Jump to content

Цинь улс

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь
Цинь улс

МЭӨ 221–МЭӨ 206
Цинь улсын нутаг дэвсгэр.
Цинь улсын нутаг дэвсгэр.
НийслэлСяньян
Нийтлэг хэлЭртний Хятад хэл
Төр засагAbsolute monarchy
Эзэн хаан 
• МЭӨ 221–210
Цинь Ши Хуан
• МЭӨ 210–207
Цинь Эр Ши
Зайсан 
• МЭӨ 221–208
Ли Сы
• МЭӨ 208–207
Жао Гао
Түүхэн эринЭзэнт гүрний үе
• Цинь Ши Хуан залрав
МЭӨ 221
• Цинь Ши Хуан нас барав
МЭӨ 210
• Лю Банд бууж өгөв
МЭӨ 206
Газар нутаг
МЭӨ 220[2]2300000 км2
Мөнгөний нэгжБань лянь
Өмнө нь
Дараа нь
Жоу улс
Цинь ванлиг
18 хаант улс
Хань улс
Өмнөд Юэ улс
Өнөөдөр
  • Хятад
  • Вьетнам
Цинь улс
"Цинь" үг тамгын бичвэрээр (дээд тал) ба энгийн (доод тал) Хятад ханзаар
Хятад хэл
ПиньиньQín
Цинь улс НТӨ 221 оны үед

Цинь улс (Хятад: 秦朝; пиньинь: Qín Cháo; Wade–Giles: Ch'in Ch'ao) бол эртний Хятадын олон вант улсуудын нэг юм. НТӨ 220 онд Цинь улсын хаан Цинь Ши Хуанди эртний Хятадын вант улсуудыг байлдан эзэлж дууссаны дараа өөрийгөө хуанди буюу эзэн хаан хэмээн зарласан юм. Гэвч Цинь Ши Хуанди хааныг нас барсны дараа Цинь улс хоёр жил орчим оршин тогтноод мөхжээ.

Цинь Ши-Хуанди НТӨ 210 онд нас барав. Тэрээр хоёр хүүтэй байлаа. Том хүү Фу Су нь цэргийн бүлэглэлийн толгойлогч Мэнь Тянь жанжны Ордос дахь өргөөнд сууж байв. Сөрөг бүлэглэлийг удирдаж байсан засгийн ордны толгойлогч Ли Сы, ордны бүлгийн нөлөө бүхий төлөөлөгч тайган Жао Гао нар Фу Сүгээс эмээж, эзэн хааны бага хүү Ху Хайг дэвшүүлэх сонирхолтой байв. Хууль ёсны залгамжлагчийг устгахын тулд Жао Гао эцэг хааны гарын үсэгтэй бөгөөд амиа хорлохыг хүүдээ даалгасан хуурамч тушаал үйлдэж хан хүү Фу Су-д илгээжээ. Хэдүйгээр Мэнь Тянь болгоомжлон ятгасан боловч хан хүү хүүгийн үүрэг, хятадын заншлыг хатуу дагаж хоолойгоо огтлон нас барав. Хаан ширээнд Ху Хай сууж, Эр Ши буюу хоёр дахь эзэн хаан хэмээх хэргэм хүртэв.

Өөрийн цэрэг, харваачдаар түрээ барьсан Жао Гао ард түмнийг илэрхий дарлан дээрэлхэж байлаа. Гэвч түүний дарангуйлсан дэглэм эрс эсэргүүцэлтэй тулгарч эхний бослогыг Чэн Шэн, У Гуан нар толгойлжээ. Уг бослогыг байнгын цэрэг дарсан боловч энэ хөдөлгөөн дарины зоорин дахь оч болсон байв. Бүхий л мужуудад бослого үймээн дэгдэн гарав. Үүнээс хамгийн ноцтой нь Сян Юйгийн удирддагаар Чу (Хүбэй) мужид өрнөсөн бослого байлаа. Тэр ерийн гэр бүлээс гаралтай боловч, намтарчных нь үгээр бол багаасаа нэр төрд шуналтай, хаан ширээг мөрөөддөг байв. Цөвүүн цагт Сян Юй ёстой л бах нь ханаж байв. Тэрээр Чу улс тусгаар байсан хуучин сайн цагийг сэргээн тогтооно хэмээн тунхаглаж эртний вангуудын удмыг судалж, хонь хариулж байсан нэгнийг олж түүнийг Хуай ван хэмээн өргөмжилжээ. Түүний туслагчаар хожим Хан угсааныхныг үндэслэсэн Лю Бан томилогдов.

Өмнөх
Жоу улс, Байлдаант улсын үе
Хятадын төрт улс
НТӨ 221 - НТӨ 207
Дараах
Баруун Хань улс, Чу улс

Гадны холбоос[засварлах | кодоор засварлах]

 Commons: Цинь улс – Викимедиа дуу дүрсний сан
  1. 1.0 1.1 1.2 "Qin dynasty", Britannica, 3 September 2019, <https://www.britannica.com/topic/Qin-dynasty>
  2. Taagepera, Rein (1979). "Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D". Social Science History. 3 (3/4): 121. doi:10.2307/1170959. JSTOR 1170959.