Монгол-Хятадын харилцаа

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Монгол-Хятадын харилцаа
Map indicating locations of Монгол улс and Хятад

Монгол улс

Хятад

Монгол-Хятадын харилцаа нь 1949 оны 10 дугаар сарын 16-нд дипломат харилцаа тогтоосноор эхэлсэн. Монгол, Хятадын хилийн шугам 4709,6 км үргэлжилдэг. Хоёр тал 1950 онд Улаанбаатар, Бээжин хотноо тус тус Элчин сайдын яамаа харилцан нээсэн. Монгол Улс 1991 онд ӨМӨЗО-ны Хөх хотод Ерөнхий консулын газраа сэргээн байгуулж, 1996 онд түүний салбарыг Эрээн хотод нээсэн бөгөөд 2007 онд Консулын бие даасан газар болгон ажиллуулах болсон. Мөн 2011 онд Монгол Улсаас БНХАУ-ын ЗЗОБ Хонконгт Ерөнхий консулын газар, 2012 онд БНХАУ-ын Шанхай хотод Консулын төлөөлөл, 2014 онд ӨМӨЗО-ны Хөлөнбуйр хотод Консулын газар тус тус байгуулж үйл ажиллагаа явуулж байна.

Түүх[засварлах | edit source]

1949 оноос 2010 оныг хүртэлх үе[засварлах | edit source]

1952 онд Бээжинд хүрэлцэн ирсэн Юмжаагийн Цэдэнбал

1949-1962 онд хоёр талын харилцаа шинээр төлөвшин хөгжиж, энэ хугацаанд Найрамдал, харилцан туслалцах тухай гэрээ (1960 он), Хилийн гэрээ (1962 он) зэрэг хоёр орны харилцааны эрх зүйн үндэс суурийг тавьсан олон гэрээ байгуулагдсан. 1994 онд Монгол Улс, БНХАУ-ын хооронд Найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагааны тухай гэрээг шинэчлэн байгуулсан. Энэхүү гэрээ нь хоёр улсын одоогийн харилцааны эрх зүйн үндсийг бүрдүүлж байна.

1949-2012 онд хоёр орны харилцаа, хамтын ажиллагааны асуудлуудыг зохицуулсан 400 гаруй гэрээ байгуулагдсанаас 151 гэрээ хүчин төгөлдөр үйлчилж буйг тогтоосон.

2003 оны 6 дугаар сард БНХАУ-ын дарга Ху Жинтаогийн Монгол Улсад хийсэн төрийн айлчлалын үеэр хоёр тал Монгол, Хятадын сайн хөршийн, харилцан итгэсэн, түншлэлийн харилцааг тогтоон хөгжүүлэхээр тохиролцсон.

2004 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Багабандийн БНХАУ-д хийсэн төрийн айлчлалын үеэр “Монгол, Хятадын хилийн боомт, тэдгээрийн дэглэмийн тухай хэлэлцээр”-т гарын үсэг зуржээ.

2011 оноос хойш[засварлах | edit source]

2011 онд Монгол Улсын Ерөнхий сайд С.Батболдын БНХАУ-д хийсэн албан ёсны айлчлалын үеэр хоёр тал Монгол, Хятадын стратегийн түншлэлийн харилцааг тогтоосон.

2013 онд Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийн БНХАУ-д хийсэн албан ёсны айлчлалын үеэр хоёр тал “Монгол, Хятадын стратегийн түншлэлийн харилцааг хөгжүүлэх дунд, урт хугацааны хөтөлбөр”-ийг байгуулсан.

2014 оны 8 дугаар сард БНХАУ-ын дарга Си Зиньпин Монгол Улсад төрийн айлчлал хийсэн. Айлчлалын үеэр Засгийн газар болон хувийн хэвшлийн хооронд нийт 37 баримт бичигт гарын үсэг зурж, хоёр улсын харилцааны түвшинг Иж бүрэн стратегийн түншлэлийн түвшинд хүргэх улс төрийн шийдвэрийг зарласан байна.

2014 оны 10 дугаар сард Монгол Улсын Их Хурлын дарга З.Энхболд, 2015 оны 4 дүгээр сард Гадаад хэргийн сайд Л.Пүрэвсүрэн БНХАУ-д тус тус албан ёсны айлчлал хийжээ.

Монгол, Хятадын худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагаа эрх тэгш, харилцан ашигтай байх зарчмын үндсэн дээр тогтвортой хөгжиж байна.

2014 оны байдлаар хоёр орны худалдааны нийт хэмжээ 6.79 тэрбум ам.долларт хүрсэн бөгөөд экспорт 5 тэрбум 70 сая ам.доллар, импорт 1 тэрбум 729 сая ам.доллар болжээ. Нийт экспортын 80 орчим хувь, импортын 30 орчим хувийг БНХАУ эзэлж байна. Түүнчлэн, Монгол Улсад бүртгэлтэй гадаадын хөрөнгө оруулалт бүхий нийт аж ахуйн нэгжийн 50 орчим хувь, нийт хөрөнгө оруулалтын дүнгийн 40 орчим хувь нь тус улсад ногдож байна.

Монгол Улсад оруулсан гадаадын хөрөнгө оруулагч орнуудыг Хятад Улс сүүлийн 14 жил тэргүүлж байна. 1990-2013 оны байдлаар Монгол Улсад БНХАУ-ын 3.8 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийжээ.

2013 оны 5 дугаар сард Монгол Улс, БНХАУ-ын ЗГХК-ын ээлжит 13 дугаар хуралдааныг Бээжин хотод зохион байгуулсан. Буцалтгүй тусламжийн хөрөнгөөр 2010 онд Улаанбаатар хотын Биеийн тамир, спортын ордон ашиглалтад оров. Хятадын соёлын төвийг 2010 оны 6 дугаар сард Улаанбаатар хотод байгуулсан.

Монгол Улс, БНХАУ-ын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 65 жилийн ойг тохиолдуулан хоёр тал 2014 оныг “Монгол-Хятадын найрсаг солилцооны жил” болгон зарласан байна.

Хоёр орны боловсролын салбарт хамтран ажиллах хэлэлцээрийн дагуу жил бүр манай 220 оюутан хятадын талын зардлаар суралцаж байна. Хятадын тал хоёр орны соёл, боловсролын салбарын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэн хөгжүүлэх зорилгоор ирэх 5 жилийн хугацаанд жил бүр 1000 оюутанг БНХАУ-ын Засгийн газрын тэтгэлгээр суралцуулах болсноо мэдэгдсэн. Мөн 2005 оноос ӨМӨЗО-ны Ардын засгийн газрын тэтгэлгээр жилд 100 оюутан хүлээн авч суралцуулж байна. Манай тал ч хятадын тодорхой тооны хүмүүсийг Монголд өөрийн зардлаар сургаж байна.