Балкар ястан

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Балкар ястан
Caucasus-ethnic balkaren.png
Кавказ дахь Балкаруудын байршил (улаан)
Бүгд тоо
120,000
(2010 оноор тооцов)
Төвлөрсөн газар орон
Орос ОХУ (2010 он)[1]             112,924
Flag of Kazakhstan.svg Казахстан (2009) 1,798 [2]
Flag of Kyrgyzstan.svg Кыргызстан (1999) 1,512 [3]
Хэл аялгуу

Карачай-Балкар хэл, Орос хэл

Шашин шүтлэг

Исламын Сунни, Христосын Үнэн алдартан

Төрөл ард түмэн

Карачай болон бус Түрэг хэлт ард түмэн

Балкар (карачай-балкараар таулу, олон тоонд «уулынхан» гэсэн утгат таулула, бас олон тоонд Малкарлыла; оросоор Балкар, олон тоонд Балкарцы, англиар олон тоонд Balkars; туркээр олон тоонд Balkarlar) — олонх нь өөрсдийн уг язгуурын нутаг ОХУ-ын холбооны нэгж Кабардино-Балкар улс, тоймловол Ар Кавказад оршин суугаа Түрэг хэл-угсааны ард түмэн, 120 мянгуулаа байгаа ястан.

Кавказын ноён оргил Эльбрусын (балкарууд Минги таў — «мөнх уул» гэж хэлдэг) зүүн ард нь Балкар, баруун ард нь Карачай ястан байдаг. Өндөр уулсын хоёр тал, засаг захиргааны харьяаллаар салгуу бүртгэгдэж, ялган танигдаж явдгаас биш, Карачай Балкар хоёр нь ерөөс нэг хэлтэн, нэг ард түмэн юм. Тэдний Карачай-Балкар хэлийг төрөл гарлаар нь Түрэг төрлийн Өрнө-өмнөд (Кыпчак) бүлгийн Кыпчак-Куман дэд бүлэгт ангилдаг. Алс бөглүү уулын бэлчээрийн мал аж ахуйтан тэдний дунд арилжаа, шашны үйлээр араб үсэг хэдийнээ дэлгэрсэн боловч яг Карачай-Балкар гэх хэлэнд ЗХУ-ын үед л бусад ард түмний адилаар эхлээд латин (1924), дараа нь кирилл үсэгт (1936) бичгийн хэл үүсчээ.

Иш баримт[засварлах]