Баян-Уул сум (Дорнод)

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Баян-Уул сум
ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠠᠭᠣᠯᠠ ᠰᠤᠮᠤ
сум
Улс, орон Монгол Монгол (МУ)
Дээд нутаг Дорнод аймаг
Дотоод нутаг
(6 баг)
1. Заяат
2. Хар чулуут
3. Урт
4. Бэрх
5. Улз
6. Өвөр эрээн
Сумын төв Жавартхошуу
Газар нутаг 5623 км²
Хүн ам (2009) 4,451 хүн
Шуудан-дугаар 21160
Хаяа залгаа
газар, нутаг
Дадал, ↑ Хэрээ, → Баяндун,
Норовлин, ↘ Цагаан-Овоо

Баян-УулДорнод аймгийн сум. 1924 онд байгуулагдсан. Монгол улсын харъяат иргэн Баян-Уул сумын суурин хүн ам - 3,816[1]. Энэ тооллогын дүнгээр бол аймгийн 14 сумнаас 2-р олон хүн амтай (Хэрлэнгийн дараах) сум юм. Сумын нутаг дэвсгэр захиргааны 6 багт хуваагддаг.

Сумын төв Жаварт Хошуу нь аймгийн төв Чойбалсангаас баруун хойш 200 км зайд, Улз голын эрэгт оршино. Сумын иргэд ихэвчлэн өөрийн гараар барьсан дүнзэн байшинд амьдран сууна. Сум 6000 орчим хүн амтай, буриад ястан голлон амьдардаг. Сумын төвөөс баруун хойш 26 км зайд Эрээн тосгон бий.

Алдар Гавьяатнууд[засварлах | edit source]

Харваачид[засварлах | edit source]

1939 оны Халхын голын дайны ар тал[засварлах | edit source]

1939 онд одоогийн Ульхан боомтоос баруун урагш 5 км орчим газар Монгол нэр нь Царам, ЦАРМ буюу /Централный авто ремонтный машины/ төв засварын газар байжээ. Ульханаас Чойбалсан хүртэл тавигдсан сайжруулсан шороон засмал зам бий энэ замын дэргэд ЦАРМ, зэвсэг, шатахуун, хүнс, хувцас зэрэг агуулахууд байсан.

Халхын голын Хамар давааны орчимд Г.К.Жуковын командын байр болон , окоп, тулгуурт байр зэргийг хийсэн модон материал нь ЦАРМ-д үйлдвэрлэсэн /одоогийн Бавж Барас ХХК байрладаг, хуучин хөрөө рамын суурин дээр нь хөрөө рам болон бусад тоног төхөөрөмж суурилуулсан/

Өвөр Дархинтын Госпитал жалганд Оросын цэргийн хээрийн эмнэлэг, Өвөр Дархинтын нисэх онгоцны буудал нь байлдааны онгоцны нөөцүүд нь энд байрладаг ба баруун талд /одоогийн Сайжрахын нарс гэж нэрлэгдсэн/ тэр үед энэ нарсан дотор нисэхийн дарга нарын байр байсан.

Дархинтын цагаан нуурын зүүн хойд талд нарийн болон бусад хүнсний ногооны 10 га орчим талбай, одоо ч ул мөр нь бий.

1950, 60 оны үед Дандар баатар ЗИС-5 машинаар Дархинтын даваа болон Эрээн даваагаар модны тээвэрт явдаг байсан.

Ар Дархинтын Шинэстэй гэдэг аманд цэргийн хүнсний зориулалтаар гахайн ферм байсан /одоо Гахай жалга гэх нэршил үүссэн/, Царамаас баруун тийшээ 20 км орчимд Онон голруу түрж орсон гацааг сэтэлж / одоогийн Хясуу гэх нэршил үүссэн/ зам тавьснаар,Өвөр Дархинтаас хүнсний ногоо, Ар Дархинтаас гахайн мах болон бусад бүтээгдхүүн тээвэрлэдэг байжээ.

Баян-Уул суманд одоогийн хонхрын дэлгүүрын цагаан байшин нь шатахуун түгээгүүрийн газар болон цувааг нэвтрэн өнгөрүүлэх цэг /точка/ байсан, Цагаан-Овоо сумаас хойш 10 орчим км газарт бас адилхан байшин,шатахуун түгээгүүрийн цэг, Оросын улс төрийн болон эрүүгийн хоригдолуудын байр, Эрээн нурууны Засмал давааны ард Ар Хөндлөнгийн гүүрийн хажууд улс төрийн болон эрүүгийн хоригдолуудын байр байсан.

дараагийн удаа баримт материалуудыг цуглуулан дэлгэрэнгүй нийтлэх болно.

Нутгийн ахмад буурлуудын аман яриа бусад эх сурвалжаас