Познань
Познань
Poznań | |
|---|---|
Хуучин захын талбайтай Хуучин хотын хэсэг | |
  Познань | |
| Солбицол: 52°24′30″N 16°56′01″E / 52.40833°N 16.93361°EСолбицол: 52°24′30″N 16°56′01″E / 52.40833°N 16.93361°E | |
| Улс |  Польш |
| Муж | Их Польш |
| Тойрог | Хотын тойрог |
| Байгуулагдсан | 10-р зуун |
| Хотын эрх | 1253 |
| Хотын захиргаа | Познань хотын захиргаа |
| Дүүрэг | 42 хороолол |
| Засаг захиргаа | |
| • Биет | Познань хотын зөвлөл |
| • Хотын дарга | Яцек Яськовяк (KO) |
| • Польшийн Сейм | Познань |
| Газар нутаг | |
| 261.91 км2 (101.12 бээр2) | |
| • Бөөгнөрөл | 2,162 км2 (835 бээр2) |
| Хамгийн өндөр цэг | 154 м (505 фут) |
| Хамгийн нам цэг | 60 м |
| Хүн ам (2024 оны 12 сарын 31) | |
| • Хотын тойрог | 536,151 (5-д)[1] |
| • Нягтрал | 2,063/км2 (5,340/бээр2) |
| • Бөөгнөрөл | 1,029,021[2] |
| Иргэдийн нэршил | Познаньчууд |
| ДНБ | |
| • Хотын тойрог | €14.965 тэрбум (2020) |
| • Бөөгнөрөл | €28.603 тэрбум (2021) |
| Цагийн бүс | UTC+1 (ТЕЦ) |
| • Зун (ЗЦ) | UTC+2 (ТЕЗЦ) |
| Шуудангийн код | 60-001 - 61–890 |
| Бүсийн дугаар | +48 61 |
| Улсын дугаар | Мужийн зам |
| Вэб сайт | www.poznan.pl |
| Албан нэр | Познань – хотын түүхэн төв |
| Бүртгэгдсэн | 2008-11-28 |
| Эшлэл ду. | Dz. U., 2008, 219-р бодь, Ду. 1401[5] |
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Познань (пол. Poznań [ˈpɔznaɲ] , герман. Posen ) — Польшийн Их Польш мужийн төв хот юм. Ойролцоогоор 540.000 хүн амтай бөгөөд үүгээрээ улсдаа тавдугаарт жагсдаг. Познань нь Ватра голын эрэг дээр орших бөгөөд Адам Мицкевичийн нэрэмжит Улсын их сургуультайгаас гадна худалдаа, аж үйлдвэр, соёл, судалгааны чухал төв юм.[6]
2016 онд Европын соёлын нийслэлд нэр дэвшиж байв.
Түүх
[засварлах | кодоор засварлах]Познань хот бол Их Польшийн хамгийн эртний хотуудын нэг бөгөөд Геч, Гнежно хотуудтай удаан хугацаанд ноёрхлын төлөө өрсөлдөж ирсэн. Польшийн төрийг үндэслэгч I Миешко үүнийг өөрийн оршин суух газруудын нэг болгон сонгосон; тэрээр энд баптисм хүртсэн байх магадлалтай. Домогт өгүүлснээр, тус хотын сүмд "Зоригт" хочтой I Болеслав болон бусад эртний Польшийн захирагчдыг оршуулсан гэдэг. III Болеславын гэрээслэлийн дагуу Познань нь 1138 онд тусдаа Их Польш гүнтийн нийслэл болжээ.
Шведийн довтолгоо, үе үе гардаг тахал, аймшигт үерийн улмаас Познань хотын хүн ам 1600-1730 оны хооронд гурав дахин буурсан. Польш-Литвын Хамтын нөхөрлөлийн хоёрдугаар хуваагдлын үед (1793) Познань хот Пруссын бүрэлдэхүүнд багтжээ.
Пруссын засаглалын үед Познань хот сүйрлээс сэргэж, эдийн засгийн өсөлтөө сэргээсэн байна. Германы засаг захиргааны анхны арга хэмжээний нэг нь хотын дэд бүтцийн хөгжилд саад болж байсан дундад зууны үеийн ханыг нураах явдал байв. 1815 оноос Познань нь хагас автономит Познань Их Гүнт улсын төв болж, 1848 онд Пруссын Позен муж болгон хувиргасан. Германчлах бодлогын хүрээнд угсаатны германчуудыг тус мужид суурьшихыг уриалсан бөгөөд 1867 онд тэд хотын хүн амын 38%-ийг эзэлж байжээ.
1918-1919 оны Их Польшийн бослогын дараа Познань хот нь дахин байгуулагдсан Польш улсын нэг хэсэг болжээ. Дэлхийн 2-р дайн эхэлмэгц Германы цэргүүд хотыг эзлэн авч (1939 оны 9-р сарын 10) Рейхэд нэгтгэв.
1945 оны 2-р сарын 23-нд Зөвлөлтийн цэргүүд бүслэгдсэн Познань цайз хот руу довтлов. Дайны үеэр хотын барилгуудын 55% нь ихээхэн эвдэрч, бүрэн сүйдсэн байв. Дайны дараа германчуудыг хотоос нүүлгэн шилжүүлжээ.
Эдийн засаг
[засварлах | кодоор засварлах]Польшийн баруун хэсэгт орших томоохон худалдаа, аж үйлдвэр, боловсролын төв бөгөөд механик инженерчлэл, хүнс боловсруулах, резин, үнэртэн, шил, хөнгөн үйлдвэрийн салбарууд сайн хөгжсөнөөрөө сайрхдаг.
Познань хотод германы автомашин үйлдвэрлэгч "Volkswagen", японы дугуй үйлдвэрлэгч "Bridgestone", болон польшийн автобус, тролейбус, трамвай үйлдвэрлэгч "Solaris Bus & Coach" компани байдаг.
Тээвэр
[засварлах | кодоор засварлах]Тус хот нь Познань-Лавица гэдэг олон улсын нисэх онгоцны буудалтай[7]. Төмөр замын 5 чиглэлийн зангилаа хот юм. Познань хотоор А2- автозам өнгөрч Германы хилээс цааш Берлин ордог А12 замтай нийлдэг.
Соёл урлаг
[засварлах | кодоор засварлах]Польшийн Драмын театр 1875 оноос хойш тус хотод үйл ажиллагаагаа явуулж байна. 1910 онд Познань дуурийн театр, 1956 онд Познань хотод Хөгжмийн театр тус тус нээгдсэн. 1947 онд Филармонийн нийгэмлэг нээгдсэн байна.
Газар зүй
[засварлах | кодоор засварлах]Газар зүйн байршил
[засварлах | кодоор засварлах]Польшийн түүхэн төв Познань хотын дундуур Варта гол урсан өнгөрөх бөгөөд улсынхаа нийслэл Варшаваас баруун зүгт 310 орчим километрийн зайд, Вроцлав хотоос умард чигт 180 километрийн зайтай оршдог.
Хотын захиргааны бүтэц
[засварлах | кодоор засварлах]Хот 5 том хотын дүүрэгт хуваагдана:
- Грунвалд, хүн ам 125.500, газар нутаг 36,2 км²
- Ежице, хүн ам 81.300, газар нутаг 57,9 км²
- Нове Миасто, хүн ам 142.200, газар нутаг 105,1 км²
- Старе Миасто, хүн ам 161.200, газар нутаг 47,1 км²
- Вилда, хүн ам 63.800, газар нутаг 15,0 км²
Цаг уур
[засварлах | кодоор засварлах]| Цаг уурын мэдээлэл: Познань (Познань нисэх буудал), өндөр: 83 м or 272 фут, 1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1951–одоо | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Сар | 1 сар | 2 сар | 3 сар | 4 сар | 5 сар | 6 сар | 7 сар | 8 сар | 9 сар | 10 сар | 11 сар | 12 сар | Жил |
| Макс. Температур °C (°F) | 15.8 (60.4) |
18.1 (64.6) |
24.0 (75.2) |
30.5 (86.9) |
31.8 (89.2) |
38.0 (100.4) |
38.2 (100.8) |
37.1 (98.8) |
34.6 (94.3) |
27.9 (82.2) |
19.9 (67.8) |
15.6 (60.1) |
38.2 (100.8) |
| Дундаж макс. °C (°F) | 9.3 (48.7) |
11.1 (52.0) |
17.3 (63.1) |
24.2 (75.6) |
27.7 (81.9) |
31.5 (88.7) |
32.6 (90.7) |
32.3 (90.1) |
26.9 (80.4) |
21.3 (70.3) |
14.0 (57.2) |
10.1 (50.2) |
34.3 (93.7) |
| Дундаж дээд °C (°F) | 2.1 (35.8) |
3.7 (38.7) |
8.1 (46.6) |
15.0 (59.0) |
19.8 (67.6) |
23.1 (73.6) |
25.2 (77.4) |
24.9 (76.8) |
19.5 (67.1) |
13.3 (55.9) |
7.1 (44.8) |
3.2 (37.8) |
13.8 (56.8) |
| Өдрийн дундаж °C (°F) | −0.4 (31.3) |
0.5 (32.9) |
3.8 (38.8) |
9.5 (49.1) |
14.1 (57.4) |
17.5 (63.5) |
19.5 (67.1) |
19.1 (66.4) |
14.3 (57.7) |
9.1 (48.4) |
4.4 (39.9) |
0.9 (33.6) |
9.4 (48.9) |
| Дундаж доод °C (°F) | −2.9 (26.8) |
−2.4 (27.7) |
0.0 (32.0) |
4.0 (39.2) |
8.4 (47.1) |
11.9 (53.4) |
14.1 (57.4) |
13.7 (56.7) |
9.6 (49.3) |
5.4 (41.7) |
1.8 (35.2) |
−1.4 (29.5) |
5.2 (41.4) |
| Дундаж мин. °C (°F) | −13.5 (7.7) |
−11.6 (11.1) |
−7.8 (18.0) |
−3.4 (25.9) |
0.9 (33.6) |
5.8 (42.4) |
8.6 (47.5) |
7.2 (45.0) |
2.6 (36.7) |
−2.8 (27.0) |
−5.6 (21.9) |
−10.1 (13.8) |
−16.1 (3.0) |
| Мин. температур °C (°F) | −28.5 (−19.3) |
−28.0 (−18.4) |
−21.4 (−6.5) |
−8.6 (16.5) |
−3.9 (25.0) |
0.5 (32.9) |
3.8 (38.8) |
3.2 (37.8) |
−1.7 (28.9) |
−8.3 (17.1) |
−15.2 (4.6) |
−24.9 (−12.8) |
−28.5 (−19.3) |
| Дундаж хур тунадас см (инч) | 37.7 (1.48) |
30.7 (1.21) |
39.9 (1.57) |
38.6 (1.52) |
53.8 (2.12) |
57.5 (2.26) |
84.4 (3.32) |
55.9 (2.20) |
41.2 (1.62) |
35.4 (1.39) |
33.6 (1.32) |
40.1 (1.58) |
538.9 (21.22) |
| Average extreme snow depth см (инч) | 3.9 (1.5) |
4.2 (1.7) |
2.5 (1.0) |
0.6 (0.2) |
0.0 (0.0) |
0.0 (0.0) |
0.0 (0.0) |
0.0 (0.0) |
0.0 (0.0) |
0.1 (0.0) |
1.3 (0.5) |
3.2 (1.3) |
4.2 (1.7) |
| Дундаж хур тунадастай өдрүүд (≥ 0.1 мм) | 16.47 | 13.10 | 13.40 | 10.20 | 12.17 | 12.43 | 13.60 | 12.23 | 10.67 | 12.93 | 13.37 | 16.50 | 157.06 |
| Цастай дундаж өдөр (≥ 0 cm) | 12.7 | 10.0 | 4.0 | 0.4 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 1.7 | 6.8 | 35.7 |
| Дундаж харьцангуй чийгшил (%) | 86.9 | 83.2 | 76.5 | 66.8 | 67.4 | 68.0 | 68.6 | 69.6 | 76.6 | 82.7 | 88.3 | 88.5 | 76.9 |
| Сарын дундаж нартай цаг | 50.8 | 71.8 | 123.1 | 211.1 | 255.4 | 257.3 | 268.5 | 252.7 | 165.2 | 112.7 | 53.9 | 36.6 | 1,859 |
| Эх сурвалж 1: Цаг уур, усны менежментийн хүрээлэн[8][9][10][11][12][13][14][15] | |||||||||||||
| Эх сурвалж 2: Meteomodel.pl (records, relative humidity 1991–2020)[16][17][18] | |||||||||||||
Зураг
[засварлах | кодоор засварлах]
Хамтын ажиллагаатай хотууд
[засварлах | кодоор засварлах]Познанийн хамтрагч түнш гадаад хотууд:[19]
| Хот | Улс | Хэзээнээс |
|---|---|---|
| Ассен |  Нидерланд |
1992 оноос хойш |
| Брно |  Чех |
1966 оноос хойш |
| Дьёр |  Унгар |
2008 оноос хойш |
| Йювяскюля |  Финланд |
1979 оноос хойш |
| Кутаиси |  Гүрж |
1992 оноос хойш |
| Наблус |  Палестин |
1997 оноос хойш |
| Ноттингемшир |  Нэгдсэн Хаант Улс |
1994 оноос хойш |
| Посуэло де Аларкон |  Испани |
1992 оноос хойш |
| Раанана |  Израил |
1995 оноос хойш |
| Ренн |  Франц |
1998 оноос хойш |
| Толидо |  Америкийн Нэгдсэн Улс |
1991 оноос хойш |
| Ханновер |  Герман |
1979 оноос хойш |
| Харьков |  Украин |
1998 оноос хойш |
| Шэньжэнь |  Хятад |
1993 оноос хойш |
Цахим холбоос
[засварлах | кодоор засварлах]
 |
Wiktionary: Познань – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |
- Албан ёсны цахим хуудас (англи, герман, польш хэлээр)
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ Архивлагдсан 2025-06-20 at the Wayback Machine (Польш хэлээр)
- ↑ "Poznań Metropolia" (PDF). metropoliapoznan.pl (Польш хэлээр). 2018. Эх хувилбараас (PDF) архивласан: 2021-07-20.
- ↑ "Gross domestic product (GDP) at current market prices by metropolitan regions". ec.europa.eu.
- ↑ "Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 3 regions". ec.europa.eu.
- ↑ Загвар:Cite Polish law
- ↑ www.poznan.pl
- ↑ "Port Lotniczy Poznań-Ławica". Эх хувилбараас архивласан: 2017-11-10. Татаж авсан: 2017-11-10.
- ↑ "Średnia dobowa temperatura powietrza". Normy klimatyczne 1991-2020 (Польш хэлээр). Цаг уур, усны менежментийн хүрээлэн. Архивласан огноо 2021-12-03. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ "Średnia minimalna temperatura powietrza". Normy klimatyczne 1991-2020 (Польш хэлээр). Цаг уур, усны менежментийн хүрээлэн. Архивласан огноо 2022-01-15. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ "Średnia maksymalna temperatura powietrza". Normy klimatyczne 1991-2020 (Польш хэлээр). Цаг уур, усны менежментийн хүрээлэн. Архивласан огноо 2022-01-15. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ "Miesięczna suma opadu". Normy klimatyczne 1991-2020 (Польш хэлээр). Цаг уур, усны менежментийн хүрээлэн. Архивласан огноо 2022-01-09. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ "Liczba dni z opadem >= 0,1 mm". Normy klimatyczne 1991-2020 (Польш хэлээр). Цаг уур, усны менежментийн хүрээлэн. Архивласан огноо 2022-01-15. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ "Średnia grubość pokrywy śnieżnej". Normy klimatyczne 1991-2020 (Польш хэлээр). Цаг уур, усны менежментийн хүрээлэн. Архивласан огноо 2022-01-15. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ "Liczba dni z pokrywą śnieżna > 0 cm". Normy klimatyczne 1991-2020 (Польш хэлээр). Цаг уур, усны менежментийн хүрээлэн. Архивласан огноо 2022-01-21. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ "Średnia suma usłonecznienia (h)". Normy klimatyczne 1991-2020 (Польш хэлээр). Цаг уур, усны менежментийн хүрээлэн. Архивласан огноо 2022-01-15. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ "Poznań Absolutna temperatura maksymalna" (Польш хэлээр). Meteomodel.pl. 2018-04-06. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ "Poznań Absolutna temperatura minimalna" (Польш хэлээр). Meteomodel.pl. 2018-04-06. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ "Poznań Średnia wilgotność" (Польш хэлээр). Meteomodel.pl. 2018-04-06. Татаж авсан: 2026-05-05.
- ↑ Miasta partnerskie: Wprowadzenie. In: poznan.pl. хандсан 19. Нэгдүгээр сар 2015 (polnisch).