Далайн орнууд

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Далайн орнууд
French Polynesia (orthographic projection).svg
Нутаг дэвсгэр 1260000 км²
Хүн ам 16.5 сая
Нягтшил 13 хүн/км²
Цагийн бүс UTC+9 - UTC-6
Австрали ба далайн орнуудын арлууд

Далайн орнууд хэмээх нэршлээр номхон далайн хойд болон австралийн зүүн талаарх арлын орнуудыг хэлдэг. 7500 орчим арлын нийт хуурай газрын талбай нь 1,3 сая км² (Монгол Улсын газар нутгийн тавны дөрөв орчим) бөгөөд 70 сая километр квадрат тэнгисийн бүс нутагт тархсан байна. 2100 орчим арал дээр нь нийт 16,5 сая хүн амьдардаг. Далайн орнууд нь Австралийн хамтаар Австрали ба далайн орнууд гэсэн тивийн том бүс нутгийг үүсгэнэ.

Нэр томьёо[засварлах | edit source]

Далайн орнууд[засварлах | edit source]

Далайн орнуудад хамаарах бүс нутгийг төрөл бүрээр тодорхойлсон байдаг. Жишээлбэл герман хэлтэй улсуудад зөвхөн Полинези, Меланез (Шинэ Гвинейн хамт) Микронезийг далайн орнуудад тооцдог. Шинэ Зеланд, Хавайн аль аль нь Полинезид орох бөгөөд учир нь энэ хоёр арлын уугуул иргэд нь Полинезичүүд байсантай холбоотой. Тийм ч учраас тэдний соёл энэ нутгуудад ихээхэн нөлөөлсөн байдаг. Хэдийгээр өнөөдөр Шинэ Зеланд нь европын цагаачдаар, Хавай нь америкийн цагаачдаар дүүрч эдгээр улсуудын эдийн засгийн бүсэд хамаарч байгаа ч уугуул нутгийн иргэдийн соёл өнөө үед ч нөлөөтэй хэвээр байгаа юм.

Маш ховор тохиолдолд Малайн архипелагийн зүүн хэсгийг оруулан тооцдог. Англи хэлтэй улсуудад заримдаа Австрали ба далайн орнуудыг товчлон Далайн орнууд хэмээн нэрлэх нь бий.

Газар зүй[засварлах | edit source]

Геологи[засварлах | edit source]

Далайн орнуудыг геологи талаас нь авч үзвэл тив биш, учир нь Шинэ Каледони, Шинэ Зеланд, Шинэ Гвиней, Тасмани нь эртний Гондвана тивийн эх газрын царцдасаас бүрэлджээ.

Улс төрийн гишүүнчлэл[засварлах | edit source]

Бүрэн эрхт улс[засварлах | edit source]

Күүкийн арлууд нь Шинэ Зеландын чөлөөт холбооны бүрэн эрхт тусгаар улс бөгөөд тус улсыг Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага болоод 20 гаран улсууд тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрсөн юм. Гэхдээ Күүкийн арлууд нь НҮБ-ын гишүүн улс биш.

Далайн орнуудын бүс нутагт байдаг хоёр улсын хоорондох цорын ганц хуурай газрын хил нь Шинэ Гвиней дэх Индонез ба Папуа Шинэ Гвинейн хоорондын хил юм.

Байршил Улсын нэр Нийслэл Газар нутгийн
хэмжээ (км²)
Хүн амын тоо
(Мэдээ: 2002)
Хүн амын
нягтрал
(хүн/км²)
Cook Islands in Oceania (small islands magnified).svg Күүкийн арлуудКүүкийн арлууд Күүкийн арлууд Аваруа 240 20.811 87
Fiji in Oceania (small islands magnified).svg ФижиФижи Фижи Сува 18.270 856.346 47
Kiribati in Oceania (small islands magnified).svg КирибатиКирибати Кирибати Өмнөд Тарава 811 96.335 119
Marshall Islands in Oceania (small islands magnified).svg Маршаллын арлуудМаршаллын арлууд Маршаллын арлууд Мажуро 181 73.630 407
Micronesia in Oceania (small islands magnified).svg Микронезийн Холбооны УлсМикронези Микронези Паликир 702 135.869 194
Nauru in Oceania (small islands magnified).svg НауруНауру Науру Ярен 21 12.329 587
New Zealand in Oceania (small islands magnified).svg Шинэ ЗеландШинэ Зеланд Шинэ Зеланд Веллингтон 268.680 3.908.037 16,4
Palau in Oceania (small islands magnified).svg ПалауПалау Палау Нгерулмуд 458 19.409 42
Papua New Guinea in Oceania (small islands magnified).svg Папуа Шинэ ГвинейПапуа Шинэ Гвиней Папуа Шинэ Гвиней Порт Морсби 462.840 5.172.033 11
Solomon Islands in Oceania (small islands magnified).svg Соломоны арлуудСоломоны арлууд Соломоны арлууд Хониара 28.450 494.786 17
Samoa in Oceania (small islands magnified).svg СамоаСамоа Самоа Апиа 2.944 178.631 61
Tonga in Oceania (small islands magnified).svg ТонгаТонга Тонга Нукуалофа 748 106.137 142
Tuvalu in Oceania (small islands magnified).svg ТувалуТувалу Тувалу Фунафути 26 11.146 429
Vanuatu in Oceania (small islands magnified).svg ВануатуВануату Вануату Порт Вила 12.200 196.178 16

Хараат бүс нутаг[засварлах | edit source]

Байршил Улс
Харьяа улс
Нийслэл Газар нутгийн
хэмжээ (км²)
Хүн амын тоо
(Мэдээ: 2002)
Хүн амын
нягтрал
(хүн/км²)
American Samoa in Oceania (small islands magnified).svg Америкийн СамаоАмерикийн Самао Америкийн Самао
Америкийн Нэгдсэн Улс
Паго Паго 199 68.688 345
French Polynesia in Oceania (small islands magnified).svg Flag of French Polynesia.svg Францын Полинези
Франц
Папеете 4.167 257.847 62
Guam in Oceania (small islands magnified).svg ГуамГуам Гуам
Америкийн Нэгдсэн Улс
Хагатна 549 160.796 293
New Caledonia in Oceania (small islands magnified).svg Flag of France.svg Шинэ Каледони
Франц
Нумеа 19.060 207.858 11
Niue in Oceania (small islands magnified).svg Flag of Niue.svg Ниуэ
Шинэ Зеланд
Алофи 260 2.134 8,2
Northern Mariana Islands in Oceania (small islands magnified).svg Flag of the Northern Mariana Islands.svg Хойд Марианы арлууд
Америкийн Нэгдсэн Улс
Сайпан 477 77.311 162
Norfolk Island in Oceania (small islands magnified).svg Flag of Norfolk Island.svg Норфолк Арал
Австрали
Кингстон 35 1.866 53
Pitcairn Islands in Oceania (small islands magnified).svg Питкэрнийн арлуудПиткэрнийн арлууд Питкэрнийн арлууд
Их Британи
Адамстаун 47 47 1,0
Tokelau in Oceania (small islands magnified).svg ТокелауТокелау Токелау
Шинэ Зеланд
Факаофо[1] 10 1.431 143
Wallis and Futuna in Oceania (small islands magnified).svg Уоллис ба ФутунаУоллис ба Футуна Уоллис ба Футуна
Франц
Мата Уту 274 15.585 57
Хараат бүс нутаг (хүнгүй арлууд)
Coral Sea Islands Territory in Oceania (small islands magnified).svg АвстралиАвстрали Шүрэн Тэнгисийн Арлууд
Австрали
Виллис Исланд
Цаг уурын станц
3 4
Станцын ажилчид
1,3
United States Minor Outlying Island in Oceania (small islands magnified).svg АНУ-ын жижиг арлуудАНУ-ын жижиг арлууд АНУ-ын жижиг арлууд
Америкийн Нэгдсэн Улс
байхгүй 28 40
эрдэмтэн, ажилчид
1,4
Clipperton Island on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg ФранцФранц Клиппертон
Франц
байхгүй 1,7 хүн амьдардаггүй 0
Үндэстний засаг захиргааны дэд нэгж, ихэнхдээ далайн бус орнууд
Hawaii in Oceania (small islands magnified).svg ХавайХавай Хавай
Америкийн Нэгдсэн Улс
Хонолулу 28.311 1.285.498 45
Easter Islands on the globe (Polynesia centered).svg rand Пасха арал
Чили
Ханга Роа 164 3.791 23
Indonesia in Oceania (Papua only).svg ИндонезИндонез Папуа
Индонез
Жаяпура 365.466 2.851.999 8
Indonesia in Oceania (West Papua only).svg ИндонезИндонез Өрнөд Папуа
Индонез
Маноквари 56.515 760.855 13

Цахим холбоос[засварлах | edit source]

 Commons: Далайн орнууд – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан
Wiktionary
Wiktionary: Далайн орнууд – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу

Эх сурвалж[засварлах | edit source]

  1. fakaofo.tk