Талх

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Талх нь гурил буюу хөх тарианы гурил зэргийг ус, исгэгч, давс зэрэгтэй хольж зуурсан хөрөнгийг исгэж, барьсан хүнсний бүтээгдэхүүн юм. Мөн жигнэх, шарах зэрэг аргаар талх барьж болдог. Түүнчлэн үзэм, самар зэргийг хөрөнгөндөө хольж, ороож, дээр нь тавьж барих боломжтой. Хөрөнгөө нимгэн түрхэж барьдаг, хоолны сода хольж барьдаг талх нь исгэгч хэрэглэлгүйгээр хийж болдог байна. Талх нь хүн төрөлхтний гол хоолны нэг юм.

Түүх[засварлах | кодоор засах]

Дундад зууны талх баригч

Эртний хүмүүс буудайг үр тариа чигээр нь хүнсэндээ хэрэглэдэг байсан бөгөөд улмаар чулуун дээр тавьж, чулуугаар нүдэн бяцлаад устай хольж чанан, зутан хэлбэртэй болгон идэж эхэлсэн байна. Түүнийг шарвал амт чанараа удаан хадгалдаг болохыг мэдэж, шарах болсон нь анхны талх гэгддэг бөгөөд эртний Месопотамид МЭӨ 6000 жилийн үеэс буудай тариалдаг байсан тул тэр үед талх үүссэн бололтой. Тэр үеийн талханд исгэгч мөөгөнцөр нэмдэггүй байсан тул хөвсгөр биш, хавтгай, хатуу зүйл байсан гэж үздэг.

Зутанг тэр чигээр нь хэдэн өдөр байлгавал, исгэгч мөөгөнцөр болон сүүн хүчлийн нян наалдан, аяндаа исч、гашуун амттай хөрөнгө бий болно. Түүнийг анх муудсан зүйл хэмээн үзэж хаядаг байсан боловч хаялгүй шарсан нь идэж болохоор үл барам хөвсгөр зөөлөн болохыг олж мэдсэнээр иссэн талх бий болжээ. Эртний Египтэд МЭӨ 2000 оны үед аль хэдийн иссэн талхыг мэддэг байв.

Талхыг анх овъёосоор хийдэг байсан боловч улаан буудайн талх нь илүү амттай учир аажмаар ихэнх талхыг улаан буудайн гурилаар хийдэг болжээ. Мөн исэлдлийг түргэсгэхийн тулд исгэгчийг нэмж өгөх болсон байна.

Эртний Ромд бүр талхны мухлагууд хүртэл бий болжээ. Помпей хотод хийсэн археологийн малталтаар тэр үеийн талх илэрсэн байдаг. Тэр үед чулуун тээрмээр буудайгаа тээрэмдэж, гурил болгодог байсан аж. Ерөнхийдөө талх хийх арга нь дундад зууныг хүртэл бараг өөрчлөгдөөгүй юм.

Харин Пийшин бий болсноор талх барих технологи маш хурдан хөгжиж, төрөл бүрийн талх бий болон, өндөр хүчин чадалтай талхны үйлдвэрүүд босчээ.

Монголд[засварлах | кодоор засах]

Орц[засварлах | кодоор засах]

Төрлөөсөө хамаарч орц нь ялгаатай боловч, хөрөнгөнд ерөнхийдөө дараах зүйлс орно.

Нэр төрөл (Улс орноор)[засварлах | кодоор засах]

Croissant.jpg
Jean-Baptiste Siméon Chardin 028.jpg
Kampsbrezel.jpg
Focaccia.png
Buttermilk-Scones-batch.jpg
Praline Pear Danish Pastry.jpg
Bagel.jpg
Shmura Matzo.jpg

Франц[засварлах | кодоор засах]

Герман[засварлах | кодоор засах]

Итали[засварлах | кодоор засах]

Англи[засварлах | кодоор засах]

Европийн бусад улс[засварлах | кодоор засах]

Хойд Америк[засварлах | кодоор засах]

Өмнөд Америк[засварлах | кодоор засах]

Энэтхэг, Ойрх Дорнод[засварлах | кодоор засах]

Хятад[засварлах | кодоор засах]

Вьетнам[засварлах | кодоор засах]

Япон[засварлах | кодоор засах]

Монгол[засварлах | кодоор засах]

Талхыг ашигласан хоол, дахин боловсруулсан бүтээгдэхүүн[засварлах | кодоор засах]

Мөн үзэх[засварлах | кодоор засах]

 Commons: Bread – Викимедиа дуу дүрсний сан

Цахим холбоос[засварлах | кодоор засах]

 Commons: Талх – Викимедиа дуу дүрсний сан
Wiktionary
Wiktionary: Талх – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу