Харьков

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Харьков
Харків / Харьков
Харьков хотын сүлд
Харьков (Украин)
Харьков
Харьков
Ерөнхий мэдээлэл
Муж: Харьков муж
Район: Тойроггүй хот
д.т.д: 152 м
Нутаг дэвсгэр: 306.0 км²
Хүн ам: 1,452,887 (2015)
Хүн амын нягтрал: 4,748 оршин суугч км² тутамд
Шуудангийн дугаар: 61000–61499
Утасны код: +380 572
Газар зүйн байршил: 50° 0′ У, 36° 15′ ДКоординат: 50° 0′ 0″ У, 36° 15′ 0″ З
КОАТУУ: 6310100000
Засаг захиргааны гишүүнчлэл: 9 район
Засаг дарга: Геннадий Кернес
Хаяг: пл. Конституції 7
61200 м. Харків
Цахим хуудас: http://www.city.kharkov.ua/
Статистикийн мэдээлэл
Харьков (Украин)
Харьков
Харьков
i1

Харьков [ха́рьков] буюу Харкив (укр. Харків) гэдэг нь Украин улсын зүүн хэсэгт орших Харьков мужийн засаг захиргааны төв, хүн амаараа улсдаа хоёрдугаар ордог, саятан хот юм. 350 км² газар нутаг, 1.45 сая хүнтэй.

Эш түүх[засварлах | кодоор засах]

Өнөөгийн хотын суурь 1654 онд тавигдсан. Оросын эзэнт гүрний үед украйны төв байсан ёсоор Зөвлөлт Украин байгуулагдсан эхний жилүүд, 1935 он хүртэл нийслэл байв.

Газар зүй[засварлах | кодоор засах]

Нутгийн хуваарь
Харьковын зургийн түүвэр

Харьков хот далайн түвшнээс дээш 94—205 метр өндөр газар 350 км² нутаг эзлэн оршдог. Дундуур нь Харьков, Лопань, Уды, Немышля, Алексеевка, Саржинка, Очеретянка, Роганка, Студенок зэрэг гол горхи урсдаг.

Нийслэл Киевээс 477 км, Оросын хилээс 26 км зайнд оршдог. Өөрийн гэсэн хотын бөөгнөрөлтэй. Өргөн хүрээнд энэ нь хил дамнаад Харьков–Белгород хотын бөөгнөрөл болдог.

Лениний, Зержинскийн, Киевийн, Москвагийн, Фрунзийн, Оржоникидзегийн, Коминтернийн, Чернозаводын, Октябрийн гээд 9 дүүрэгт хуваагддаг.

Хүн ам зүй[засварлах | кодоор засах]

Он Хүн ам
1655 587
1785 10,805
1901 198 273
1962 1,000,000
2012 1,452,443

1950 онд 718,000, 1959 онд 953,000, 1962 онд 1 сая гаруй хүн амтай байсан бол 1970 оны хүн амын тооллогоор Харьков хотод 1,223,000 хүн амьдарч байсан бол 1979 онд 1,444,000 хүн амтай байсан. 2014 оны 1-р сарын 1-ний байдлаар Харьковын хүн ам 1,423,000 хүн байв (Киевийн дараа 2-р байр)

Харьков хотод 2020 онд 1,452,443 хүн оршин сууж байна. Хүн амын тоогоор улсынхаа хотуудаас хоёрдугаарт явна. Анхнаасаа олон үндэстний өлгий байсан. Еврей үндэстэн олон байж байгаад дайнаар нэлэнхүй хөнөөгдсөн бөгөөд дүрэвсэн байна. Одоо украин үндэстэн олонхийг бүрдүүлж байна.

Харьков хотын хүн амын тоон цуваа
1926 1939 1959 1989 2001
украин  38,6%  48,5%  48,4%  50,4%  62,0%
орос  37,2%  32,9%  36,1%  42,0%  33,0%
еврей  19,5%  15,6%  8,7%  3,0%  0,7%

Засаг захиргаа[засварлах | кодоор засах]

Орчин үеийн Харьков хотын нутаг дэвсгэр нь есөн Засаг захиргаа-нутаг дэвсгэрийн нэгжид хуваагддаг - хотын дүүрэг: Шевченков, Новобавар, Киев, Слобод, Холодногор Москва, Аж үйлдвэрийн, Немышлян болон Основян юм.

Эдийн засаг[засварлах | кодоор засах]

Танк, бульдозер, цахилгаан тоног төхөөрөмж, генератор, турбин гэх мэт хүнд үйлдвэр хөгжсөн.

Боловсрол[засварлах | кодоор засах]

Харьков хотын дээд сургуулиудад 200 гаруй мянган оюутан сурдаг бөгөөд түүний 12 мянга нь гадаад оюутнууд юм байна. /2020 оны байдлаар Монголоос 20 орчим оюутан сурж байсан ажээ/.

1804 онд байгуулагдсан Харьковын Их сургууль /Василь Назарович Каразины нэрэмжит/.Их сургууль нь 21 факультеттай: биологи; физик, техникийн; радио физик, биоанагаахын электроник, компьютерийн систем; биеийн тамирын; компьютерийн шинжлэх ухаан; философийн; математик, компьютерийн шинжлэх ухаан; газарзүй, геологи, амралт, аялал жуулчлал; экологийн; эдийн засгийн; Гадаад хэл; түүхэн; филологи; эмнэлгийн; химийн; социологийн; сэтгэл судлал; хууль ёсны; бие махбодийн болон эрчим хүч; олон улсын эдийн засгийн харилцаа, аялал жуулчлалын бизнес.Тус их сургууль нь Нобелийн шагналтан, физикч Лев Ландау, биологич Илья Мечников нарын судалгаа, үйл ажиллагаатай нягт холбоотой юм. Мөн Харьков хотод дараах сургуулиуд байдаг байна. Үүнд:

  • В.В.Докучаевын нэрэмжит Харьковын Үндэсний хөдөө аж ахуйн их сургууль ,
  • Харьковын Политехникийн дээд сургууль,
  • Харьковын Үндэсний Эдийн Засгийн Их Сургууль,
  • Харьковын Үндэсний Анагаах Ухааны Их Сургууль,
  • Цэцэн Ярославын /Ярослав Мудрдрый/ нэрэмжит Үндэсний Хууль зүйн Академи,
  • Харьковын Улсын соёлын академи,
  • Эм зүйн Үндэсний их сургууль,
  • Үндэсний сансар судлалын их сургууль,
  • И.П.Котляревскийн нэрэмжит Харьковын үндэсний урлагийн их сургууль зэрэг юм.

Өв соёл[засварлах | кодоор засах]

Харьковт шинжлэх ухааны хүрээлэн 142, дээд сургуулийн газар 45 (1805 онд байгуулагдсан Харьковын их сургууль ...), музей 16, театр 6, номын сан 80, зургийн үзэсгэлэн 1 тоотой байна.

Харьковын «Металлист» хөлбөмбөгийн баг Украины дээд лигт тоглодог.

Ах дүү хот[засварлах | кодоор засах]

Цахим холбоос[засварлах | кодоор засах]

 Commons: Kharkiv – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан

Эшлэл[засварлах | кодоор засах]

  1. 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 Міста-побратими – Харківська міська рада (Украйн)
  2. Brno – Partnerská města (Czech). © 2006–2009 City of Brno. 17 July 2009-д хандсан.
  3. Чорногорське місто Цетіньє стало партнером Харкова(Украйн)
  4. Побратимські зв'язки між містами України та США (Украйн)
  5. OKI Sister City Coalition.
  6. Міжрегіональне співробітництво між Україною та Латвією (Украйн)
  7. Харків і Газіантеп - міста-побратими(Украйн)
  8. Співробітництво між регіонами України та регіонами Литовської Республіки (Украйн)
  9. Sister cities – Kutaisi City Local Government[үхмэл линк]
  10. Partenariat et amitié existantsеntre villes et régions de France et d‘Ukraine (Франц)
  11. Побратимські стосунки між містами та регіонами (Украйн)
  12. Співробітництво міст України та Польщі. Mfa.gov.ua. 2012-07-15-д хандсан.
  13. Poznań - Miasta partnerskie (Polish). 1998–2013 Urząd Miasta Poznania. City of Poznań. the original on 2013-09-23-с архивлагдсан. 2013-12-11-д хандсан.
  14. Poznań Official Website – Twin Towns (Polish). © 1998–2008 Urząd Miasta Poznania. 29 November 2008-д хандсан.
  15. Международные и межрегиональные связи || Официальный портал Администрации Санкт-Петербурга (Орос хэл)
  16. Побратимські зв'язки між містами України та Республіки Болгарія (Украйн)
  17. Асоціація міст України і Національна асоціація общин республіки Болгарія підписали угоду про співпрацю. Kmv.gov.ua. 2012-04-20-д хандсан.
  18. Харків і Варшава стали містами-побратимами (Украйн)