Ханх сум

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search
Flag of Mongolia.svg Монгол улсын
Mn coa khövsgöl aimag 2014.svg Хөвсгөл аймгийн
Ханх сум
Хөвсгөл нуурын Турт боомт
Улбар шар нь Мөрөн, ягаан нь Ханх
5,500 км² газар нутагтай
2,140 хүн оршин суудаг
26,000 толгой малтай
Дотроо Тураг, Хороо, Турт гэх гурван багтай.
1931 онд үүсэн байгуулагдсан
1959 онд эргэн байгуулагдсан
1994 онд ахин байгуулагдсан
Эргэн тойрондоо Цагаан-Үүр, Чандмань-Өндөр, Рэнчинлхүмбэ гурван сум, Хөвсгөл нуурын ус, ОХУ-ын БНБурУ-ын Түнхэн аймгаар хүрээлэгдэнэ.

Ханх сум нь Хөвсгөл аймгийн сум юм. Нийт 5,500 км² газар нутагтай[1]. 2000 оны байдлаар 2140 оршин суугчтай байв. Сумын төв Турт нь Хөвсгөл нуурын хөвөөнд, аймгийн төв Мөрөнгөөс хойш 280 км, нийслэл Улаанбаатараас 1020 км, Оростой хиллэх Ханх-Мондийн хилийн боомтоос 22 км зайд оршино. Хөвсгөл аймгийн хамгийн өндөр цэг Мөнх Сарьдаг тус сумын нутагт, Оросын хилийн орчимд бий.

Түүх[засварлах | edit source]

1931 онд Хөвсгөл аймагтай хамт байгуулагдсан. 1933 онд 346 өрхийн 1,000 орчим хүн, 13,200 орчим толгой мал тоологджээ. 1955 онд сумыг татан буулгаж, зарим хэсгийг нь Чандмань-Өндөр суманд нэгтгэсэн бол үлдэх хэсэг нь Турт хороо нэртэйгээр зохион байгуулагджээ. 1959 онд сумыг сэргээн байгуулсан ч 1978 онд дахин татан буулгаж, энэ удаа Рэнчинлхүмбэ сумтай нэгтгэсэн байна. 1994 онд тус сумыг дахин байгуулсан. 1956 - 1990 онд тус суманд "Хөвсгөл Долгио" нэгдэл ажиллаж байв.

Эдийн засаг[засварлах | edit source]

2004 онд багцаагаар 26,000 толгой мал байснаас хонь 6,600, ямаа 7,500, үхэр, сарлаг 8,900,адуу 2,600, тэмээ 6 байв[2]. 2000 онд сумын төв ОХУ-ын эрчим хүчний шугамд холбогджээ.

Ном зүй[засварлах | edit source]

М.Нямаа, Хөвсгөл аймгийн лавлах толь, Улаанбаатар 2001, х.156

Эшлэл, зүүлт[засварлах | edit source]

  1. Хөвсгөл нуурын хэсгийг оролцуулан тооцсон байж болзошгүй.
  2. Статистикийн Төв Газар: 2004 оны мал тооллого, х.111