Оросын Украин руу хийсэн довтолгоо (2022)

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search


Оросын Украин руу хийсэн довтолгоо (орос-украины дайн, Украин дахь «цэргийн тусгай ажиллагаа» англи. Russian invasion of Ukraine ) 2022 оны 2-р сарын 24-нд киевийн цагаар өглөөний 5 цаг орчим эхэлсэн байна. Орос, Крым болон Беларусийн нутгаас оросын цэргүүд Украин руу дотолсон бөгөөд цэргийн ажиллагаанд Донецкийн Бүгд Найрамдах улс (ДБНУ) болон Луханскийн Бүгд Найрамдах улсын (ЛБНУ) цэргүүд оролцсон байна. Киевын хойд талаас, Харьковын зүүн хойноос, Донбассын зүүн урдаас болон Крым талаас гэсэн 4 үндсэн чиглэлээр оросын цэргүүд товлож эхэлсэн байна. Оросын тал үйл явдлын өмнөөс 190 мянган цэргээ орос-украины хил дээр төвлөрүүлсэний улмаас болон бусад олон зүйлээс шалтгаалан орос-украины харилцаа хямралд ороод байсан юм.

Украин дахь дайн. 2022 он.

2021 оны 10-р сараас хойш оросын халдлага болох тухай олон тооны сэрэмжлүүлэг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр гарч байсан. Гэсэн хэдий ч Оросын дээд албан тушаалтнууд ( Засгийн газрын Хэвлэлийн төлөөлөгч Дмитрий Песков- 2021.11. 28, Гадаад хэгийн орлогч сайд Сергей Рябков-2022. 01.19, АНУ дахь ОХУ-ын Элчин сайд Анатолий Антонов- 2022.02.20, Чех дахь ОХУ-ын Элчин сайд Александр Змеевский- 2022.02.23) Украинтай дайн хийхгүй гэж удаа дараа мэдэгдэж байсан.

2014 оны 5-р сард Украинаас өөрийгөө салан тусгаар болсон гэж заралсан ДБНУ болон ЛБНУ-ын тусгаар тогтнолыг ОХУ 2022 оны 2-р сарын 21-нд албан ёсоор хүлээн зөвшөөрч буйгаа мэдэгдээд ОХУ тус улсуудтай "Найрамдал, хамтын ажиллагаа, харилцан туслах тухай Гэрээ" байгуулжээ. Улмаар хоёрдугаар сарын 24-ний өглөө Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путин “цэргийн тусгай ажиллагаа” явуулах тухай мэдэгдсэн юм.

Халдлагын үндэслэлийг Владимир Путин Украиныг неонацист улс гэж үзэж байгаа тул ДНБУ, ЛБНУ болон Орос улс өөрийгөө хамгаалах шаардлагатай гэж тайлбарлав. Орос улс Донбасст эхлээд салан тусгаарлах хөдөлгөөн үүсгэсэн бөгөөд одоо ДБНУ болон ЛБНУ-ыг хүлээн зөвшөөрч тэднийг хамгаалахыг үндэс болгон ашиглаж довтолгоо хийж байна гэж шинжээчид үзэж байв.

6-р сарын 4-ний байдлаар ОХУ Украины газар нутгийн 20% (Крым, Донбасс болон бусад газар нутаг) орчмыг эзлээд байгаа ажээ. Эзэлсэн нутаг дэвсгэрт "цэрэг-иргэний захиргаа" байгуулж, Украины төрийн далбааг буулгаж, Украины мөнгөн тэмдэгтийг Оросын рублиэр сольж, Оросын паспорт олгох ажлыг зохион байгуулж байна.

НҮБ-ын 6-р сарын 17-ны өдрийн мэдээгээр халдлага эхэлснээс хойш дор хаяж 4509 энгийн иргэн амиа алдаж, 5585 энгийн иргэн шархадсан бөгөөд бодит хохирол үүнээс хамаагүй өндөр байх магадлалтай байгаа юм.

3-р сарын 2-нд НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн ES-11/1 тогтоолыг дэлхийн улс орнуудын дийлэнх олонхи нь дэмжсэн байна. ОХУ-ын үйлдлийг буруушааж, түрэмгийлэгч орон гэж үзэж Украины нутаг дэвсгэрээс цэргээ татах тухай санал хураалтад 141 орон дэмжиж, 5 улс (Орос, Белорус, Умард Солонгос, Сири,Эритрей) эсрэг санал өгч, 35 улс түдгэлзэж, 12 улс оролцоогүй байна. Монгол улс уг НҮБ-ын тогтоолын санал хураалтад түдгэлзсэн санал өгсөн байна.

Гуравдугаар сарын 9-нд Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский Украины Дээд Рада-гийн /парламент/ баталсан, дайны үед Оросын армийнхны амь насыг хөнөөсөн энгийн иргэдийг хариуцлагаас чөлөөлж, энэ зорилгоор цэргийн зэвсэг болон ан агнуурын зэвсгийг хоёуланг нь ашиглахыг зөвшөөрсөн хуульд гарын үсэг зурав. Гуравдугаар сарын 15-нд Украины Дотоод хэргийн сайд Денис Монастырский Украины иргэд автомат зэвсэг хүлээн авах боломжтой, Украины Дотоод хэргийн яам аль хэдийн "хэдэн арван мянган автомат зэвсэг" тараасан гэж мэдэгдэв.

Хэд хэдэн улс (АНУ, Канад, Япон, Европын орнууд) Оросын эсрэг хатуу эдийн засгийн хориг арга хэмжээ авсан.

Эманюэль Макрон, Олаф Шольц нар хоёрдугаар сард дайнаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд хүчин чармайлт гаргасан. Макрон Путинтэй уулзсан ч түүнийг дайралт хийхгүй байхыг ятгаж чадаагүй байна. Шольц довтолгоо болвол хүнд хориг арга хэмжээ авах болно гэдгийг Путинд анхааруулж байжээ. Шольц мөн Зеленскийг НАТО-д элсэх хүсэл эрмэлзлээсээ татгалзаж, төвийг сахихыг тунхаглахыг гуйсан боловч Зеленский татгалзсан байна.

Дүрвэгсэд[засварлах | edit source]

Энэхүү түрэмгийлэл нь цагаачлалын томоохон хямралыг үүсгэсэн: НҮБ-ын мэдээлснээр 7.5 сая дүрвэгч Украиныг орхисон (6-р сарын 15-ны байдлаар), 8 сая орчим хүн дотоод шилжилт хөдөлгөөн хийжээ (5-р сарын 3-ны байдлаар).

НҮБ-ын 4-р сарын 20-ны өдрийн мэдээгээр дүрвэгсдийн дийлэнх нь дараах улс орнуудад байна: Польш - 2.848 сая, Румын - 0.764 сая, Орос - 0.563 сая (мөн 2-р сарын 18-наас 23-ны хооронд Донецк болон Луганскаас нүүлгэн шилжүүлсэн 0.105 сая энгийн иргэдийг хүлээн авч байна), Унгар - 0,476 сая, Молдав - 0,429 сая, Словак - 0,346 сая, Беларусь - 0,024 сая.

Хэлэлцээ[засварлах | edit source]

Хоёр талын анхны хэлэлцээ хоёрдугаар сарын 28-нд Беларусьт болж, талууд ямар ч тохиролцоонд хүрээгүй байна.

Хоёр дахь хэлэлцээ 3-р сарын 3-нд болж, үр дүнд нь энгийн иргэдийг татах хүмүүнлэгийн коридор бий болгох, хамгийн ширүүн тулалдаан болж буй газруудад эм, хоол хүнс хүргэх түр гал зогсоох тухай тохиролцоонд хүрсэн.

Гуравдугаар сарын 7-нд Беловежская Пущад гурав дахь шатны хэлэлцээ, 3-р сарын 10-нд Анталья хотод Орос, Украины Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров, Дмитро Кулеба нарын уулзалт болов. Энэ хоёр үеэр дорвитой тохиролцоонд хүрээгүй байна.

5-р сарын 17-нд Украин болон ОХУ хэлэлцээгээ зогсоож байгаа тухай мэдэгдсэн байна.