан Б.Хурц, УЕП-ын орлогч асан Г.Эрдэнэбат, мөрдөгч О.Бархасбадь, О.Бямбажав, гүйцэтгэх албаны дарга С.Баяр, Ж.Мөнхгал, ШШГЕГ-ын хэлтсийн дарга Ү.Отгонбаяр, Цагдан хорих ангийн төлөөлөгч С.Эрдэнэбат, Э.Өлзийбаяр нар


Мөн О.Бархасбадид холбогдох хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан бол С.Эрдэнэбатыг цагаатгасан анхан шатны шүүхийн тогтоолыг үндэслэлтэй гэж үзэв.

Ташрамд дурдахад, С.Зоригийн амийг хөнөөсөн гэх хэрэгт ял эдэлж буй Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг гүйцэтгэх ажиллагааны журам зөрчиж, эрүүдэн шүүж ял тулгасан хэргээр тухайн үеийн ТЕГ-ын дарга асан Б.Хурц, УЕП-ын орлогч асан Г.Эрдэнэбат, мөрдөгч О.Бархасбадь, О.Бямбажав, гүйцэтгэх албаны дарга С.Баяр, Ж.Мөнхгал, ШШГЕГ-ын хэлтсийн дарга Ү.Отгонбаяр, Цагдан хорих ангийн төлөөлөгч С.Эрдэнэбат, Э.Өлзийбаяр нарыг яллагдагчаар татсан юм. Тэднийг 2002 оны хуучин Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 133 дугаар зүйлийн 133.1, 251 дүгээр зүйлийн 251.1 дэх хэсэгт зааснаар, гүйцэтгэх ажиллагааны хууль, тогтоомж зөрчсөн, Эрүү шүүлт тулгасан үндэслэлээр хэрэгт холбоод байсан. Харин Улсын дээд шүүхийн өнөөдрийн тогтоолд хэргийн дээрх зүйлчлэлийг өөрчилж ял оноожээ.  

Тус хэргийн анхан шатны шүүх хуралдаан 2020 оны долоодугаар сарын 23-нд Төв аймгийн сум дундын шүүхэд болсон бөгөөд дээрх этгээдүүдэд 1-3 жилийн хорих ял оноосон. Гэвч давж заалдах шатны шүүх хэргийг 2020 оны 10 дугаар сарын 29-нд хянан хэлэлцээд анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг бүхэлд нь хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцааж шийдвэрлээд байсан юм.

Өнөөдрийг хүртэл тус хэрэг эцэслэн шийдэгдэхгүй байсан тул Монгол Улсын Засгийн газар хэргийн зарим материалыг нууцаас гаргаж олон нийтийн анхаарлыг төвлөрүүлсэн юм.

2015 оны Эрүүгийн хуулийн 21.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг:

Төрийн албан хаагч тайлбар, мэдүүлэг авах, хэрэг хүлээлгэх, ял, шийтгэл оногдуулах, ялгаварлах зорилгоор өөрөө, эсхүл бусад этгээдийг хатгаж, зөвшөөрөл олгож, эсхүл бусад байдлаар тухайн үйлдлийг хийхийг зөвшөөрч байгаагаа илэрхийлж бусдын бие махбод, сэтгэл санааг шаналган зовоосон бол таван мянга дөрвөн зуун нэгжээс хорин долоон мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, эсхүл нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар хорих ял шийтгэнэ.

С.ЗОРИГ АСНЫ ХЭРГИЙГ ИЛРҮҮЛСЭНТЭЙ ХОЛБООТОЙ ХЭН ЮУ ХЭЛЭВ:[засварлах | edit source]

УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр: "Шүүхийн шийдвэрт нэг зүйлд баяртай байгаа. Хэнийг ч эрүүдэн шүүж болохгүй юм байна гэдгийг ойлгосон том дохио болсон. Нэг юманд их гайхаж байна. Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нар бол хүн амины гэмт хэргийн сэжигтэн одоо ч хэвээрээ. Шүүх дахиад шалгаа л гэж шийдсэн. Манай Улсад хүн амины гэмт хэргийн сэжигтнийг гадуур шалгаж байсан тохиолдлыг би огт мэдэхгүй юм билээ. Ийм хэрэгт сэжиглэгдэж байгаа хүмүүсийг цагдан хорьж л шалгадаг. Хүмүүс намайг Ц.Нямдоржийн дэд сайд байсан учраас л үзэлцээд гэж ойлгоод байдаг юм. Гэтэл би 2001 онд МАН-ын бүлгийн хуулийн зөвлөх байхаас Ц.Нямдорж гэдэг хүнийг мэднэ. Ажил албан тушаалаас болоод хорсоод байгаа зүйл байхгүй. Эртнээс мэддэг учраас яриад байдаг юм. 2001 онд УИХ-аас ажлын хэсэг гараад Эрдэнэт үйлдвэрийг захирал асан Д.Дорлигжавыг шалгаж байсан. Эрдэнэт үйлдвэрийн 800 мянган ам.доллар оффшор буюу Кипрээр дамжаад угаагдаж алга болсон. Удалгүй энэ хэрэг Ц.Нямдоржийг сайд байхад алга болсон. Хэрэг нь ч хэрэгсэхгүй болсон. Бүр хавтаст хэрэг нь ч олдохоо байсан. С.Зоригийн хэрэгтэй холбоотойгоор намайг хоёр ч удаа хутгаж ярьсан."

Б.Хурцын өмгөөлөгч Б.Мэргэн: “Сайн хүний нэрийг гурав худалдаж иднэ” гэгчээр С.Зоригийг хөнөөсөн хэргийн эздийг илрүүлнэ гэсэн байдлаар маш олон хүн улс төрд орж, гишүүн сайд дарга боллоо. Төрийн нууц гэдэг нь тодорхой нэг зорилгын хүрээнд, тодорхой цаг хугацаанд нууцлаад, зорилгодоо хүрсний дараа ил болж байх ёстой. Энэ хэргийг зөв шийдвэрлэхийн тулд өмгөөлөгчдийн зүгээс шүүх хурлыг нээлттэй явуулах хүсэлт тавьсан ч бүтээгүй"

Түүнтэй холбоотой зүйлс[засварлах | edit source]

  • Эцэг Санжаасүрэн нь Монголын дээд боловсролын салбарын томоохон зүтгэлтнүүдийн нэг, МУИС-ийн декан, Боловсролын яамны орлогч сайдын албыг хашиж явсан.
  • Эх Доржпалам нь их эмч, Оросын нэрт эрдэмтэн, монголын анхны газрын зургийг зохиогч, монгол судлаач А.Симуковын охин мөн Сэрэлт киноны гол дүр болох орос эмчийн дүрийг бүтээсэн хүн юм.
  • Дүү С.Оюун нь 1998 оноос эхлэн Их Хуралд сонгогдон ажиллаж байгаа, Иргэний Зориг Намыг "Зоригийн үйл хэргийг үргэлжлүүлнэ" хэмээн зорилгодоо тусган байгуулсан нам юм.
  • 2 удаа гэрлэсэн. Анхны эхнэр нь түүнийг нас барсны дараа амиа хорлосон. 2 дахь эхнэр Б.Булган, хүний их эмч мэргэжилтэй.
  • С.Зориг нь сайд байхдаа согтуудаа Төрийн ордны нэг давхарын цонхоор бие зассан хэмээн Монголын шар хэвлэлүүдээр шуугиж байв. Гэвч энэ мэдээлэл нь үнэний оргүй гэдгийг хэд хэдэн албаны хүн нотолсон байдаг.
  • С.Зориг сайдын анхны эхнэрээс гарсан хүүхэд одоо АНУ-д амьдардаг.
  • Тэрээр шатар тоглох маш их дуртай байсан бөгөөд Монголын Шатрын Холбооны ерөнхийлөгчийн сонгуульт албыг хашиж байв.

Нэг үгээр бол С.Зориг маань Монгол улсын бахархал болж байсан юм Таны хийсэн тэр их агуу түүхийг бид хэзээ ч мартахгүй...


Хэлсэн үг[засварлах | edit source]

  • Би монгол хүний саруул ухаанд итгэдэг.
  • Бидний хувь заяа бидний гарт л байна.
  • Монгол хүн гэдэг өөрөө асар их эрдмийн уурхай.
  • Ухаан гэдэг нь өөрөө авъяас.

Хэвлэл мэдээлэлд[засварлах | edit source]

 Commons: Sanjaasürengiyn Zorig – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан