Тайшир сум

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт

ГОВЬ-АЛТАЙ АЙМГИЙН ТАЙШИР СУМЫН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

Тайшир сум нь 1924 онд байгуулагдсан. Хуучнаар Засагтхан аймгийн Эрдэнэ бишрэлт Засагт ханы хошуу.

Баг: Хуримт, Галуут, Далан гурван багтай,

Хүн амын тоо: 1426

Өрхийн тоо: 425

Газар нутаг: 391,3 мянган га

Монгол улсын баруун хязгаарт Говь-Алтай аймгийн зүүн хойд хэсэгт Хасагт Жаргалангийн нуруунаас урагшлан Хан Тайшир нурууны ар хүртэл хангай говийн заагт Завхан голын дагуу уул нуруу, тал хээр хосолсон 391.3 мян га талбайг хамран оршдог.

Далайн түвшинөөс дээш 2750-3275 м өндөрт өргөгдсөн.

Газар хөдлөлтийн эрчим 7 балл. Сумын нутаг дэвсгэр нь уул, гүвээ толгод бүхий тал хээр буюу мал аж ахуй, газар тариалан эрхлэхэд тохиромжтой.

Эдийн засгийн үзүүлэлт: Сумын хэмжээнд 11 аж ахуйн нэгж, 6 байгууллага үйл ажиллагаа явуулж сумын төсөвт 8003,5 сая төгрөгийн татвар төвлөрүүлж байна.

Мал сүргийн бүтэц: 2014 онд сумын хэмжээнд нийт 860147 мал тоологдсоноос тэмээ 429, адуу 2646, үхэр 1643, хонь 31073, ямаа 50232 байна.

Газар тариалан: 2014 онд хүнсний ногоо 2.38тн, төмс 6тн, үр тариа 17.4тн, өргөст хэмх 0.5тн-ыг тус тус хураан авсан байна. Нийт 242 тн хадлан, 2.5тн тэжээл, 2.3тн гар тэжээл бэлтгэснээс аюулгүйн нөөцөд 50тн өвс, 2.5тн тэжээл нөөцөлсөн.

Дэд бүтэц

Зам харилцаа:Сумын газар нутагт орон нутгийн чанартай Алтай-Тайшир чиглэлийн 20 км сайжруулсан авто замтай. Мянганы замын Алтай-Улиастайг холбосон босоо тэнхлэгийн зам тус сумаар дайран өнгөрөхөөр төлөвлөгдсөн. Багууд хоорондоо шороон замаар холбогдсон. 2005 онд сумын төвөөс 3 кмт Завхан голын дээр 222 метрийн урттай бетонон гүүр баригдаж ашиглалтанд орсон.

Цахилгаан хангамж: Тайшир сум нь Алтай-Улиастай эрчим хүчний системд холбогдсон. Сумын төвд 35кв-тын дэд станц, цахилгаан дамжуулах агаарын шугам 2008 онд ашиглалтанд орсон. Алтай-Улиастай ТӨҮГазар нь Говь-Алтай, Завхан аймгийн сумдыг эрчим хүчээр хангаж байна.

Усан хангамж: Төв Азийн гадагш урсгалгүй ай савд багтах Завхан гол тус сумын нутгаар 82 км урттай урсан өнгөрдөг. Усан цахилаан станцын зориулалтаар 52км2 талбай бүхий хиймэл нуур тогтоож “Гэгээн нуур” хэмээн нэрлэсэн. Тус сумын нутагт 32 булаг шанд, 70 гаруй энгийн уурхайн болон инженерийн хийцтэй худаг уст цэг байдаг.

Дулаан хангамж: Сумын төвд хувийн хэвшлийн төвлөрсөн 1 уурын зуухтай ба ЗДТГ-ын байр, сургууль, эмнэлэг, мөн орон сууцны 26 айлыг нэгдсэн халаалтанд холбосон. Хүүхдийн цэцэрлэг, соёлын төв зэрэг байгууллагууд нам даралтын зуухаар дулааны эх үүсвэрээ шийдвэрлэсэн.

Байгалын үзэсгэлэнт газрууд: