Галиси
Галиси
Galicia | |
|---|---|
.svg) Сүлд | |
.svg) Испани дахь Галисийн байршил | |
 Интерактив газрын зураг | |
| Солбицол: 42°48′N 7°54′W / 42.8°N 7.9°WСолбицол: 42°48′N 7°54′W / 42.8°N 7.9°W | |
| Улс | Испани |
| Нийслэл | Сантьяго де Коспостела |
| Хамгийн том хот | Виго А Корунья |
| Муж | А Корунья, Луго, Оренсе, Понтеведра |
| Засаг захиргаа | |
| • Төрөл | Шилжүүлсэн засгийн газар |
| • Биет | Галисийн Хунта |
| • Ерөнхийлөгч | Альфонсо Руэда (PP) |
| • Хууль тогтоох байгууллага | Галисийн Парламент |
| Газар нутаг | |
• Нийт | 29,574.42 км2 (11,418.75 бээр2) |
| • Байр | 7-д (Испанийн 5.8%) |
| Хүн ам (2025)[1] | |
| • Нийт | 2,714,741 |
| • Байр | 5-д (Испанийн 6%) |
| • Нягтрал | 91/км2 (240/бээр2) |
| Иргэдийн нэршил | Галисичууд galego, -ga (gl) gallego, -ga (es) |
| ДНБ | |
| • Нийт | €81.840 тэрбум (2024) |
| • Нэг хүнд ноогдох | €30,155 (2024) |
| Цагийн бүс | UTC+1 (ТЕЦ) |
| • Зун (ЗЦ) | UTC+2 (ТЕЗЦ) |
| ISO 3166 код | ES-GA |
| Бүс нутгийн код | +34 98- |
| Өөртөө засах тухай хууль | 1936 1981 оны 4 сарын 28 |
| Албан ёсны хэл | |
| Домэйн нэр | .gal |
| Конгресс | 23 гишүүн (350-иас) |
| Сенат | 19 гишүүн (265-аас) |
| ХХИ (2022) | 0.910[3] маш өндөр · 10-т |
| Вэб сайт | xunta.gal |
Галиси ([gaˈlit͡sɪ̯ɘn], галисигаар Galicia [ɡaˈliθjɐ], Испани: Galicia [gaˈliθja], порт. Galiza [gaˈliza]; албан ёсоор галиси хэлэнд Comunidade Autónoma de Galicia, испаниар Comunidad Autónoma de Galicia) бол Испани Улсын нутаг дэвсгэрийн баруун хойд хэсгийг эзлэн орших өөртөө засах нийгэмлэг юм. Энэ муж нь дотроо А Корунья, Луго, Понтеведра, Оренсе гэсэн дөрвөн мужид хуваагдана.
Мужийн нэр нь тус нутагт эрт үед суурьшсан Галлекичуудаас (латинаар Gallaeci) гаралтай аж.
Газар зүй
[засварлах | кодоор засварлах]Галиси нь тус улсын баруун хойд бүс нутагт орших бөгөөд умард талаараа Кантабрийн тэнгисээр, өрнө талаараа Атлантын далайгаар хүрээлүүлнэ. Нутгийн өмнөд хэсгээрээ Португали Улстай, зүүн талаараа Кастили ба Леон болон Астурийн өөртөө засах нийгэмлэгүүдтэй хиллэдэг.
Энэ мужийн нутаг дэвсгэр нь Риа төрлийн эрэг ба өндөр уулстай нь тус мужийг Испанийн бусад мужуудаас тусгаарладаг онцлогтой. Газар нутгийн тэн хагасаас илүү нь далайн түвшнээс дээш 400 метрт оршдог. Хамгийн өндөр уул нь Тревинка (2127 м). Тэнгисийн эргийн нийт урт 1659 км, үүнээс 800 километр гаран нь эргэцэг, 300 километр орчим нь элсэн хөвөөтэй бөгөөд энэ нь Испани дахь Атлантын далайн эргийн гурав хуваасны нэг орчим хувь юм.
Уур амьсгал
[засварлах | кодоор засварлах]Энэ мужид далайн зөөлөн уур амьсгал давамгайлах ч маш чийглэг. Хур тунадас ихтэй зөөлөн өвөл, хэт их халуун бус зуны улиралтай. Жилийн температурын дундаж нь далайн эрэг орчмын хотууд болох Ла Коруньяд 13,8 °C, Виго хотод 14,7 °C байна. Нутгийн гүн рүү жишээлбэл Оренсед 14 °C, харин уулархаг нутгаар харьцангуй сэрүүн буюу 8-9 °C хэмтэй байдаг.
Хүн ам
[засварлах | кодоор засварлах]Галисийн хүн ам нь 2.718.525 бөгөөд үүний 48,2 % эрэгтэй, 51,8 % нь эмэгтэйчүүд байна (мэдээ:2016).[4]
Улс төрийн газар зүй
[засварлах | кодоор засварлах]Өөртөө засах нийгэмлэг нь дөрвөн мужтай бөгөөд эдгээр нь бүгд аймгийн төвийнхөө нэрээр нэрлэгджээ.
| Муж | Мужийн төв | Хүн ам (2019 он) | Газар нутаг |
|---|---|---|---|
| А Корунья | Ла Корунья | 1,119,596 | 7950 км² |
| Луго | Луго | 329,587 | 9856 км² |
| Оренсе | Оренсе | 307,651 | 7273 км² |
| Понтеведра | Понтеведра | 942,665 | 4495 км² |
Зураг
[засварлах | кодоор засварлах]
.jpg)
.jpg)
Цахим холбоос
[засварлах | кодоор засварлах] |
Wiktionary: Галиси – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ "Annual population census 2021-2024". Үндэсний Газарзүйн Хүрээлэн (Испани) (Англи хэлээр). 2024-12-19. Татаж авсан: 2025-01-29.
- ↑ "EU regions by GDP, Eurostat". www.ec.europa.eu. Татаж авсан: 2026-07-15.
- ↑ "Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (Англи хэлээр). Татаж авсан: 2026-07-15.
- ↑ Population by Autonomous Community and Autonomous City and Sex. Instituto Nacional de Estadística
