Өрөгтөмөр хаан

Өрөгтөмөр хаан
Монгол улсын хаан
オルク・テムル・ハーン.jpg
Хаанчлал 1402-1408
Өнгөрсөн огноо 1408
Өмнөх Гүнтөмөр хаан
Өв залгагч Адай хаан
Удаах Өлзийтөмөр хаан
Эцэг тодорхойгүй
Ургийн овог Боржигин
Төрсөн нэр Ёлтөмөр
Гүйличи[1]

Өрөгтөмөр[2] юмуу Ёлтөмөр нь 1402 оны харагчин хонин жил хаан ширээг булаан авч 1408 оны хар хулгана жил алагджээ. Өрөгтөмөр нь 15-р зууны эхэн үед Монгол улсыг түр саатуулсан удирдагч юм. Төмөрийн улсад эмхэтгэсэн янз бүрийн түүхийн материалаас үзэхэд, Гүнтөмөрийн дараа хаан ширээнд суусан нь Өгэдэй хааны гэр бүлийн Өрөгтөмөр (Ёлтөмөр) хаан байжээ.[3] Персийн түүхийн номонд Өрөгтөмөрийн үе Үгэчи хашихатай ойр байжээ. Өрөгтөмөр нь Өгэдэйн хүү Хадангийн удмын хүн юм.[4]

Өрөгтөмөр хаан нь Өгэдэйн удмынх байж болох бөгөөд Хасар, Тэмүгэгийн удам байх ч магадлалтай учир түүний гарал үүсэл тодорхойгүй байна. Мөн “Эрдэнийн товч”-д тэмдэглэгдэн үлдсэн Үгэчи хашиха бол Өрөгтөмөр өөрөө биш, Зүүн Монголын Өрөгтөмөр хааны эсрэг тэмцсэн Ойрадын удирдагч байж магадгүй. Гүнтөмөр хаан өөрийн дайсан Элбэг нигүүлсэгч хаанийг алсаны дараа Дөрвөн Ойрадын захирагчаар Батулаг томилов. Энэ шийдвэрт Үгэчи хашиха сэтгэл дундуур байв. Өрөгтөмөр хаан Аругтай тайш нарын хоорондын маргалдааны дараа 1408 онд алагджээ.[5]

Өмнөх
Гүнтөмөр хаан
Монголын Их Хаан
1402-1408
Дараах
Өлзийтөмөр хаан

Эшлэл[засварлах | кодоор засварлах]

  1. Мин улсын сударт бичигдсэн «Гүйличи» (хят. 鬼力赤) хоч гэдэг нь гуйлгачин гэсэн утгатай.
  2. "Монгол бахархлын өдөр" ба Монгол хаад
  3. Монгол улсын түүх, гутгаар боть, УБ., 2003
  4. Shajrat Ul Atrak: Or The Genealogical Tree Of The Turks And Tatars P.219:“Seventeenth Ak Timoor Kaan, the son of Nubeea or Boneea, the son of Kurak Ooghul, the son of Ooktaie…
  5. Буяндэлгэр. The Lineage and Political Situation of the Northern Yuan Khans Before the Middle of the 15th Century, Volume 6, Research on Mongolian History