Гурванбулаг сум (Булган)

Гурванбулаг сум ᠭᠤᠷᠪᠠᠨᠪᠤᠯᠠᠭᠰᠤᠮᠤ
Сум
Интерактив газрын зураг
Улс	Монгол
Аймаг	Булган
Байгуулагдсан	1931 он
Дахин байгуулагдсан	1942 он
Сумын төв	Авзага
Газар нутаг
• Нийт	2,686.05 км2 (1,037.09 бээр2)
Хүн ам  (2022)
• Нийт	▼ 3,267
Цагийн бүс	UTC+8 (UTC + 8)
Шуудангийн код	63120

Гурванбулаг гэж Монгол улсын Булган аймгийн сум байдаг. 2686 км² газар, 3,123 хүнтэй.

Түүх

Гурванбулаг сумын нутаг урьд цагт Түшээт хан аймгийн Түшээт ханы хошууны хойд хэсэг, Бишрэлт гүний хошууны урд хэсэг байв. Монгол улсын 1924 оны засаг захиргааны өөрчлөлтөөр дээрх бүтэц харгалзан Богд хан уулын аймаг, Хангай хайрхан уулын хошуу, Авзага хайрхан уулын хошуу болон өөрчлөгджээ.

1931 оны өөрчлөн байгуулалтаар шинээр 13 аймаг, 311 сум хуваахад Архангай аймгийн Зүүн Гурванбулаг сум зохион байгуулагдаж, 1942 онд шинэ байгуулагдсан Булган аймагт шилжжээ. 1956 онд Авзага сумыг татан буулгаж ихэнх хэсгийг Гурванбулаг сумтай нийлүүлж өнөөгийн нутаг дэвсгэр тогтсон.

Газар зүй

Гурванбулаг сум Булган аймгийн нутгийн баруун урд захад 2686 км² газар нутаг харьяалан оршдог.

Баруун хойд талаараа Могод, хойд талаараа Хишиг-Өндөр, зүүнээрээ Дашинчилэн, зүүн урд талаараа Рашаант, урдуураа Архангай Хашаат, баруунаараа Архангайн Өгийнуур сумтай хиллэдэг.

Улаанбаатар хотоос 270 км, Булган хотоос 150 км зайтай. Уртаашаа 80 км, сумын төв д.т.д. 1097 м өндөрт байдаг.

Газар усны нэр

Нутгийн хойд тал Шивээний нуруу Тармаг уул (1923 м) Мангирт уул (1713 м) Дуут хөтөл Авзага хайрхан уул (2090 м) Оорцог овоо уул Баян улаан уул (1424 м) Оорцогийн хөндий

Нутгийн урд тал очирт орон уул Уян хуст уул (1619 м) Их бэрх уул (1646 м) Их агьтын хөндий Цант уул (1581 м) Цант уул (1581 м) Хөгнө тарна байгалийн цогцолборт газар Хөгнө хан уул (1967 м) Хэцүү элс (Хөгнө тарнад байдаг)

Газар ашиглалт

Нийт 268605 га газартай

Зориулалт	Хэмжээ (га)	Эзлэх талбай
Хөдөө аж ахуйн газар	229107	85.3
Ойн сан бүхий газар	6	6
Усан сан бүхий газар	32	0.01
Тусгай хэрэгцээний газар	37190	13.8
Хот тосгон, бусад суурингийн газар	1667	0.6
Зам, шугам сүлжээний газар	609	0.2

Уур амьсгал

Хуурайдуу сэрүүн зунтай, хахир өвөлтэй. I сард -18 °С, IV сард +20 °С хэмтэй байна. Жилд 150-300 мм хур тунадас унана.

Засаг захиргааны хуваарь

1. Тогоо баг (баруун хойд)
2. Авзага баг (хойд)
3. Агьт баг (урд төв)
4. Бэрх баг (баруун урд)
5. Хөгнө баг (зүүн урд)
6. Хулст баг (хойд төв)

Хуучин байсан

1. Үржил баг (урд төв)
2. Шивэрт баг (зүүн урд)

Нийгэм

Гурванбулаг суманд 2012 онд 3,123 хүн аж төрөн сууж байв. Хүн амын 20 сумын төвд байдаг.

Сумын хүн амын 20.2 хувь нь хүүхэд, 61.4 хувь нь залуучууд, 14.8 хувь нь дунд насныхан, 3.6 хувь нь хөгшид байна.

Суманд сургууль (320 хүүхдийн), дотуур байр (80), цэцэрлэг (55), эмнэлэг (10 ортой), спорт заал, биеийн тамирын талбай (8859 м²), соёлын төв, номын сан, банк (2), ахуйн үйлчилгээний төв (25 өрөө), музей, буддын шашны хийд бий.

Алдар гавьяатан

• Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа (1947) — Монгол улсын баатар, сансрын нисэгч, улс төрч
• Пүрэвийн Мэндбаяр — Авзага трейд компанийн захирал, МУ-ын гавьяат барилгачин, уяач
• Ишдоржийн Доржсамбуу (1972) — Улсын гарьд цолтой бөх
• Г.Дашдондог — Монгол улсын гавьяат малчин
• Дашзэвэг — Монгол улсын гавьяат жүжигчин
• А.Равжир — АИХ-ын депутат