Завхан сум

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Завхан сум
ᠵᠠᠪᠬᠠᠨ ᠰᠤᠮᠤ
сум
Zavkhan sum
jabqan sumu
жабхан суму
Улс, орон Монгол улс Монгол (МУ)
Дээд нутаг Mn coa uvs aimag 1999.svg Увс аймаг
Нутгийн хуваарь Дөрвөн баг:
1. Айраг нуур
2. Хармагц
3. Хяргас нуур
4. Шар булаг
Сумын төв Шарбулаг [1]
ᠰᠢᠷᠠᠪᠤᠯᠠᠭ
Газар нутаг 6.8 мянган км² [2]
Хүн ам (2012) 1,698 хүн [2]
Шуудан-дугаар 85100
Хаяа залгаа
газар, нутаг
Малчин
Хяргас
Наранбулаг
Цагаанхайрхан
Өлгий
Ургамал
Дөргөн
Дөрвөлжин
Газар дай-
дын урт
Улаангом (161 км)
Улаанбаатар (1345 км) [2]

Завхан нь Увс аймгийн сум юм.

Тус сум нь эртнээс Халхын Засагт Хан аймгийн Сэцэн засгийн хошуу, Богд Хаант Монгол улсын үед Сартуул сэцэн вангийн хошуу, 1923 онд Хан Тайшир Уулын аймгийн Сэцэн Сарт уулын хошуу, 1925 онд анх Завхан нэртэйгээр байгуулагдаж байсан сум бөгөөд анхны даргаар нь "Боохой" Намжил гэж хүн ажиллаж байжээ. Халхын Засагт Хан аймгийн Сартуул сэцэн вангийн хошуу нь 1918 оны мэдээгээр 2291 өрх айл, нийт 10152 хүн ам, үүнээс тайж 1301, хамжлага ард 2377, лам 1092, албат ард 429, сул ард 282, эмс охид 4671 байжээ. Иймээс судлаачид дээрх хошуу захиргааны хүн амаас үүссэн одоогийн халх сартуул гэж өөрсдийгөө үздэг 3 хүний 2-оос 2,5 нь тэдгээр тайж нартай яс, цусан талаараараа ямар нэг холбоотой байж болно гэж тооцоолдог байна. Ерөнхийдөө халх сартуул нь халхын бусад сурвалжит овгуудын нэгэн адил дэд овгуудаас бүрэлдэн тогтдог байна. Тухайлбал: Хиад, Боржигин, Хунтайжийнхан, Тайж нар, Тайж, Долоонтайж, Есөнтайж, Сартуул, Сарт-Уулынхан, Хөтчин, Хөтчин сартуул, Бөөчүүд, Бэрх, Бэрх сартуул, Урианхай, Урад, Хатагин, Хатигин сартуул, Барга, Алаг адуун, Хар Адуун, Баатад, Онход буюу Онгуд, Долоон, Булган, Буудай,Тавнан, Тангуд, Жонон-Тангуд, Хотогойт, Бэсүд, Олхонут, Чонос, Хороо, Цоохор, Гөрөөчин, Өөлд, Бичээч, Цөхүр, Мянгад, Улаан-Ямаат, Их-Хайрхан, Баян-Хайрхан, Минж-Хүнгүй, Сар-хайрхан, Баатарынхан, Гэлэнгийнхэн, Хашигийнхан, Чангалынхан, Ембүү, Хөх нохойнхон, Шар булган зэрэг эртний язгуур овгууд ч, үүсмэл үржвэр овгууд ч байдаг аж.

Хүмүүс[засварлах | edit source]

Зүүлт, тайлбар[засварлах | edit source]

  1. МУИС-МХСС. «Монгол хэлний хадмал толь». Улаанбаатар 2011.
  2. 2.0 2.1 2.2 Увс аймгийн Статистикийн хэлтэс. «2012 оны жилийн эмхтгэл».