Тайшир сум

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Тайшир нь Говь-Алтай аймгийн нэгэн сум юм. 1924 онд байгуулагдсан. Хуучнаар Засагт хан аймгийн Эрдэнэ бишрэлт Засагт ханы хошуу. Хуримт, Галуут, Далан хэмээх гурван багтай.

Хүн амын тоо: 1426

Өрхийн тоо: 425

Газарзүй[засварлах | edit source]

Монгол улсын баруун хязгаарт Говь-Алтай аймгийн зүүн хойд хэсэгт Хасагт Жаргалангийн нуруунаас урагшлан Хан Тайшир нурууны ар хүртэл, хангай говийн заагт, Завхан голын дагуу уул нуруу, тал хээр хосолсон 391.3 мян га талбайг хамран оршдог.

Далайн түвшнээс дээш 2750-3275 м өндөрт өргөгдсөн.

Газар хөдлөлтийн эрчим 7 балл. Сумын нутаг дэвсгэр нь уул, гүвээ толгод бүхий тал хээр буюу мал аж ахуй, газар тариалан эрхлэхэд тохиромжтой.

Эдийн засаг[засварлах | edit source]

Сумын хэмжээнд 11 аж ахуйн нэгж, 6 байгууллага үйл ажиллагаа явуулж, сумын төсөвт 8003,5 сая төгрөгийн татвар төвлөрүүлж байна.

2014 онд сумын хэмжээнд нийт 860147 мал тоологдсоноос тэмээ 429, адуу 2646, үхэр 1643, хонь 31073, ямаа 50232 байна.

2014 онд хүнсний ногоо 2.38тн, төмс 6тн, үр тариа 17.4тн, өргөст хэмх 0.5тн-ыг тус тус хураан авсан байна. Нийт 242 тн хадлан, 2.5тн тэжээл, 2.3тн гар тэжээл бэлтгэснээс аюулгүйн нөөцөд 50тн өвс, 2.5тн тэжээл нөөцөлсөн.

Дэд бүтэц[засварлах | edit source]

Зам харилцаа[засварлах | edit source]

Сумын газар нутагт орон нутгийн чанартай Алтай-Тайшир чиглэлийн 20 км сайжруулсан авто замтай. Мянганы замын Алтай-Улиастайг холбосон босоо тэнхлэгийн зам тус сумаар дайран өнгөрөхөөр төлөвлөгдсөн. Багууд хоорондоо шороон замаар холбогдсон. 2005 онд сумын төвөөс 3 кмт Завхан голын дээр 222 метрийн урттай бетонон гүүр баригдаж ашиглалтад орсон.

Цахилгаан хангамж[засварлах | edit source]

Тайшир сум нь Алтай-Улиастай эрчим хүчний системд холбогдсон. Сумын төвд 35кв-тын дэд станц, цахилгаан дамжуулах агаарын шугам 2008 онд ашиглалтад орсон. Алтай-Улиастай ТӨҮГазар нь Говь-Алтай, Завхан аймгийн сумдыг эрчим хүчээр хангаж байна.

Усан хангамж[засварлах | edit source]

Төв Азийн гадагш урсгалгүй ай савд багтах Завхан гол тус сумын нутгаар 82 км урттай урсан өнгөрдөг. Усан цахилаан станцын зориулалтаар 52км2 талбай бүхий хиймэл нуур тогтоож “Гэгээн нуур” хэмээн нэрлэсэн. Тус сумын нутагт 32 булаг шанд, 70 гаруй энгийн уурхайн болон инженерийн хийцтэй худаг уст цэг байдаг.

Дулаан хангамж[засварлах | edit source]

Сумын төвд хувийн хэвшлийн төвлөрсөн 1 уурын зуухтай ба ЗДТГ-ын байр, сургууль, эмнэлэг, мөн орон сууцны 26 айлыг нэгдсэн халаалтад холбосон. Хүүхдийн цэцэрлэг, соёлын төв зэрэг байгууллагууд нам даралтын зуухаар дулааны эх үүсвэрээ шийдвэрлэсэн.